به گزارش برگزیده، رهبران و مقامهای ارشد سیاسی و اقتصادی جهان به طور بیسابقهای از توافق تهران و واشنگتن استقبال کردند؛ توافقی که بسیاری آن را نه فقط پایان یک رویارویی پرهزینه، بلکه آغاز مرحلهای تازه در معادلات امنیتی خاورمیانه میدانند.
بر اساس توافق اعلامشده، محمدباقر قالیباف و جیدی ونس قرار است روز جمعه در ژنو یادداشت تفاهم پایان جنگ را امضا کنند؛ تفاهمی که با میانجیگری پاکستان و همراهی برخی کشورهای منطقه شکل گرفته و بسیاری از ناظران آن را مهمترین تحول دیپلماتیک خاورمیانه در سالهای اخیر ارزیابی میکنند.
آنچه در میان اغلب این واکنشها به چشم میخورد، تأکید بر سه موضوع مشترک است؛ پایان جنگ، بازگشایی تنگه هرمز و کاهش تبعات اقتصادی بحرانی که طی هفتههای گذشته بازارهای جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار داده بود. از رئیس شورای اروپا و رئیس کمیسیون اروپا گرفته تا نخستوزیران هند، اسپانیا، ایتالیا و کانادا، همگی بر ضرورت اجرای کامل توافق و تداوم مسیر دیپلماسی تأکید کردهاند.
در این میان، برخی کشورها از جمله اعضای اتحادیه اروپا پا را فراتر گذاشته و از آمادگی خود برای مشارکت در روند تثبیت توافق، حمایت از امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و حتی بررسی رفع برخی تحریمها سخن گفتهاند؛ موضوعی که نشان میدهد توافق اعلامشده فراتر از یک آتشبس ساده، میتواند بر معادلات سیاسی و اقتصادی منطقه و جهان تأثیرگذار باشد.
بخش اول بازتاب بینالملل به توافق میان دو کشور پیش تر منتشر شده بود که در لینک ذیل قابل رویت است، در ادامه باقی واکنش های بی سابقه بین المللی به این توافق را مرور میکنیم:
جهان به توافق ایران و آمریکا خوشامد گفت؛ واکنشها چه بود؟/ از رفع تحریمهای اروپا تا درخواست ژاپن و هشدار اردوغان/ نگاهها به ژنو دوخته شد
*****************************************************************
اروپا؛ استقبال از توافق و تأکید بر اجرای فوری آن
در نخستین ساعات پس از انتشار خبر توافق، مقامهای ارشد اتحادیه اروپا از جمله نخستین چهرههایی بودند که به آن واکنش نشان دادند.
آنتونیو کاستا، رئیس شورای اروپا، با استقبال از توافق میان تهران و واشنگتن اعلام کرد که اتحادیه اروپا آماده است برای دستیابی به صلحی پایدار در خاورمیانه نقشآفرینی کند. وی ضمن ابراز امیدواری نسبت به پایان جنگ، احیای کامل آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را یکی از مهمترین پیامدهای این توافق دانست.
اورسولا فوندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا، نیز توافق ایران و آمریکا را نتیجه ماهها تلاش دیپلماتیک توصیف کرد و خواستار اجرای سریع و کامل آن از سوی همه طرفها شد. او تأکید کرد این تحول میتواند مسیر را برای گفتوگوهای گستردهتر درباره امنیت منطقهای هموار کند.
فوندرلاین در بخش دیگری از مواضع خود با اشاره به بحران انرژی ناشی از تنشهای اخیر، بازگشایی فوری تنگه هرمز را برای ثبات اقتصاد جهانی ضروری دانست و در عین حال تأکید کرد اروپا همچنان تحولات لبنان را از نزدیک دنبال میکند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز توافق اعلامشده را «یک پیشرفت بالقوه مهم» توصیف کرد و گفت این تفاهم میتواند هم بحران انرژی جهانی را کاهش دهد و هم فضای لازم برای مذاکرات عمیقتر درباره برنامه هستهای ایران و سایر مسائل منطقهای را فراهم کند.
کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا، نیز توافق میان ایران و آمریکا را «خبری خوب» خواند و گفت اگر روند اعلامشده به امضای رسمی و اجرای عملی منجر شود، میتواند تأثیر مثبتی بر بازارهای جهانی و امنیت انرژی داشته باشد.
این مواضع در حالی مطرح میشود که پیشتر چهار کشور اروپایی انگلیس، فرانسه، آلمان و ایتالیا نیز در بیانیهای مشترک از توافق استقبال کرده و آمادگی خود را برای بررسی رفع بخشی از تحریمها در چارچوب پیشرفت مذاکرات هستهای اعلام کرده بودند.
از رم تا مادرید؛ حمایت رهبران اروپایی از مسیر دیپلماسی
در میان رهبران اروپایی، جورجیا ملونی نخستوزیر ایتالیا توافق را «فرصتی برای صلح» توصیف کرد و گفت رم آماده است از هر روند دیپلماتیکی که به توافقی جامعتر منجر شود، حمایت کند.
ملونی همچنین از آمادگی کشورش برای مشارکت در ایجاد سازوکارهای بینالمللی با هدف حمایت از بازگشایی کامل تنگه هرمز خبر داد.
در اسپانیا، پدرو سانچز نخستوزیر این کشور با اشاره به هزینههای انسانی و اقتصادی جنگ اخیر اعلام کرد که جهان نباید قربانیان و خسارتهای این درگیری را فراموش کند.
او در عین حال ابراز امیدواری کرد توافق جدید به جنگ پایان دهد و زمینهساز آغاز دورهای تازه در خاورمیانه باشد.
سانچز در یکی از صریحترین مواضع منتشرشده پس از توافق تأکید کرد: «بیایید یک بار برای همیشه یاد بگیریم که جنگ یک شکست است و تنها راه، گفتوگو و دیپلماسی است.»
سوئد، بلژیک، هلند، دانمارک، نروژ، فنلاند، یونان و پرتغال نیز در پیامها و بیانیههای جداگانه ضمن استقبال از توافق، بر ضرورت اجرای کامل آن و بازگشت ثبات به منطقه تأکید کردند.
وجه مشترک اغلب این مواضع، نگرانی نسبت به امنیت مسیرهای انرژی و تجارت جهانی و امید به بازگشایی کامل تنگه هرمز بود.
چین و هند؛ صلح در خاورمیانه به سود اقتصاد جهانی است
در آسیا نیز توافق تهران و واشنگتن با استقبال گسترده روبهرو شد.
لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، اعلام کرد پکن از توافق حاصلشده استقبال میکند و امیدوار است دو طرف از این فرصت برای تقویت اعتماد متقابل و پیشبرد روند صلح استفاده کنند.
وی تأکید کرد که گفتوگو و مذاکره تنها راه مؤثر برای حل اختلافات است و چین آماده است در کنار جامعه جهانی برای حفظ ثبات و امنیت منطقه همکاری کند.
در هند نیز نارندرا مودی، نخستوزیر این کشور، از تفاهم میان ایران و آمریکا استقبال کرد و آن را گامی مهم در جهت پایان دادن به درگیریهایی دانست که طی هفتههای اخیر پیامدهای اقتصادی گستردهای برای جهان ایجاد کرده بود.
مودی ابراز امیدواری کرد اجرای این توافق به احیای ثبات منطقهای، تضمین آزادی ناوبری و تسهیل تجارت جهانی منجر شود.
همزمان جیرام رامش، از چهرههای سیاسی هند، نیز بازگشایی بدون محدودیت تنگه هرمز را خبری بسیار مثبت برای دهلینو توصیف کرد؛ زیرا بخش قابل توجهی از انرژی مورد نیاز هند از این مسیر تأمین میشود.
استقبال همسایگان و کشورهای منطقه
در منطقه قفقاز نیز ارمنستان و جمهوری آذربایجان از توافق استقبال کردند.
نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، ابراز امیدواری کرد این تحول به صلحی فراگیر و پایدار در سراسر خاورمیانه منجر شود.
وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان نیز در بیانیهای اعلام کرد که ادامه مذاکرات بر پایه این توافق میتواند به ثبات پایدار در منطقه کمک کند.
بنگلادش نیز با صدور بیانیهای رسمی از توافق استقبال و تأکید کرد امیدوار است این تفاهم با حسن نیت اجرا شده و دوام و پایداری لازم را داشته باشد.
از کانادا تا نیوزیلند؛ تمرکز بر انرژی و معیشت مردم
در آمریکای شمالی، نخستوزیر کانادا ضمن استقبال از توافق میان ایران و آمریکا از نقش پاکستان، قطر و دیگر میانجیگران قدردانی کرد.
او با تأکید بر ضرورت ادامه گفتوگوها با حسن نیت، از همه طرفها خواست از هرگونه اقدام تنشزا خودداری کنند و روند دیپلماتیک موجود را حفظ کنند.
در سوی دیگر جهان، مقامهای نیوزیلند نیز توافق را تحول مهمی برای اقتصاد جهانی دانستند.
وینستون پیترز، وزیر امور خارجه نیوزیلند، این توافق را گامی سرنوشتساز برای کاهش تنشها و بازگرداندن اعتماد به زنجیرههای تأمین جهانی توصیف کرد.
کریستوفر لاکسون، نخستوزیر نیوزیلند، نیز تأکید کرد که بحران اخیر بر هزینههای زندگی شهروندان این کشور تأثیر گذاشته و بازگشایی تنگه هرمز میتواند به تثبیت مسیرهای تجاری و تداوم عرضه سوخت کمک کند.
کلمبیا؛ حمایت از تلاشهای صلح
در آمریکای لاتین نیز گوستاوو پترو، رئیسجمهور کلمبیا، از توافق میان تهران و واشنگتن استقبال کرد.
وی ضمن قدردانی از تلاشهای انجامشده برای دستیابی به صلح، اعلام کرد کلمبیا در جایگاه رئیس دورهای شورای امنیت سازمان ملل از هر اقدامی که به کاهش تنشها و تقویت ثبات جهانی کمک کند، حمایت خواهد کرد.
هرمز؛ نقطه مشترک تقریباً همه واکنشها
مرور دهها واکنش منتشرشده از سوی رهبران و مقامهای بینالمللی نشان میدهد تنگه هرمز به مهمترین محور نگرانی و امید دولتها تبدیل شده است.
از اروپا و آسیا گرفته تا آمریکای شمالی و اقیانوسیه، تقریباً تمامی مقامها بر ضرورت بازگشایی کامل این گذرگاه راهبردی تأکید کردهاند؛ مسیری که بخش مهمی از تجارت جهانی انرژی از آن عبور میکند و هرگونه اختلال در آن میتواند پیامدهایی فراتر از خاورمیانه داشته باشد.
در کنار موضوع هرمز، ادامه مسیر دیپلماسی و جلوگیری از بازگشت تنشها نیز از دیگر محورهای پرتکرار در مواضع رهبران جهان بود.
به گزارش برگزیده، واکنشهای جهانی به توافق ایران و آمریکا نشان میدهد جامعه بینالمللی این تفاهم را صرفاً پایان یک درگیری نظامی نمیداند، بلکه آن را آغازی برای بازآرایی معادلات سیاسی، امنیتی و اقتصادی خاورمیانه تلقی میکند. گستردگی حمایتها از اروپا و آسیا تا آمریکای لاتین و اقیانوسیه نشان میدهد بسیاری از دولتها امیدوارند توافق تهران و واشنگتن بتواند راه را برای کاهش تنشهای منطقهای، بازگشت ثبات به بازارهای انرژی و احیای دیپلماسی در یکی از بحرانیترین مناطق جهان هموار کند. اکنون نگاهها به ژنو دوخته شده است؛ جایی که امضای رسمی تفاهمنامه میتواند سرنوشت مرحله بعدی این روند را مشخص کند.
315
