آرمان زارعی: تازه‌ترین خبرها از احتمال تشدید محدودیت گاز در زمستان امسال حکایت دارد؛ به‌طوری‌که با تداوم ناترازی گاز و بازنگشتن حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت آسیب‌دیده تولید به مدار، احتمال مواجهه ۱۱ استان کشور با قطعی یا محدودیت گاز مطرح شده است. این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که صنایع کشور هنوز با پیامدهای محدودیت‌های انرژی در سال‌های گذشته دست‌وپنجه نرم می‌کنند و نگرانی‌ها درباره تکرار توقف خطوط تولید در فصل سرد افزایش یافته است.
اما پرسش مهم این است که اگر محدودیت گاز بار دیگر به واحدهای صنعتی تحمیل شود، کدام صنایع بیشترین آسیب را خواهند دید؟ آیا بنگاه‌های تولیدی امکان استفاده از سوخت جایگزین را دارند و خسارت ناشی از کاهش تولید، عقب‌ماندن از تعهدات صادراتی و احتمال تعدیل نیروی کار چگونه جبران خواهد شد؟
از سوی دیگر، در شرایطی که تأمین گاز خانوارها در اولویت قرار دارد، سهم صنعت از این تصمیم چیست و دولت چه برنامه‌ای برای جلوگیری از تکرار خسارت‌های سال‌های گذشته دارد؟
در همین زمینه، آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی، در گفت‌وگو با برگزیده درباره احتمال اعمال محدودیت گاز در ۱۱ استان کشور و آمادگی صنایع برای مواجهه با ناترازی انرژی اظهار کرد: آمادگی صنایع برای مواجهه با کمبود گاز به معنای برخورداری از روش جایگزین است؛ اما صنایع امکان ذخیره‌سازی گاز را ندارند و نوع مصرف آنها نیز متفاوت است.
وی با اشاره به تفاوت الگوی مصرف گاز در بخش‌های صنعتی افزود: برخی صنایع مانند پتروشیمی‌ها از گاز به‌عنوان خوراک استفاده می‌کنند، فولادی‌ها آن را به‌عنوان سوخت و احیاکننده به کار می‌گیرند و گروهی دیگر نیز برای تأمین انرژی حرارتی به گاز وابسته‌اند. هیچ‌یک از این صنایع امکان ذخیره‌سازی گاز را ندارند و در صورت بروز کسری، راهکار مشخصی جز کاهش یا توقف فعالیت نخواهند داشت.
فولادی‌ها و پتروشیمی‌ها بیشترین آسیب را می‌بینند
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی با تأکید بر آسیب‌پذیری صنایع فولادی و پتروشیمی در برابر محدودیت گاز گفت: این دو گروه صنعتی نیاز ویژه‌ای به گاز دارند و از جمله شرکت‌های ارزآور کشور محسوب می‌شوند. بنابراین، محدودیت تأمین گاز می‌تواند خسارت بسیار جدی به فعالیت آنها وارد کند.
نجفی درباره برآورد اتاق بازرگانی از میزان خسارت احتمالی ناشی از محدودیت گاز در زمستان امسال اظهار کرد: حتی اگر چنین برآوردی وجود داشته باشد، لزوماً اعلام نخواهد شد.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا محدودیت گاز می‌تواند تولید صنایع و ایفای تعهدات صادراتی بنگاه‌های ایرانی را تحت تأثیر قرار دهد، تصریح کرد: قطعاً چنین اتفاقی رخ می‌دهد و محدودیت گاز بر تولید و تعهدات صادراتی شرکت‌ها اثر خواهد گذاشت.
سوخت جایگزین هم راهکار مطمئنی نیست
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی درباره احتمال افزایش هزینه تولید در صورت استفاده صنایع از سوخت جایگزین توضیح داد: مسئله اصلی صرفاً افزایش هزینه نیست، بلکه قابلیت دسترسی به سوخت جایگزین اهمیت دارد. دسترسی به گازوئیل نیز با محدودیت‌هایی همراه است و با مازوت هم نمی‌توان فعالیت تولیدی را به شکل معمول ادامه داد.
نجفی در واکنش به احتمال جایگزینی مازوت به‌جای گاز در صنایع تأکید کرد که اظهارنظر درباره چنین راهکاری باید از سوی افرادی که آن را مطرح کرده‌اند، پیگیری شود.
وی همچنین درباره پیامدهای ادامه محدودیت انرژی بر اشتغال و سرمایه‌گذاری صنعتی گفت: بنگاه‌ها ناچارند زیان ناشی از کاهش تولید را به شکلی مدیریت کنند. وقتی تولید متوقف یا محدود می‌شود اما هزینه‌های ثابت همچنان پابرجاست، واحدهای صنعتی برای کنترل زیان ناچار به کاهش هزینه‌های ثابت خود خواهند بود.
دولت طی ۱۵ سال گذشته برای اصلاح الگوی مصرف اقدام جدی نکرد
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی با انتقاد از عملکرد دولت‌ها در مدیریت ناترازی انرژی اظهار کرد: دولت باید طی ۱۰ تا ۱۵ سال گذشته اقدامات جدی برای اصلاح الگوی مصرف و کاهش مصرف گاز و برق انجام می‌داد، اما چنین اقداماتی صورت نگرفته است.
وی افزود: در شرایط فعلی نیز نمی‌توان چندان به موفقیت دولت در مدیریت این مسئله امیدوار بود؛ چراکه به نظر می‌رسد افرادی که مسئولیت پیگیری این موضوع را بر عهده دارند، از کارآمدی لازم برخوردار نیستند.
تشدید تنش‌های نظامی می‌تواند زیرساخت‌های تولید را هدف قرار دهد
نجفی درباره تأثیر تشدید تنش‌های سیاسی و نظامی بر فعالیت صنایع کشور نیز گفت: در صورت بروز درگیری، فعالیت صنایع قطعاً تحت تأثیر قرار می‌گیرد. واحدهای صنعتی تا جایی که بتوانند مقاومت می‌کنند و فعالیت خود را متوقف نخواهند کرد، اما در صورت حمله به زیرساخت‌های کشور، خسارت‌های جدی به اقتصاد وارد خواهد شد.
وی با ابراز امیدواری نسبت به عدم وقوع درگیری نظامی تصریح کرد: اگر خدای نکرده درگیری رخ دهد، با توجه به شرایط و اتفاقات جنگ قبلی، احتمال حمله جدی به زیرساخت‌های کشور وجود دارد. چنین حملاتی می‌تواند مصیبت بزرگی به دنبال داشته باشد که یکی از مهم‌ترین پیامدهای آن توقف تولید و خسارت ناشی از عدم تولید خواهد بود.
صنایع در اولویت دوم تأمین گاز قرار دارند
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی در پاسخ به این پرسش که در صورت ضرورت اولویت‌بندی میان تأمین گاز خانوارها و تداوم فعالیت صنایع، بخش تولید چه هزینه‌ای پرداخت خواهد کرد، گفت: دولت ناچار است مردم را در اولویت قرار دهد؛ چراکه در قانون نیز بر این موضوع تأکید شده است. بنابراین، صنعت در اولویت دوم قرار می‌گیرد و حتی ممکن است فعالیت آن به تعطیلی کشیده شود.
نجفی با اشاره به تجربه جبران‌نشدن خسارت‌های ناشی از محدودیت برق صنایع در سال‌های گذشته اظهار کرد: دولت در سال‌های گذشته خسارت‌های ناشی از محدودیت برق را جبران نکرده است؛ بنابراین مشخص نیست چگونه قرار است خسارت‌های ناشی از محدودیت گاز را جبران کند.
وی در پایان با اشاره به ماده ۲۵ قانون بهبود مستمر محیط کسب‌وکار گفت: با وجود پیش‌بینی سازوکارهایی برای جبران خسارت واحدهای تولیدی، در عمل اتفاق خاصی در این زمینه رخ نداده است و خسارت‌های ناشی از محدودیت برق نیز همچنان جبران نشده باقی مانده است.
۲۲۳۲۲۴
