به گزارش خبرگزاری برگزیده، حمیدرضا یوسفی پژوهشگر اجتماعی در نشست نقد و بررسی مستند علف نبرد یک ملت برای زندگی گفت این فیلم را نباید صرفا روایتی از کوچ یک ایل و عبور آن از موانع طبیعی دانست بلکه علف دریچه ای مهم برای فهم دگرگونی های اجتماعی ایران در آغاز سده گذشته است
او با اشاره به مسیر شکل گیری فیلم توضیح داد مریان کوپر و ارنست بی شودزاک ابتدا قصد داشتند از کردهای ترکیه فیلم بسازند اما دولت ترکیه به آنها اجازه ورود به کردستان نداد
یوسفی گفت سرگذشت تغییر سوژه این دو فیلم ساز و رسیدن آنها به بختیاری ها در کتابی از بهمن مقصودلو به تفصیل روایت شده است آنها در بغداد با خبر کوچ گروهی از مردم روبه رو می شوند و تصمیم می گیرند مسیر این حرکت را دنبال کنند
به گفته او اهمیت علف بیش از آنکه در ثبت یک سفر یا جابه جایی فصلی باشد در ثبت شیوه ای از زندگی است که در آستانه دگرگونی قرار دارد
یوسفی تاکید کرد تقلیل دادن فیلم به داستان گروهی که از نقطه ای به نقطه دیگر کوچ می کنند نگاه دقیقی نیست ما با طایفه بابااحمدی روبه رو هستیم که از گرمسیر به سردسیر می روند تا به علف برسند علفی که امکان ادامه حیات آنان و دام هایشان را فراهم می کند
او واژه علف را در عنوان فیلم واجد معنایی فراتر از یک نیاز طبیعی دانست و افزود علف در اینجا نشانه ای از اقتصاد بقاست چیزی که بنیان زیست این جامعه را شکل می دهد بنابراین فیلم تنها نبرد انسان با طبیعت را به تصویر نمی کشد بلکه وضعیت اجتماعی و اقتصادی مردمی را نشان می دهد که بقایشان به حرکت دام مرتع و چرخه کوچ وابسته است
این پژوهشگر اجتماعی ادامه داد آنچه در فیلم می بینیم از یک منظر آخرین تلاش های یک سازمان اجتماعی پیشامدرن برای حفظ شیوه زیست خود است ایل و طایفه می کوشند در جهانی که مدام در حال تغییر است نظم ایلی مناسبات خویشاوندی و سازوکار زندگی شان را حفظ کنند
یوسفی با قرار دادن رخدادهای فیلم در بستر تاریخی زمانه خود گفت هم زمان با ثبت این تصاویر در تهران روند دیگری در جریان است تلاش برای ساختن دولت مدرن و متمرکز دولتی که برای تثبیت اقتدار خود می خواهد گروه های اجتماعی متحرک و قدرت های محلی را کنترل کند و از دامنه استقلال آنها بکاهد
او افزود در چنین شرایطی کوچ نشینی فقط یک شیوه معیشت نیست بلکه نوعی سازمان اجتماعی و شکل خاصی از قدرت محلی است دولت متمرکز جدید با قدرت هایی روبه روست که در پیرامون مستقل یا نیمه مستقل عمل می کنند قدرت هایی که تحرک دارند و در قلمرو خود امکان بازیگری سیاسی و اجتماعی پیدا می کنند
یوسفی با اشاره به نقش تاریخی بختیاری ها در تحولات سیاسی ایران گفت اگر حدود دو دهه به عقب برگردیم نقش برجسته بختیاری ها را در مشروطه می بینیم آنها یکی از قدرت های مهم محلی در جنوب و جنوب غرب ایران بودند و حتی تا مرکز کشور نیز امکان اثرگذاری داشتند علف در لحظه ای ساخته می شود که این نوع از سازمان اجتماعی و قدرت محلی به تدریج در برابر دولت متمرکز جدید قرار می گیرد و افول آن آغاز می شود
حمیدرضا یوسفی با اشاره به جایگاه بختیاری ها در تاریخ سیاسی ایران گفت بختیاری ها به عنوان یکی از مهم ترین قدرت های محلی همواره در حرکت و جابه جایی بودند و در رخدادهای سیاسی دوره مشروطه نیز نقشی تعیین کننده داشتند
او افزود فتح تهران و احیای مشروطه به طور مشخص با نقش آفرینی ایل بختیاری ممکن شد پس از آن نیز بختیاری ها در جنوب ایران چنان قدرتی داشتند که بریتانیا برای حفظ نظم منطقه و تامین امنیت میدان های نفتی از نفوذ و توان آنها استفاده می کرد
این پژوهشگر اجتماعی تاکید کرد قدرت بختیاری ها را باید در چارچوب گسترده تر قدرت های محلی در ایران فهم کرد قدرت هایی که پیش از تثبیت دولت مدرن در تهران در اداره مناطق مختلف و تنظیم مناسبات اجتماعی و اقتصادی نقش اساسی داشتند به گفته یوسفی شکل گیری دولت متمرکز جدید با هدف محدود کردن و در نهایت گرفتن قدرت این نیروهای محلی همراه بود
او گفت اگر بخواهیم از منظر سیاسی به علف نگاه کنیم با فیلمی درباره جامعه روبه رو هستیم فیلمی که درهم تنیدگی طبیعت و جامعه را به خوبی نشان می دهد اما مسئله ای که هم در فیلم حاضر است و هم به نوعی غایب مسئله دولت است.
۵۹۲۴۳
