به گزارش برگزیده به نقل از رویترز، دولت عربستان هنوز توضیح نداده است که چرا پیش از چهار حمله هفته گذشته به ریاض، هیچ هشداری برای آگاه‌کردن مردم صادر نشد.
هشدارهای عمومی پیش‌تر این فرصت را فراهم می‌کردند که مردم از خشونت‌های ناشی از جنگ عربستان با نیروهای انصارالله یمن، آگاه شوند؛ خشونت‌هایی که تلاش‌های ریاض برای القای تصویری آرام و باثبات از کشور، هم در داخل و هم در سطح بین‌المللی، را تحت تأثیر قرار داده‌اند.
به گفته چهار مقام غربی و عرب در منطقه و شماری از تحلیلگران سیاسی که با رویترز گفت‌وگو کرده‌اند، صادرنشدن هشدارها هنگام حملات به فرودگاه، پرسش‌هایی درباره میزان آسیب‌پذیری عربستان در برابر حملات و توانایی این کشور برای حفاظت از ساکنان و بازدیدکنندگان ایجاد کرده است. به گفته این منابع، این وضعیت همچنین نشان‌دهنده تلاش مقام‌های سعودی برای حفظ شرایط عادی در کشور است.
سلطان العامر، پژوهشگر ارشد مقیم آمریکا در اندیشکده شورای سیاست‌گذاری خاورمیانه و دانشگاهی سعودی، در این باره گفت: «دولت عربستان می‌خواهد هر دو هدف را هم‌زمان دنبال کند؛ از یک سو عملیات نظامی به راه بیندازد و از سوی دیگر، به مردم و طرف‌های خارجی اطمینان دهد.»
سازمان دفاع مدنی عربستان، نهاد ملی مدیریت بحران، امداد و آتش‌نشانی که زیر نظر وزارت کشور فعالیت می‌کند و مسئول صدور هشدارهای اولیه است، به پرسش‌های ایمیلی درباره علت صادرنشدن هشدارها پاسخ نداد. دفتر رسانه‌ای دولت عربستان نیز به این پرسش‌ها پاسخی نداد.
برخی تحلیلگران منطقه‌ای معتقدند رویکرد عربستان ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد؛ زیرا نبود هشدارها، بر ابهام و نگرانی در این کشور افزوده است.
دفاع مدنی عربستان روز دوشنبه، برای نخستین بار از ۲۹ سپتامبر، هشدارهایی درباره تهدیدهای احتمالی در ریاض و شهرهای جنوبی کشور صادر کرد.
رویترز نتوانست مشخص کند که آیا ازسرگیری صدور هشدارها در واکنش به حملات فرودگاه صورت گرفته است یا خیر. دولت عربستان نیز بلافاصله به درخواست این خبرگزاری برای اظهارنظر درباره این موضوع پاسخ نداد.
سکوت سامانه هشدار
از زمان آغاز جنگ آمریکا و ایران در ماه فوریه، همه کشورهای حوزه خلیج فارس هدف حملات پهپادی و موشکی ایران قرار گرفته‌اند، اما دولت‌های این کشورها رویکردهای متفاوتی در قبال هشدارهای عمومی اتخاذ کرده‌اند.
وزارت کشور قطر پیش از تقریباً هر حمله، از جمله حملات اخیر در ماه ژوئیه، از طریق تلفن همراه به مردم هشدار داده است. در آن زمان، از ساکنان خواسته شد در خانه بمانند و از پنجره‌ها فاصله بگیرند.
بحرین و کویت نیز بارها با به صدا درآوردن آژیر، از مردم خواسته‌اند به پناهگاه بروند.
عربستان سعودی از ماه مه، ارسال هشدارهای مربوط به تهدیدهای نظامی را از طریق سامانه ملی هشدار اولیه به تلفن‌های همراه و حساب‌های شبکه‌های اجتماعی آغاز کرده بود. با این حال، با وجود افزایش حملات نیروهای انصارالله در روزهای منتهی به حملات هفته گذشته، این سامانه دیگر هشداری صادر نکرد.
بر اساس مطالب منتشرشده در حساب کاربری سازمان دفاع مدنی عربستان در شبکه اجتماعی ایکس، آخرین هشدار پیش از حملات هفته گذشته در ۲۹ سپتامبر و درباره استان جنوبی نجران صادر شده بود.
با این حال، سازمان دفاع مدنی همچنان هشدارهای مربوط به شرایط نامساعد جوی، از جمله بارندگی و سیل، را منتشر می‌کرد و آخرین مورد از این هشدارها نیز روز دوشنبه صادر شد.
این سازمان همچنین به مردم هشدار داده بود که تصاویر، شایعات یا اطلاعات مربوط به رهگیری موشک‌ها و پهپادها و محل اصابت آن‌ها را منتشر نکنند. این هشدار روز دوشنبه نیز تکرار شد و بر مقررات دولتی مصوب ماه مارس استوار بود.
رویترز نتوانست مشخص کند که آیا تاکنون کسی به دلیل انتشار چنین اطلاعاتی تحت پیگرد قانونی قرار گرفته است یا خیر. دفتر رسانه‌ای دولت عربستان نیز به درخواست این خبرگزاری برای اظهارنظر در این باره پاسخ نداد.
دو مقام که از جزئیات موضوع اطلاع مستقیم داشتند، به رویترز گفتند پیش از حملات هفته گذشته به فرودگاه، مقام‌های یک دولت متحد غربی از مسئولان سعودی پرسیده بودند که چرا صدور هشدارها متوقف شده است.
به گفته این دو مقام، پاسخ طرف سعودی این بود که هشدارها بیش از اندازه موجب اختلال در زندگی مردم می‌شد و بسیاری از شهروندان شکایت داشتند که این هشدارها آن‌ها را در طول شب از خواب بیدار می‌کند.
دفتر رسانه‌ای دولت عربستان و مقام‌های سعودی به درخواست‌ها برای اظهارنظر درباره این ادعا پاسخ ندادند.
مایکل راتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان سعودی، گفت ریاض تلاش کرده است میان اطلاع‌رسانی عمومی درباره حملات و جلوگیری از برهم خوردن زندگی عادی در کشور تعادل برقرار کند، اما در نهایت به افزایش نگرانی‌ها درباره این حملات دامن زده است.
او گفت: «به نظر می‌رسد رویکرد آن‌ها در اطلاع‌رسانی عمومی، بازتابی از دوراهی‌ای است که با آن روبه‌رو هستند. آن‌ها باید به حملات نیروهای انصارالله پاسخ دهند، اما نمی‌خواهند این اقدام به برهم خوردن زندگی عادی جامعه منجر شود. شیوه اطلاع‌رسانی آن‌ها نیز بازتاب همین وضعیت است.»
راتنی افزود: «اما صادرنشدن هشدار درباره حملات قریب‌الوقوع نیروهای انصارالله، همان نگرانی‌ای را ایجاد می‌کند که مقام‌های سعودی در تلاش‌اند از آن جلوگیری کنند.»
هشدار تازه درباره تهدیدها
علی الشهابی، تحلیلگر سعودی نزدیک به دولت این کشور، گفت عربستان، چه هشدارهای اولیه صادر کند و چه نکند، به دلیل وسعت سرزمینی خود برای دفاع از تمام زیرساخت‌ها و دارایی‌هایش با مشکل روبه‌رو خواهد بود.
او گفت: «در عربستان، اهداف زیادی برای حفاظت وجود دارد. این کشور بسیار بزرگ است و فرودگاه‌ها، خطوط لوله و تأسیسات نفتی دارد. برای دفاع هم‌زمان از همه این نقاط، پوشش دفاعی کافی وجود ندارد؛ سامانه‌های پاتریوت، موشک‌های رهگیر و آتشبارهای موشکی نیز به اندازه‌ای نیستند که بتوانند از همه آن‌ها محافظت کنند.»
الشهابی اضافه کرد: «عربستان به سامانه‌های پدافند هوایی به میزان نامحدودی نیاز دارد.»
با وجود حملات، عربستان روز دوشنبه میزبان یک کنفرانس بین‌المللی بود، هرچند شماری از مدیران ارشد شرکت‌های نفتی از حضور در این رویداد انصراف دادند.
در کنگره انرژی شورای جهانی نفت در ریاض، شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، برادر ولیعهد عربستان و وزیر انرژی این کشور، لحنی قاطع در پیش گرفت و در عین حال، خطرهای موجود و عزم ریاض برای ادامه برنامه‌های اقتصادی خود را به رسمیت شناخت.
او از همه کسانی که به ریاض سفر کرده بودند تشکر کرد و گفت: «شما می‌دانید که این کشور امن است.» با این حال، وزیر انرژی عربستان افزود: «برگزاری گردهمایی ما به این معنا نیست که خطر از بین رفته است.»
او همچنین گفت: «ما هرگز هیچ فرصتی را برای پایبندی به تعهدات و چشم‌انداز خود از دست نخواهیم داد.»
هشدارهای داخلی سفارتخانه‌ها در غیاب هشدار عمومی
دو مقام غربی به رویترز گفتند با وجود آنکه عربستان تا روز دوشنبه هیچ هشدار عمومی‌ای در ماه جاری صادر نکرده بود، ریاض در همین مدت حدود ۱۲ بار هدف حمله قرار گرفته بود.
در این مدت، سفارتخانه‌های کشورهای غربی در عربستان هشدارهای داخلی جداگانه‌ای درباره حملات موشکی و پهپادی برای کارکنان خود ارسال می‌کردند. سه فرد مطلع از این موضوع، این مسئله را تأیید کردند و رویترز نیز به برخی از این هشدارها دسترسی داشت.
یکی از این افراد گفت این هشدارهای داخلی بر اساس ترکیبی از اطلاعات سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا و دیگر کشورهای غربی و داده‌های دریافتی از مقام‌های سعودی تهیه می‌شد.
به گفته افراد مطلع، این هشدارها در زمان وقوع دو حمله نخست هفته گذشته به فرودگاه نیز برای کارکنان سفارتخانه‌ها ارسال شده بود.
با این حال، آن‌ها گفتند حتی سفارتخانه‌ها نیز پیش از حمله روز شنبه به فرودگاه، هیچ هشدار داخلی‌ای دریافت نکرده بودند؛ حمله‌ای که مرگبارترین حمله در میان حملات هفته گذشته بود. این افراد توضیحی درباره علت صادرنشدن هشدار ارائه نکردند.
رویترز نتوانست مشخص کند که چرا پیش از حمله روز شنبه هیچ هشداری صادر نشده بود.
روز یکشنبه، تلویزیون دولتی عربستان تصاویری از حمله روز شنبه منتشر کرد.
در این تصاویر، چند نمای مختلف از مسافران داخل ترمینال فرودگاه دیده می‌شد. ده‌ها نفر در صف سوارشدن به یک پرواز ایستاده بودند. مردان و زنان روی صندلی‌ها نشسته و منتظر بودند و در حالی که نگاهشان به صفحه تلفن‌های همراهشان دوخته شده بود، مطالب آن را مرور می‌کردند.
سپس، انفجاری با درخششی نارنجی‌رنگ در پی اصابت موشک رخ داد.
315
