سند تسهیم و پلتفرم‌ها؛ سرتیپی: با این سند، پول می‌رود و رانت می‌ماند

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری برگزیده های ایران، در پی ابلاغ سند «تسهیم درآمد محتوا» از سوی رئیس‌جمهور، فضای دیجیتال کشور با جدال تازه‌ای میان حامیان و منتقدان این سیاست مواجه شده است. در حالی که هدف اصلی این سند، حمایت از تولید محتوای بومی و بازتوزیع درآمد اپراتورها به نفع تولیدکنندگان عنوان شده، مخالفان آن را گامی در جهت تمرکز قدرت، رانت و تهدیدی برای شفافیت و رقابت آزاد می‌دانند. تضاد میان مدل اقتصادی پلت‌فرم‌های رسمی و رفتار واقعی کاربران، ضعف در نظام کپی‌رایت، و نبود شفافیت در تخصیص منابع، از اصلی‌ترین دغدغه‌های منتقدان است.

در همین روزهایی که سند «تسهیم درآمد محتوا» محل مناقشه جدی میان حامیان و منتقدان شده و صدای پلتفرم‌ها نیز بلند شده، انتقادهایی هم متوجه خود پلتفرم‌هاست. پلتفرم‌هایی که حالا از یک‌سو زیر بار سیاست‌های جدید می‌روند و از سوی دیگر، با موج انتقاد مخاطبان مواجه‌اند؛ از تبلیغات آزاردهنده تا افزایش قیمت اشتراک‌ها.

برای بررسی ابعاد مختلف این موضوع با علی سرتیپی، رئیس هیئت‌مدیره انجمن صنفی وی‌اودی‌ها و مدیرعامل فیلم‌نت به گفت‌وگو نشستیم.

گفت‌وگویی که در ادامه می‌خوانید:

نگرانیم این پول به «نورچشمی‌ها» برسد

* گفت‌وگو را با این سؤال آغاز می‌کنیم؛ عمده مخالفت شما با سند تسهیم درآمد محتوا چیست؟

مسئله اصلی ما دخالت بیش از حد نهادهای دولتی و حاکمیتی در فرآیندهای مالی و تصمیم‌گیری است. پولی که باید صرف توسعه زیرساخت و حمایت از پلتفرم‌ها شود، حالا قرار است از طریق یک سازوکار پیچیده و در اختیار کمیسیونی صرف شود که اعضایش همه دولتی هستند. نگرانیم که این پول به جای بخش خصوصی، به «نورچشمی‌ها» برسد و بازهم همان مسیر رانت و تخصیص‌های سفارشی تکرار شود.

با اصل ماجرا مشکل داریم؛ اینکه پول در مسیر واقعی خودش قرار نمی‌گیرد

* آیا مشکل فقط به نهاد خاصی مانند ساترا برمی‌گردد؟

نه فقط ساترا. نهادهای دیگری هم در سند دیده شده‌اند، از وزارت ارشاد گرفته تا سازمان تبلیغات. در واقع، ما با اصل ماجرا مشکل داریم: اینکه این پول در مسیر واقعی تولید محتوای باکیفیت قرار نمی‌گیرد. نمونه‌اش هم در تجربه‌هایی مثل اختصاص بودجه‌های کلان به پروژه‌هایی است که هیچ اثری در اکران ندارند؛ فیلم‌هایی که فقط روی کاغذ ساخته می‌شوند، بودجه می‌گیرند و در عمل بی‌فایده‌اند.

بخش خصوصی تجربه و ابزار لازم را دارد

* راه‌حل پیشنهادی شما برای اجرای بهتر این سند چیست؟

ما معتقدیم که اجرای این طرح باید به صنف و فعالان حرفه‌ای سپرده شود. بخش خصوصی تجربه و ابزار لازم را دارد. خود ما می‌توانیم بهترین چارچوب اجرایی را ارائه دهیم. اگر قرار باشد نهادهای دولتی تصمیم بگیرند، نتیجه همین می‌شود که شاهدیم: سیاست‌گذاری بدون خروجی مؤثر.

هزینه میلیاردی برای ساخت سریال؛ قیمت اشتراک هم نرخ پنج‌سال پیش است

* اما از آن طرف هم انتقادهایی به پلتفرم‌ها وارد است؛ مثلاً گرانی اشتراک‌ها، مدل پرمیوم بدون تبلیغ با اختلاف قیمت زیاد، یا تبلیغات آزاردهنده وسط پخش برنامه. پاسخ‌تان چیست؟

قطعاً حق با مخاطب است و اگر از ما ناراضی باشد، به خرید اشتراک و استفاده‌اش از پلتفرم ادامه نمی‌دهد. یعنی اگر اشتراک را گران کنیم یا تجربه‌اش بد باشد، نمی‌خرد. اما باید واقع‌بین بود. ما الان برای ساخت یک سریال با کیفیت سینمایی، گاهی باید ۱۰ میلیارد تومان هزینه کنیم.

در حالی‌که قیمت اشتراک ما هنوز نرخ پنج سال پیش است. حتی تا ۶۰ درصد هم تخفیف می‌گذاریم. تبلیغاتی هم که پخش می‌کنیم بسیار محدود است و با حجم تیزرهای تلویزیونی قابل مقایسه نیست. ما مدل پرمیوم را آوردیم برای آن دسته از مخاطبان که تمایل دارند بدون تبلیغ و با بالاترین کیفیت ببینند، اما طبیعتاً آن هم هزینه خودش را دارد.

مشورتی از ما نگرفتند

* آیا هنگام تدوین این سند، با شما یا دیگر فعالان اصلی مشورتی شد؟

خیر. جلسه‌ای برگزار شد، ولی فقط در حد توضیح دادن بود. نه مشورتی گرفتند، نه اجازه مشارکت در طراحی ساختارها دادند. بعد از ابلاغ هم چندین بار با مسئولان صحبت کردیم، حتی به رئیس‌جمهور نامه زدیم. اما تا الان نتیجه‌ای نگرفته‌ایم.

سندی با بندهای مبهم و دستورالعمل‌های نگران‌کننده

* مدافعان سند می‌گویند اجرای آن باعث بازگشت بخشی از درآمد ترافیک به تولیدکنندگان محتوا می‌شود. نظر شما چیست؟

در ظاهر بله، اما وقتی چارچوب و سازوکار آن را ببینید، به این نتیجه خواهید رسید که پر از بندهای مبهم و دستورالعمل‌های نگران‌کننده است. تجربه‌های قبلی ما از این‌گونه مداخلات باعث شده مطمئن نباشیم این درآمد واقعاً به تولیدکننده محتوا می‌رسد یا نه.

قیمت واقعی اینترنت باید بدون واسطه پرداخت شود

*‌ اگر سند اجرا شود، واکنش شما چیست؟

ما قانون را تمکین می‌کنیم، اما مخالفت‌های صنفی و رسانه‌ای‌مان را هم ادامه می‌دهیم. مردم تصمیم‌گیر نهایی‌اند. اگر نتیجه اجرای این سند، افزایش قیمت اشتراک‌ها باشد و فشاری مضاعف به مخاطب وارد شود، طبیعتاً استقبال کاهش می‌یابد. ما دنبال یک نظام منصفانه هستیم؛ اگر اپراتورها از ترافیک سود می‌برند، سهم منطقی پلتفرم‌ها هم باید داده شود. قیمت واقعی اینترنت باید بدون واسطه پرداخت شود تا تولیدکننده محتوا هم نفس بکشد.

/