به گزارش برگزیده به نقل از فایننشیال تایمز، تلاش رئیسجمهور آمریکا برای به دست گرفتن کنترل گرینلند، نه تنها رهبران اروپایی را به دلیل آنچه «حمله بیرحمانه به دانمارک» (بهعنوان متحد ناتو) میبینند شوکه کرده، بلکه دههها صلح نسبی در شمال دور را نیز برهم زده است. این اقدام، شکل سنتی همکاری در قطب شمال میان کشورهای کوچکتر اسکاندیناوی و قدرتهای بزرگتری مانند روسیه و آمریکا را واژگون کرده است.
«کلاوس دادز»، یکی از نویسندگان کتاب «از انجماد خارج شده: نبرد برای آینده قطب شمال» میگوید: «اگر مراقب نباشیم، گرینلند به نقطه صفرِ نظم نوین جهانی تبدیل میشود؛ نظمی بر پایه قدرتهای بزرگ و مناطق تحت سلطه آنها. آنچه کشورهای اروپایی درک کردهاند این است که این وضعیت برای کشورهای کوچکتر فاجعهبار خواهد بود.»
تقابل «دفاع نیمکرهای» با «امنیت قطبی»
ترامپ تلاش خود برای تصاحب گرینلند (و البته ونزوئلا) را در قالب ادبیات «دفاع از نیمکره» کادوپیچ کردهاست؛ با این استدلال که دفاع از نیمکره غربی و کنترل کل قاره آمریکا برای امنیت ایالات متحده آمریکا ضروری است. این دیدگاه، چشماندازی متفاوت از وضعیت موجود را ارائه میدهد؛ چشماندازی که به جای همکاری، بر تقابل به سبک «بازی بزرگ» (Great Game) و رویارویی ابرقدرتها در قطب شمال استوار است.
«توماس دانز»، منصوب ترامپ و رئیس کمیسیون تحقیقات قطب شمال آمریکا، میگوید: «گرینلند درب ورودی دفاع نیمکرهای است. مسئله فقط ذوب شدن یخها نیست، بلکه این ایده است که شما نمیتوانید برای تأمین امنیت درب ورودی آمریکا، به یک کشور کوچک در آن سوی دنیا متکی باشید. این ریسک برای ما بسیار زیاد است.»
او میافزاید: «شاید این حرف شبیه میهنپرستی افراطی آمریکایی به نظر برسد… و البته واقعاً هم همینطور است. ما دیگر بابت آن شرمسار نیستیم. هیچ کشور دیگری وجود ندارد که بتواند امنیتی را برای آمریکا فراهم کند که خود آمریکا نتواند.»
نگرانی متحدان و خطر نفوذ روسیه و چین
دیپلماتها در سایر کشورهای غربی قطب شمال (کانادا، دانمارک، فنلاند، ایسلند، نروژ و سوئد) در تلاشند تا نظم فعلی را حفظ کنند. آنها نگرانند که جاهطلبیهای سرزمینی ترامپ دقیقاً همان چیزی را تحریک کند که او از آن میترسد: افزایش حضور روسیه و چین در قطب شمال.
یک مقام ارشد از یک کشور اروپایی حوزه قطب شمال میگوید: «پیامدهای این کار برای سیستم بینالمللی دراماتیک خواهد بود. این چه سیگنالی به پکن یا مسکو میفرستد؟ اینکه فقط بفرمایید و هرچه میخواهید بردارید. بنابراین آنچه ما اکنون انجام میدهیم، تلاش برای بازدارندگی دیپلماتیک است.»
یک مشکل بزرگ این است که «شورای قطب شمال» (مجمعی که به هر هشت کشور این حوزه حق رأی میداد و صلح منطقه را حفظ میکرد) پس از تعلیق همکاری با روسیه (به دلیل حمله به اوکراین در سال ۲۰۲۲)، اکنون عملاً غیرفعال است.
منطق ترامپ: سیاستِ «املاک و مستغلات»
ترامپ در سال ۲۰۲۱ علاقه خود به گرینلند را با منطق شغلیاش توضیح داد: «من در کار املاک و مستغلات هستم. به یک نبش نگاه میکنم و میگویم: “باید آن مغازه را برای ساختمانی که میسازم بخرم”. این هم تفاوت چندانی ندارد. من عاشق نقشهام. همیشه میگفتم: “به اندازه این [جزیره] نگاه کنید، عظیم است، این باید بخشی از ایالات متحده باشد”. این با یک معامله ملکی فرقی ندارد؛ فقط کمی بزرگتر است.»
«کلاوس دادز» هشدار میدهد که پیامد کنترل ترامپ بر گرینلند میتواند باعث شود روسیه برای تصاحب «سوالبارد» (مجمعالجزایری متعلق به نروژ که سکونتگاه روسی دارد) اقدام کند. چین نیز ممکن است از ضعف فعلی روسیه برای جای پایی محکمتر در مسیر دریایی شمال استفاده کند.
گرینلند در میان توفان
در میان این نبرد قدرت، مردم گرینلند قرار دارند. ۵۷ هزار ساکن این جزیره خود را در مرکز یک گرداب ژئوپلیتیک و تحت فشاری شدید میبینند.
«سارا اولسویگ»، وزیر سابق گرینلند، میگوید: «ما دوران استعمار را پشت سر گذاشتهایم و نیازی نداریم دوباره آن را تجربه کنیم. این رقابت قدرتهای بزرگ از بین نخواهد رفت. سوال بزرگ این است که آیا میتوانیم نظم بینالمللی را حفظ کنیم؟ اگر نتوانیم، هرجومرج عظیمی رخ خواهد داد و همه ما به دردسر خواهیم افتاد.»
۴۲/۴۲
