به گزارش خبرگزاری برگزیده به نقل از روابط عمومی انجمن موسیقی ایران، رضا دیوسالار، پژوهشگر و هنرمند موسیقی نواحی مازندران با تشریح جزئیات اجرای خود گفت: اجرای «عباسخوانی»، «چوپانیخوانی»، «زاریحال» و «لالایی حضرت سکینه(س)» روایتی از رشادت، سوگ و حماسه عاشوراست؛ آیینهایی که ریشه در فرهنگ کهن ایران دارند و پس از اسلام با فرهنگ عاشورا و محبت اهلبیت(ع) درآمیختهاند.
وی همچنین حفظ و اشاعه موسیقی نواحی را مهمترین رسالت متولیان موسیقی کشور دانست.
این موزیسین درباره اجرای خود در برنامه «خیمه هنر» اظهار کرد: در این برنامه به همراه دوست هنرمندم محسن محمدزاده، «عباسخوانی»، «چوپانیخوانی»، «لالایی حضرت سکینه(س)» و بخشهایی از موسیقی فولکلور تعزیههای مازندران را روی صحنه بردیم. ما اجرایمان را با نوای ساز «لَلِهوا» و درآمد حضرت ابوالفضل(ع) آغاز کردیم.
دیوسالار درباره «عباسخوانی» توضیح داد: عباسخوانی اشاره به رشادتها و دلاوریهای حضرت ابوالفضل العباس(ع) دارد. در جنگهای اعراب رسم بر این بود که رزمندگان پیش از نبرد رجزخوانی میکردند؛ رجزهایی که هم برای تقویت روحیه خود و هم برای تضعیف روحیه دشمن بود. در تعزیه نیز شهادتخوانی حضرت ابوالفضل(ع)، حضرت علیاکبر(ع) و حضرت قاسم(ع) بر همین پایه شکل گرفته و نسخههای آن موجود است. این رجزخوانیها در گذر زمان با موسیقی فولکلور و موسیقی سازی درآمیخته و به «عباسخوانی» تبدیل شده است. آنچه ما اجرا کردیم، روایت زندهیاد حسینعلی طیبی است.
وی ادامه داد: پس از عباسخوانی، «زاریحال» اجرا شد؛ روایتی از موسیقی حزن و سوگ مازندران که بیانگر اندوه پس از شهادت امام حسین(ع) و یارانش و به آتش کشیده شدن خیمههای اهلبیت(ع) است. در بخش نخست اجرا، رشادت، پهلوانی و جنگاوری فرزندان دلیر امیرالمؤمنین علی(ع) روایت شد و در ادامه، با وجود آگاهی از شهادت، مظلومیت و مصائب اهلبیت(ع) پس از واقعه عاشورا به تصویر کشیده شد.
این پژوهشگر موسیقی نواحی درباره پیشینه این آیینها گفت: سوگینههایی که امروز در میان اقوام ایران اجرا میشود، ریشهای بسیار کهن دارد و حتی پیش از اسلام نیز فرهنگ سوگواری در ایران وجود داشته است. عباسخوانیِ امروز، در گذشته میتوانسته در قالب آیینهایی مانند «سیاوشخوانی» اجرا شود. سوگواریهای ایرانی در گذشته حالتی حماسی داشت و بسیاری از آیینهایی که امروز در عزاداریها دیده میشود، مانند سینهزنیهای حلقهای و سهضرب، ریشه در سنتهای ایران باستان دارد.
وی افزود: پس از گرایش مردم مازندران به مکتب علوی، این آیینهای کهن با سوگواری اهلبیت(ع) درآمیخت و به شکل عزاداری برای امام حسین(ع) درآمد. بسیاری از آیینها از جمله دسترویها، سنجزنی، تعزیه و دیگر شیوههای سوگواری، محصول همین پیوند تاریخی هستند و قدمت آنها به آغاز پذیرش اسلام در مازندران بازمیگردد.
دیوسالار درباره نقش اجرای موسیقی نواحی در رویدادهایی مانند «خیمه هنر» اظهار کرد: رسالت متولیان موسیقی امروز بسیار سنگین است و در این حوزه دو واژه ارزشمند «حفظ» و «اشاعه» اهمیت ویژهای دارد. در دنیای امروز که فناوری با سرعت در حال تغییر همهچیز است، نخستین وظیفه ما حفظ میراث استادانی است که دانش، مهارت و تجربه آنان در سرودن، خواندن و نواختن باید به نسلهای آینده منتقل شود.
وی ادامه داد: انتقال این میراث در گذشته به صورت سینهبهسینه انجام میشد و گاهی با از دست رفتن یک استاد، بخشی از آن نیز برای همیشه از بین میرفت. همانگونه که در برهههایی از تاریخ، بر اثر حوادثی مانند شیوع طاعون، بسیاری از خنیاگران همراه با سازهایشان از دنیا رفتند و بخشی از این گنجینه از دست رفت.
این هنرمند افزود: امروز خوشبختانه فناوری به کمک ما آمده و میتوان استادان را در دورترین نقاط کشور شناسایی و آثارشان را ثبت و حفظ کرد. جشنوارههایی مانند موسیقی نواحی ایران و جشنواره موسیقی فجر نیز در این مسیر نقش مؤثری داشتهاند، اما اشاعه این میراث نیازمند همت بیشتری است.
وی تأکید کرد: بسیاری از خنیاگران در گوشه و کنار کشور زندگی میکنند و اگر فرصت حضور در چنین رویدادهایی را داشته باشند، میتوانند ارادت خود به اهلبیت(ع) را با زبان موسیقی به مردم منتقل کنند و این میراث ارزشمند را زنده نگه دارند.
دیوسالار در پایان گفت: همانگونه که سرزمین ما در سالهای اخیر مورد هجوم دشمنان قرار گرفته، موسیقی اصیل ایران نیز از آسیبها و هجمهها بینصیب نبوده است. امیدوارم با همت متولیان فرهنگی و موسیقایی کشور، در حفظ و معرفی این گنجینه ارزشمند نیز موفق باشیم.
59243
