عراق|انتخابات به روایت آمار و ارقام؛ از «کوتا» تا محاسبه آرا با «سانت لیگو»
عراق|انتخابات به روایت آمار و ارقام؛ از «کوتا» تا محاسبه آرا با «سانت لیگو»
به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری برگزیده های ایران، سه شنبه یازدهم نوامبر ۲۰۲۵ برابر با بیستم آبان ۱۴۰۴، مردم عراق برای تشکیل ششمین پارلمان منتخب پس از سرنگونی رژیم بعثی صدامی به پای صندوق‌های رای می‌روند.
نظام سیاسی عراق
نظام سیاسی فعلی در عراق مبتنی بر نظام پارلمانی است، جایی که پارلمان تنها نهاد منتخب به‌صورت سراسری بوده و مسئولیت‌های کلیدی، از جمله تعیین رئیس‌جمهور، تایید و رای اعتماد به نخست‌وزیر، و اعضای کابینه(نخست وزیر را ائتلاف اکثریت که شیعیان برعهده دارند، تعیین می کنند) را بر عهده دارد. این موضوع باعث می‌شود که این انتخابات، مرکز ثقل قدرت سیاسی کشور باشد. به همین دلیل، انتخابات پارلمانی هر چهار سال یک‌بار، نه تنها سرنوشت عرصه داخلی عراق را تعیین می‌کند، بلکه بر سیاست خارجی آن نیز تأثیرگذار است.
آمار نامزدها به تفکیک مرد و زن
کمیسیون عالی مستقل انتخابات عراق، تعداد نامزدهای ثبت‌نام‌شده برای شرکت در انتخابات سال ۲۰۲۵ را ۷۹۲۶ نفر اعلام کرده است که شامل ۵۷۰۱ نفر مرد و ۲۲۲۵ نفر زن است که این تعداد برای راهیابی به پارلمان که عالی ترین نهاد قانونگذاری است و ۳۲۹ نماینده دارد، به رقابت شدید و تنگاتنگ خود ادامه می دهند.
این تعداد از نامزدها، رکوردی بی‌سابقه در سال‌های اخیر به‌شمار می‌رود؛ چراکه تعداد نامزدها تاکنون به چنین سطحی نرسیده بود.
در انتخابات سال ۲۰۱۴، حدود ۹۰۴۰ نامزد ثبت شده بودند و این رقم در سال ۲۰۲۱ به حدود ۳۲۲۷ نامزد کاهش یافت.
در انتخابات پیش رو بغداد، پایتخت،در صدر فهرست استان‌ها از نظر تعداد نامزدها قرار دارد؛ به‌طوری‌که ۲۳۳۵ نامزد در این استان رقابت خواهند کرد.
آمار ائتلافها و احزاب سیاسی و شناسه انتخاباتی آنها
در انتخابات یازدهم نوامبر(بیستم آبان)، ۴۱ ائتلاف سیاسی و ۴۱ حزب به همراه ۸۷ نامزد مستقل برای کرسی های عمومی و همچنین ۶۲ نامزد برای کرسی‌های ویژه اقلیت‌ها با یکدیگر رقابت می‌کنند.
کمیساریای عالی مستقل انتخابات عراق، روز شنبه نهم آگوست ۲۰۲۵ میلادی، آمار ائتلافها و احزاب شرکت کننده در انتخابات پیش رو را از طریق قرعه کشی برای انتخاب شناسه انتخاباتی هر یک از این ائتلافها و احزاب اعلام کرد که به این شرح است:
۲۱۶ / الحزب الاشتراکی الدیمقراطی الکردستانی به ریاست محمد حاجی محمود. این حزب در سال ۱۹۷۶ میلادی تاسیس شد پس از آنکه برخی اعضای حزب دموکرات کردستان پس از بروز نزاع و درگیری داخلی حزبی میان ملا مصطفی بارزانی رهبر نظامی آن زمان و رهبری سیاسی به رهبری جلال طالبانی و ابراهیم احمد در سال ۱۹۷۵ از آن جدا شدند و این حزب را تشکیل دادند.
۲۶۶ / تحالف التفوق به ریاست ابراهیم النامس در استان الانبار
۲۶۷ / نینوى لأهلها
۲۴۳ / الشرقاط لأهلها
۲۶۹ / الحسم الوطنی به ریاست «ثابت العباسی » وزیر دفاع عراق
۲۷۱ / تحالف خدمات
۲۷۷ / صقورنا
۲۷۵ / الحزب الدیمقراطی الکردستانی به رهبری مسعود بارزانی رئیس سابق اقلیم کردستان عراق
۲۶۴ / حرکه الرواد الوطنی
۲۵۵ / حزب تقدم به رهبری محمد الحلبوسی رئیس سابق و برکنار شده پارلمان عراق یکی از مهمترین ائتلافهای اقلیت اهل سنت عراق
۲۵۲ / تحالف تصمیم: این ائتلاف سیاسی را اسعدالعیدانی استاندار بصره برای اولین بار برای رقابت در انتخابات پارلمانی سال ۲۰۲۱ میلادی تاسیس کرد و البته موفق به کسب پنج کرسی از حوزه بصره در پارلمان عراق شد.
۲۳۹ / حرکه سومریون
۲۴۴ / ائتلاف الأساس العراقی به رهبری محسن المندلاوی نایب‌رئیس اول پارلمان عراق در دوره فعلی
۲۹۱ / الجبهه الفیلیه
۲۳۵ / تیار قضیتنا
۲۱۸ / منظمه بدر به رهبری هادی العامری
۲۰۷ / ائتلاف الإعمار والتنمیه به رهبری محمد شیاع السودانی نخست‌وزیر
۲۲۸ / تحالف شراکتنا فی صلاح الدین
۲۰۱ / تحالف القضیه الإیزیدیه
۲۶۰ / حزب اللواء الوطنی
۲۰۴ / التحالف العربی فی کرکوک
۲۳۷ / تحالف الحدباء الوطنی
۲۳۱ / تحالف قوى الدوله الوطنیه به رهبری سید عمار حکیم
۲۲۳ / قادمون
۲۴۶ / حزب الانتشار الوطنی
۲۵۹ / تحالف العمق الوطنی
۲۶۸ / الجبهه الترکمانیه العراقیه
۲۰۳ / ثابتون
۲۱۷ / جبهه ترکمان العراق الموحد
۲۱۰ / حرکه إدراک
۲۲۹ / تحالف إنقاذ ترکمان کرکوک
۲۸۲ / حزب الرفعه الوطنی
۲۱۲ / التیار الوطنی العشائری فی العراق
۲۴۰ / الجماهیر الوطنیه
۲۲۰ / واسط الأجمل بالخدمات
۲۸۹ / کتله دعم الدوله
۲۳۰ / حزب الإیثار العراقی
۲۴۸ / حزب الداعی
۲۸۱ / اتحاد أهل نینوى
۲۸۶ / مدنیون
۲۷۹ / تحالف صلاح الدین الموحد
۲۶۲ / شعله الدیوانیه
۲۷۸ / الاتحاد الإسلامی الکردستانی
۲۰۶ / التحالف المدنی الدیمقراطی
۲۱۱ / الهویه الوطنیه
۲۸۸ / الجیل الجدید (نسل جدید) در اقلیم کردستان عراق به ریاست شاسوار محمد از مخالفت حزب دموکرات (به ریاست مسعود بارزانی)
۲۷۰ / حزب العراقی للإصلاح
۲۰۵ / الأنبار هویتنا
۲۱۳ / تجمع الفاو زاخو
۲۸۵ / جماعه العدل کردستان العراق
۲۲۵ / تیار الموقف الوطنی
۲۵۷ / ائتلاف دوله القانون به رهبری نوری المالکی نخست‌وزیر اسبق عراق
۲۵۱ / حرکه حقوق وابسته به کتائب (گردان‌ها) حزب‌الله
۲۰۹ / المنقذون
۲۹۰ / تحالف نینوى أولًا
۲۰۲ / حرکه الصادقون وابسته به جنبش عصائب اهل الحق به رهبری شیخ قیس الخزعلی
۲۲۴ / ابشر یا عراق به رهبری شیخ همام حمودی رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق
۲۵۰ / تحالف البدیل
۲۴۲ / القیاده
۲۲۱ / تحالف سیاده الوطنی تشریع به ریاست خمیس الخنجر یکی از مهمترین ائتلافهای اقلیت اهل سنت
۲۴۹ / تحالف دیالى أولًا
۲۴۱ / تحالف عزم العراق عزم به ریاست مثنی السامرائی یکی از مهمترین ائتلافهای اقلیت اهل سنت
۲۴۵ / إشراقه کانون
۲۶۱ / جبهه شعبنا
۲۸۳ / تحالف قمم
۲۳۶ / حزب العمران
۲۳۳ / الماکنه
۲۷۲ / المشروع العربی فی العراق
۲۲۲ / الاتحاد الوطنی الکردستانی به ریاست بافل طالبانی
آمار واجدان شرایط رأی در انتخابات ۲۰۲۵ عراق
بر اساس اعلام کمیساریای عالی مستقل عراق، ۲۱ میلیون و ۴۰۴ هزار و ۲۹۱ شهروند عراقی واجد شرایط رای دادن در ششمین انتخابات پارلمانی پس از سرنگونی صدام هستند که بیشترین آمار واجدان شرایط رأی متعلق به بغداد، پایتخت با دو میلیون و ۳۷۳ هزار و ۹۶۳ نفر است.
پس از آن استان نینوا که اکثریت جمعیت آن را اقلیت اهل سنت تشکیل می‌دهد، با دو میلیون و ۱۰۲ هزار و ۴۲۰ نفر قرار دارد و استان المثنی کمترین آمار واجدان شرایط رأی با ۵۱۰ هزار و ۸۶۷ نفر را به خود اختصاص داده است.
تقسیم‌بندی کرسی‌های پارلمانی عراق چگونه است؟
عراق از ۱۸ استان تشکیل شده است که هر استان به نسبت جمعیت خود، تعداد مشخصی نماینده در پارلمان خواهد داشت. پارلمان عراق در مجموع دارای ۳۲۹ کرسی است که میان جریان‌های سیاسی و مذهبی مختلف به دو شیوه تقسیم می‌شود.
1ـ تقسیم‌بندی استانی
از مجموع ۳۲۹ کرسی پارلمان عراق، ۳۲۰ کرسی بر مبنای تقسیم‌بندی استانی و میان ۱۸ استان عراق بر اساس وزن جمعیتی هر منطقه توزیع می‌شود. به عنوان مثال، بغداد، پایتخت به عنوان پرجمعیت ترین استان، ۶۹ کرسی را به خود اختصاص داده و از این نظر به عنوان بزرگترین حوزه انتخابی به شمار می رود، در حالی که استانهای کم جمعیت تر همانند استان المثنی حداقل هفت کرسی را به خود اختصاص داده‌اند.
تعداد کرسی‌های اختصاص یافته به هر استان بر اساس میزان جمعیت به این شرح است:
بغداد، پایتخت: ۶۹ کرسی(دو کرسی اقلیت های مسیحی و صابئیان مندائی هم متعلق به حوزه بغداد است)
نینوا: ۳۱ کرسی
بصره: ۲۵ کرسی
ذی‌قار: ۱۹ کرسی
سلیمانیه: ۱۸ کرسی
بابِل: ۱۷ کرسی
الانبار: ۱۵ کرسی
اربیل: ۱۵ کرسی
دیالی: ۱۴ کرسی
نجف اشرف: ۱۲ کرسی
صلاح الدین: ۱۲ کرسی
کرکوک: ۱۲ کرسی
کربلای معلی: ۱۱ کرسی
الدیوانیه: ۱۱ کرسی
واسط: ۱۱ کرسی
دهوک: ۱۱ کرسی
میسان: ۱۰ کرسی
المثنی: ۷ کرسی
2ـ تقسیم‌بندی بر پایه حفظ حقوق اقلیت
در عراق پس از صدام، در راستای حفظ حقوق اقلیت‌های قومی مذهبی، ۹ کرسی به صورت ثابت و در حوزه‌های ویژه به هر یک از اقلیت‌ها اختصاص یافته است.
تقسیم‌بندی سهم اقلیت‌ها به این شرح است:
مسیحیان: پنج کرسی شامل شهرهای بغداد، موصل، بصره، کرکوک و اربیل
«جمعیت مسیحیان در عراق بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار نفر برآورد می‌شود، اما گفته می‌شود شمار مسیحیان پیش از سرنگونی رژیم بعثی صدامی در سال ۲۰۰۳ میلادی یک و نیم میلیون نفر بوده است.
چهارده طایفه مسیحی در عراق وجود دارد که به رسمیت شناخته شده‌اند و اغلب آنها در بغداد، استان نینوا و اقلیم کردستان زندگی می‌کنند؛ مهمترین طوائف مسیحی در عراق شامل: ۱- کلدانی‌ها که پرشمارترین طائفه مسیحی در عراق هستند که ۸۰ درصد مسیحیان این کشور را تشکیل می‌دهند ۲- سریانی‌ها که حدود ۱۰ درصد از جمعیت مسیحیان عراق را تشکیل می‌دهند که برخی پیرو مذهب کاتولیک و بخش عمده آنها از پیروان مذهب ارتودکس هستند. ۳- آشوری‌ها که بازماندگان امپراطوری‌های باستانی آشور و بابل هستند و حدود ۵ درصد از جمعیت مسیحیان عراق را تشکیل می‌دهند.۴- ارمنی‌ها که تقریباً ۳ درصد از مسیحیان عراق را تشکیل می‌دهند و به زبان ارمنی سخن می‌گویند.
به علاوه این‌ها، گروه‌های کوچکی از کلیسای ارتودکس یونان، کلیسای کاتولیک یونانی، کلیسای انگلستان و کلیسای انجیلی نیز در عراق وجود دارد.»
ایزدی‌ها: یک کرسی مربوط به استان نینوا
«نام ایزدی‌های عراق پس از حمله تروریست‌های تکفیری و بعثی به محل سکونت آنان در مناطق سنجار و ربیعه، در یک دهه پیش بر سر زبان‌ها افتاد. ایزدی‌ها از اقلیت‌های مذهبی کُرد هستند که در شمال عراق، سوریه، جنوب شرقی ترکیه و قفقاز زندگی می‌کنند.
ایزدی‌ها به زبان کردی و با گویش کرمانجی صحبت می‌کنند، و آیین آنان ایزیدی است که یک دین باستانی کردی است و در آئین‌های باستانی چون مانَوی و زرتشتی ریشه دارد.
البته اجداد ایزدیان به وسیله شیخ عدی مسلمان شدند. شیخ عدی و ملک طاووس دو عنصر مهم در آیین ایزدیان‌اند. طاووس، نماد طایفه ایزیدی است؛ ایزدیان معتقدند که طاووس نماد «فرشته اعظم» است.
پس از سرنگونی رژیم بعثی صدامی و خروج اشغالگران آمریکایی از این کشور، ایزدی‌ها برای نخستین‌بار در قانونگذاری و حکومت سهیم شدند، و نمایندگانی در مجلس محلی منطقه کردستان عراق و همچنین پارلمان عراق دارند.»
شَبَک‌ها: یک کرسی
«شبکی‌ها، قومی هستند حدود ۳۵۰ تا ۵۰۰ هزار نفره که در شمال غربی عراق و عمدتاً در شهر موصل زندگی می‌کنند. شبکی‌ها ایرانی‌الاصل بوده و سال‌ها پیش به شهر موصل و حاشیه شرقی آن نقل مکان کرده بودند. این اقلیت هم از جمله اقلیت‌های آسیب‌دیده از پدیده شوم تروریسم تکفیری داعشی در عراق به شمار می‌رود؛ گروهی از اقلیت‌ها که جنایات هولناک داعش علیه آنها و دیگر اقلیت‌ها، جهانیان را شوکه کرده بود.»
شبکی‌ها پس از اشغال موصل، اغلب به کربلای معلی و نجف اشرف پناه بردند اما دست و پا بسته نبودند و به حشدشعبی یا بسیج مردمی عراق پیوستند. آنها یک گردان شبکی در حشد با نام «لوا ۳۰» تشکیل دادند؛ بدین‌ترتیب این اقلیت مظلوم در بازپس‌گیری موصل و سرزمین‌های خود شرکت کردند.
صابئیان مُندایی: یک کرسی در بغداد
«صابئین مندایی در عراق از پیروان حضرت یحیی بن زکریا و از اقلیت‌های این کشور هستند. صابئین مندایی در عراق در این ایام، لباس سفید می‌پوشند و مراسم مخصوص جشن پنجه را با غسل در رودخانه و آب جاری و نیز قربانی کردن و کمک به نیازمندان به جا می‌آورند.
زبان مندایی‌ها آرامی است و آنها به علت کثرت غسل از قدیم در کنار رودخانه‌ها استقرار دارند و عمده محل استقرار آنها در کنار رودخانه دجله و هورهای جنوب عراق است. البته برخی از آنها به بغداد نیز مهاجرت کردند. جمعیت مندایی‌های عراق بین بیست تا سی هزار نفر بوده است، هر چند که آنها جمعیتشان را حدود پنجاه هزار نفر برآورده کرده‌اند.»
کُردهای فیلی: یک کرسی
«کُردهای فیلی عراق از طوایف کُرد و شیعه‌مذهب با ریشه ایرانی، ساکن عراق هستند. حزب بعثی صدامی در عراق در سال ۱۹۸۰ میلادی(1359هجری شمسی)از کردهای سلب تابعیت کرد و آنها را به زور به مرزهای ایران راند. دارایی آنها مصادره، جوانان‌شان زندانی و اعدام شدند. کردهای فیلی سه دهه در ایران به‌سر بردند. پارلمان عراق در سال ۲۰۱۱ میلادی(1390هجری شمسی) جنایات رخ داده علیه کردهای فیلی در دوره حاکمیت حزب بعث عراق را به‌عنوان نسل‌کشی به رسمیت شناخت.
با فروپاشی رژیم بعثی صدامی در سال ۲۰۰۳ میلادی(1382هجری شمسی) اغلب کردهای فیلی به عراق بازگشتند. قانون تابعیت عراق در سال ۲۰۰۶ میلادی(۱۳۸۵ هجری شمسی) برگرداندن تابعیت عراقی به کردهای فیلی را تصویب کرد؛ با این وجود گزارش‌هایی وجود دارد که کردهای فیلی پس از بازگشت به‌عراق برای دریافت مدارک هویتی، اطلاع از سرنوشت مفقودان، تصاحب دارایی‌ها و برخوداری برابر از حقوق سیاسی خود، با چالش‌های روبهرو شدند.از ۳۲۹ کرسی پارلمان عراق در دوره پیش رو، یک کرسی به کردهای فیلی تعلق دارد.
جمعیت کردهای فیلی حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر برآورد شده است. این طایفه از کردها به گویش لَکی که نزدیک به زبان لُری است صحبت می‌کنند.
همچنین در این تقسیم بندی، سه کرسی جداگانه برای عربِ شیعی استان بصره، ذخیره شده است. هدف از این سه کُرسی حفظ اغلبیت کرسی‌های عرب شیعی از استان بصره است، زیرا در آن استان جنوبی عراق، اقلیت‌های عرب اهل سنت و کُردهای فیلی شیعی نیز زندگی می‌کنند.»
نگاهی به پراکندگی جمعیتی و آرایش سیاسی ۱۸ استان عراق
۱. استانهای شیعه‌نشین (اکثریت جمعیت عراق)
استان های شیعه نشین شام ۹ استان که دارای جمعیتی یک‌دست یا اکثریتی شیعه هستند. این استان‌ها در مناطق جنوبی و مرکزی عراق واقع شده‌اند و عبارت‌اند از:
– بصره: علاوه بر اکثریت قاطع شیعه، اقلیت‌هایی مانند اهل سنت و صابری نیز در این استان سکونت دارند، اما این اقلیت‌ها تقریبا هیچ تأثیری بر انتخابات ندارند.
– المثنی: مرکز این استان، شهر سماوه است.
– ذی قار: با مرکزیت ناصریه، یکی از استانهای کاملا شیعه‌نشین است.
– القادسیه: مرکز آن شهر الدیوانیه است که اقلیت مذهبی در آن اثرگذاری خاصی ندارد.
– میسان: مرکز آن شهر العماره است.
– کربلا: این استان با مرکزیت شهر کربلای معلی، قطب مذهبی شیعیان به شمار می‌رود و جمعیتی کاملاً شیعی دارد.
– نجف : به‌عنوان مرکز مذهبی و سیاسی برجسته شیعیان شناخته می‌شود و مرکزیت آن شهر نجف اشرف است.
– واسط: مرکز این استان، شهر الکوت است.
– بابِل: این استان با مرکزیت شهر حله، در کنار اکثریت بالای شیعه، اقلیت‌هایی از اهل سنت دارد.
رقابت‌های انتخاباتی در این استان‌ها عمدتا میان لیست‌های انتخاباتی شیعی است. در برخی استان ها مانند بابِل، تنها در شرایط رقابت نزدیک میان فهرست‌های شیعی ممکن است آرای اقلیتی نظیر اهل سنت تأثیر حداقلی داشته باشد. اما در سایر استانهای شیعه‌نشین، اقلیت‌ها عملاً توان تأثیرگذاری ندارند.
۲. استان‌هایی با رقابت شیعه و سنی
دو استان عراق، یعنی دیاله (دیالا) و بغداد، ترکیب جمعیتی متنوع‌تری دارند و محل رقابت جدی میان گروه‌های شیعی و سنی هستند:
۱. استان دیاله:
این استان با مرکزیت شهر بعقوبه، ترکیب جمعیتی تقریباً برابری دارد. رقابت‌های انتخاباتی در این استان معمولاً میان لیست‌های شیعی و سنی بسیار جدی است. علاوه بر این، درون هر یک از جوامع شیعه و سنی نیز تنوع فهرست‌های انتخاباتی وجود دارد. نمایندگان منتخب دیاله، معمولاً به نسبت جمعیتی، میان شیعیان و اهل سنت تقسیم می‌شوند.
۲. استان بغداد:
با مرکزیت شهر بغداد، اکثریت جمعیت این استان شیعه هستند و معمولاً بیش از ۷۰ درصد آرا از آنِ این گروه است. با این حال، تنوع لیست‌های انتخاباتی در بغداد به‌قدری بالاست که نمی‌توان به‌طور دقیق پیش‌بینی کرد چه سهمی از نمایندگان منتخب از میان شیعیان و چه سهمی از میان اهل سنت خواهند بود. همین تنوع باعث شده که رقابت‌های درون‌گروهی هم در جامعه شیعی و هم در جامعه سنی، به‌شدت تأثیرگذار باشد.
۳. استانهای اهل سنت
سه استان عراق، به‌طور کامل یا با اکثریتی قاطع اهل سنت هستند که شامل:
– الانبار: مرکز این استان شهر الرمادی با اکثریت جمعیت اهل سنت است.
– صلاح‌الدین: مرکزیت این استان با شهر تکریت است. در جنوب این استان، به‌خصوص در منطقه بلد، شیعیان نیز حضور دارند و می‌توانند در برخی موارد نقش ائتلافی ایفا کنند.
– نینوا: موصل مرکز این استان است .اکثریت جمعیت آن را اهل سنت تشکیل می دهند با این حال اقلیت‌هایی نظیر مسیحیان، ایزدی‌ها و شبکه‌ها در این استان زندگی می‌کنند.
۴. استان کرکوک
کرکوک یکی از استانهای خاص عراق است که محور رقابت‌های انتخاباتی آن میان کردها و اهل سنت است. در این استان، جمعیت شیعی عرب معمولاً به فهرست‌های سنی رأی می‌دهند. همچنین، شیعیان ترکمان در چارچوب رقابت‌های انتخاباتی ترکمانی مشارکت دارند.
۵. استانهای کردنشین
سه استان سلیمانیه، اربیل، و دهوک به‌عنوان مناطق کردنشین عراق شناخته می‌شوند. در این استان‌ها، رقابت‌های انتخاباتی عمدتاً به مسائل داخلی جریان‌های کُردی محدود می‌شود.
سهمیه‌دهی اجباری به زنان(قانون کوتا)
یکی از شاخص‌ترین ویژگی‌های نظام انتخاباتی عراق، قانون «کوتا» یا سهمیه‌دهی اجباری به زنان است. کوتا در اصطلاح به معنای سهمیه تخصیص داده شده است که در قانون اساسی عراق نیز به آن تصریح شده است.کوتا هرچند در اکثر کشورها وجود ندارد ولی در برخی کشورها همچنان استفاده می شود. این قانون در سال ۱۹۹۵ در کنفرانس بین المللی حقوق زنان در پکن تصویب شد تا باعث مشارکت زنان در مناصب عالی و سیاسی و پارلمان شود.نسبت کوتا در هر کشور متفاوت است. در بلژیک و سوئد داوطلبانه و در اردن ۱۰ درصد است، اما به نظر می رسد در عراق با ۲۵ درصد بالاترین نسبت در جهان باشد.به این معنا که حداقل ۲۵ درصد نمایندگان مجلس عراق باید براساس سهمیه، زن باشند یعنی معادل ۸۲ کرسی به زنان اختصاص یابد.
برای تحقق این امر، یک مکانیسم اجرایی دقیق طراحی شده است: در هر لیست انتخاباتی، از هر چهار نامزد پشت‌سرهم، باید یک نفر زن باشد. این الزام، احزاب و ائتلافها را ملزم می‌کند تا نه تنها در شعار، بلکه در عمل، فضا را برای حضور سیاسی زنان فراهم آورند. نگاهی به نتایج انتخابات پارلمانی عراق در دوره های گذشته نشان می دهد متاسفانه این قانون دچار ضعف های اساسی و مهمی است.این قانون با آن که برای جبران مشارکت پایین زنان در عرصه مدیریتی و سیاسی و اجبار احزاب به وارد کردن زنان وضع شد اما در عمل منجر به بی عدالتی و تخریب قاعده مساوات بین مرد و زن شده است
روش پیچیده محاسبه آرا در انتخابات عراق
در قلب این نظام توزیع و تسهیم که منتقدین سیاسی عراقی آن را «نظام المحاصصه»(سهم خواهی) می‌نامند، روش پیچیده محاسبه آراء به نام «سانت‌لیگوی تعدیل‌شده» قرار دارد. این، یک روش ریاضی برای تخصیص کرسی‌ها در سیستم‌های تناسبی است. در این روش، آرای هر حزب یا ائتلاف، به ترتیب بر یک سری از اعداد تقسیم می شود. نسخه تعدیل‌شده مورد استفاده در عراق، برای جلوگیری از پراکندگی بیش از حد آراء و تقویت احزاب بزرگ، در سال ۲۰۲۳ میلادی، اولین عدد مخرج را از ۱ به ۱.۷ افزایش یافته است. هدف از این روش، حفظ احزاب کوچک تر، ضمن رعایت اکثریت‌بخشی به احزاب بزرگ تر است.
برای درک ساده این روش تصور کنیم که سه حزب: الف، ب و ج، هرکدام به ترتیب هزار، پانصد و سیصد رأی به دست آورده اند. در روش تجمیعی (همانند انتخابات مجلس شورای اسلامی ایران) تمام صندلی های پارلمان به حزب «الف» می‌رسید. اما در روش «سانت لیگو» مُدل عراق، آن اعداد ابتدا به ۱.۷ تقسیم می شوند؛ سپس عدد به دست آمده به ۳ تقسیم می‌شود؛ سپس عدد باقیمانده به ۵ تقسیم می‌شود و این چرخه آنقدر ادامه می یابد که به عدد ملموسی که طی چارچوب بندی استانی برای کرسی های انتخاباتی تعیین شده، تقلیل یابد.
در این روش همه کرسی ها به حزب الف نمی رسد؛ بلکه در یک استان با حدود ۷ کرسی، برای حزب «الف»، ۳ الی ۴ کرسی، برای حزب «ب»، ۲ کرسی و برای حزب «ج»، ۱ کرسی و یا صفر کرسی تعلق می یابد.
نتیجه این محاسبات، اعطای کرسی ها به بالاترین مقادیر حاصل از این تقسیم هاست. در حالی که این سیستم از کسب «اکثریت مطلق» توسط یک حزب واحد جلوگیری می کند، در عمل به شدت به نفع ائتلاف ها و احزاب بزرگ و جاافتاده عمل می کند چراکه تمامی احزاب نوپدید در همان ضرائب اولیه به صفر می‌گرایند و از به‌دست آوردن حتی یک کرسی بازمی مانند؛ اینجاست که نقش ائتلافات و تجمیع احزاب خُرد، برای تشکیل حزب بزرگ‌تر نقش اساسی در روند سیاسی عراق بازی می‌کند.
ترکیب پارلمان عراق
ترکیب احتمالی پارلمان عراق با ۳۲۹ کرسی به این شکل است:
– اکثریت یعنی شیعیان معمولا حداقل ۱۷۵ کرسی و در صورت مشارکت بالا، حدود ۲۰۰ کرسی را به دست می‌آورند.
-بزرگترین اقلیت یعنی اهل سنت: معمولاً سهم آنها بین ۷۱ تا ۹۵ کرسی است. تاکنون این گروه بیشتر از ۹۵ کرسی کسب نکرده است، اما در شرایط ایده آل امکان کسب ۱۰۰ کرسی را دارند.
این ترکیب نشان‌دهنده جایگاه برتر شیعیان به عنوان اکثریت جمعیت در پارلمان عراق است، گرچه تنوع فهرست‌های انتخاباتی باعث می‌شود که ائتلافها و توافقات سیاسی، تعیین‌کننده دولت‌های بعدی باشد.
/