به گزارش برگزیده، علی‌اکبر صالحی، وزیر پیشین امور خارجه و رئیس بنیاد ایران‌شناسی، در جریان آیین رونمایی از کتاب «شرق‌شناسی در روسیه (ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی)» اثر مهدی سنایی، سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در فدراسیون روسیه و مشاور سیاسی پیشین رئیس‌جمهور، به واکاوی ریشه‌های فکری شکل‌گیری بحران‌ها و جنگ‌ها در نظام بین‌الملل پرداخت.
صالحی با تفکیک میان «بهانه‌های مقطعی» و «علل بنیادین» جنگ‌ها تصریح کرد: «جرقه درگیری‌ها، منازعات و لشکرکشی‌ها در طول تاریخ الزاماً با دستاویزی واحد یا بهانه‌ای مشترک روشن نشده است؛ هر جنگی دستاویز و بهانه ویژه خود را داشته، اما تمام این رویارویی‌ها در یک خصلت ساختاری مشترک هستند و آن، فقدان شناخت و آگاهی عمیق طرفین نسبت به یکدیگر است.»
وی افزود این ناآگاهی مستقیم به سوءفهم، انحراف در ادراک و استنباط نادرست از نیات طرف مقابل منجر می‌شود و بسترساز آغاز تنش‌ها خواهد بود؛ شرایطی که پس از پیدایش آن، هر جرقه‌ای می‌تواند آتش منازعه را شعله‌ور سازد.
پیوند آگاهی راهبردی با اتخاذ تصمیمات بی‌خطا
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با تاکید بر ضرورت شناخت‌شناسی در حوزه روابط بین‌الملل خاطرنشان ساخت که کشف ریشه منازعات، نخستین گام در مسیر حل‌وفصل پایدار آن‌هاست.
وی در این باره اظهار داشت: «اگر این اصل را بپذیریم که عدم برخورداری از آگاهی لازم نسبت به دیگری است که ما را از درک و استنباط درست و منطبق بر واقعیت محروم می‌سازد، آن‌گاه می‌توانیم در پی یافتن راهکار برآییم؛ راهکار این است که خود را آگاه و دانا کنیم، چرا که تنها در پرتو آگاهی واقعی است که استنباط‌ها دقیق‌تر شده و تصمیمات سیاسی و راهبردی صائب و بی‌خطا خواهند بود.»
هشدار نسبت به هم‌افزایی بی‌اطلاعی و لفاظی‌های تشنج‌آفرین
صالحی در بخش دیگری از اظهارات خود به خطرات ادبیات رادیکال و شعارزدگی در شرایط فقدان بینش تحلیلی اشاره کرد.
وزیر پیشین امور خارجه با ابراز تاسف از برخی رویه‌ها هشدار داد: «متاسفانه این ناآگاهی‌ها و سوءبرداشت‌ها در مواردی با لفاظی‌های نادرست، هیجانی و تحریک‌آمیز نیز همراه می‌شود؛ یعنی علاوه بر آنکه شناخت و آگاهی دقیقی نسبت به واقعیت‌ها نداریم، با در پیش گرفتن لفاظی و سردادن شعارهای تشنج‌آفرین، بحران را مضاعف و بسترهای تنش را گسترده‌تر می‌کنیم.»
به باور ناظران، این اظهارات صالحی در مراسم بررسی مناسبات شرق‌شناسی و ایران‌شناسی در روسیه، حامل پیامی معنادار برای کارگزاران سیاست خارجی است تا محاسبات و راهبردهای ملی را به جای اتکا بر هیجانات زودگذر، شعارها و فرضیات غیردقیق، بر بنیان مطالعات ژئوپلیتیک دقیق و شناخت میدانی طرف‌های مقابل بنا کنند.
