به گزارش خبرگزاری برگزیده، ماشاءالله شمسالواعظین با حضور در برنامه گفتگومحور «رک»، ضمن تبیین اصول اخلاق حرفهای در «روزنامهنگاری بحران»، اعلام کرد که در زمان تجاوز دشمن، چیزی به نام بیطرفی رسانهای وجود ندارد و خبرنگاران موظف به حمایت از دولت مرکزی هستند. وی با تایید تاکتیک اعلام تاخیری اخبار حساس، آن را نه یک ضعف رسانهای، بلکه یک «تاکتیک نظامی-رسانهای» برای حفظ تعادل جامعه و خنثیسازی جنگ روانی دشمن دانست.
واکنش به دکور برنامه: حمله به مدرسه کودکان، سند جنایت مدعیان کمک به ایران است
شمسالواعظین در ابتدای برنامه با اشاره به دکور دپارتمان که تصویری از شهدای دانشآموز مدرسه میناب در آن نقش بسته بود، گفت: «این یک اقدام رسانهای معنادار، پیامدار و البته جانبدارانه مثبت است. در روزنامهنگاری جنگ بهویژه جنگهای میهنیهمراهی روزنامهنگار با حکومتهای مرکزی در موقعیت تجاوز دشمن، بخشی جداییناپذیر از اخلاق حرفهای است. اولین کار دشمن این بود که مدرسه کودکان ما را بزند و ۱۶۸ فرشته را به آتش بکشد؛ اینها همانهایی هستند که مدعی بودند برای کمک به ایران آمدهاند.» وی همچنین افزود که از نظر او، جنگ اصلی عملاً ۴۰ روز قبل تمام شده تلقی میشود.
پروتکلهای بینالمللی: در روزنامهنگاری بحران، «بیطرفی» نداریم
این روزنامهنگار پیشکسوت در پاسخ به چالش بیطرفی خبرنگاران در زمان جنگ صراحتاً اظهار داشت: «این سوال یک حربه قدیمی است. ما در تعریف حرفهای، دو نوع بحران داریم: بحرانهای طبیعی مثل زلزله، و بحرانهای دستساز بشری مانند جنگ. در روزنامهنگاری بحران، ما اصلاً چیزی به نام بیطرفی نداریم؛ و این تعریف شخصی من نیست، بلکه تعریف سندیکاهای جهانی روزنامهنگاری است که هر سال پروتکلهای اخلاق حرفهای را بر همین مبنا امضا میکنند و امضای من نیز پای آن است.»
وی ادامه داد: «آمریکاییها به جنگ خود “خشم حماسی” میگویند و با وجود اینکه از نظر قوانین ملل متحد متجاوزند، رسانههایشان از این پروتکل تبعیت میکنند. چه برسد به ایران که مورد تجاوز قرار گرفته است؛ در این حالت، روزنامهنگار باید از دولت مرکزی حمایت کند و در حالت آمادهباش باشد تا به کمک تولید خبر برود.»
از زلزله ترکیه تا پناه گرفتن صداوسیما در زیرزمین
شمسالواعظین برای تبیین ضرورت مدیریت خبر، به زلزله اخیر ترکیه اشاره کرد و گفت: «مگر اردوغان از ابتدا آمار واقعی کشتهها را نمیدانست؟ چرا میدانست، اما رسانههای ترکیه عدد را از ۷۰۰ نفر شروع کردند تا بهصورت قطرهچکانی به ۴۸ هزار کشته واقعی رسیدند. این برای حفظ تعادل اجتماعی و جلوگیری از شوک به جامعه است؛ چرا که در صورت ورود شوک، حتی نیروهای امدادی هم نمیتوانند کار کنند.»
او با یادآوری روزهای نخست جنگ گفت: «در جنگ اول ما دچار مشکل شدیم، اما در جنگ دوم نه. من ساعت ۶ صبح به سختی توانستم با صداوسیما ارتباط بگیرم. اولین جملهام این بود که سریع استودیوها را به زیرزمین ببرید، چون شماره شما را میزنند. در همان جنگ ۱۲ روزه هشدار دادم که اسرائیل بارها خبرگزاریهای فلسطینی را زده است. خوشبختانه در جنگ دوم این پروتکلها رعایت شد. ایران صبوری کرد، نیروهای مسلح برخاستند و دقیقاً یک ساعت پس از حمله، واکنش ویرانگری نشان دادند که به اسرائیل و آمریکا آسیب جدی زد و اخبار نیز ۴۸ ساعت بعد، زمانی که جامعه آماده بود، آرامآرام منتشر شد. من بارها گفتهام کاری نداریم آیتالله خامنهای کیست، قانون میگوید او فرمانده کل قواست و حمایت از او در این شرایط مهم است.»
پاسخ به ادعای دست اول بودن اخبار رسانههای معاند: عقبماندگی خبری، تاکتیک نظامی است
در ادامه، مجید واشقانی به چالش از دست رفتن روایت اول و مرجعیت رسانهای به نفع شبکههای ماهوارهای مثل “ایران اینترنشنال” به دلیل روایت قطرهچکانی اشاره کرد. شمسالواعظین در پاسخ گفت: «ما در رسانه تکنیکی به نام “ابهامآفرینی خبری” داریم. وقتی یکی از سوخترسانهای آمریکا توسط ایران سرنگون شد، آمریکا ۳۶ ساعت بعد خبر را اعلام کرد؛ آیا آمریکا از ایران جا مانده بود؟ خیر! دیر اعلام کردن خبر شهادت فرمانده کل قوا اشتباه نیست، بلکه جلوگیری از سوءاستفاده دشمن و کنترل جامعه است.»
او افزود: «دمن جنگ روانی راه میاندازد تا بگوید فلان رسانه راست گفت، در حالی که راست نمیگفت؛ همه رسانههای دنیا میگفتند شواهدی از شهادت وجود دارد. ما نباید اسیر جنگ روانی شویم. رسانه داخلی باید از خودمحافظتی جامعه دفاع کند.»
افشاگری از مناظره با کارکنان ایران اینترنشنال: گفتند کافیست یکبار فاتح شویم!
شمسالواعظین در پایان با لحنی گلایهآمیز به شاگردان سابق خود اشاره کرد و گفت: «یکبار با بچههای شبکه اینترنشنال—که متاسفانه بخشی از آنها شاگردان خود من بودند—مناظرهای داشتم. به آنها گفتم من در امور حرفهای به شما یاد دادم که به کشور خود خیانت کنید و دست به اقدامات غیرحرفهای بزنید؟ یکی از دروازهبانان (دبیران خبر) اصلی آنها جملهای گفت که تکاندهنده بود؛ او گفت: “کافی است ما یکبار پیروز شویم؛ روایتگر پیروزی، ما خواهیم بود.” و درست هم میگفت، چرا که روایتگر پیروزی همیشه فرد فاتح است.»
او در جمعبندی سخنان خود تاکید کرد: «عقب ماندن ظاهری از انتشار یک خبر، یک تاکتیک نظامی است. دقیقاً مثل اینکه بدانید توپ را چه زمانی باید شلیک کنید. پنهان شدن جنگندهها در آشیانه در برابر اف-۳۵ در نگاه اول شاید شکست تلقی شود، اما یک تکنیک نظامی است؛ مدیریت خبر در زمان جنگ نیز دقیقاً یک تکنیک رسانهای و نظامی است.»
۵۹۲۴۴
