به گزارش خبرگزاری برگزیده به نقل از مهر، مینا سهیلی انیمیشن‌ساز و کارگردان انیمیشن استاپ‌موشن «گل‌های لب‌چنگکی» که در بخش پویانمایی چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران حضور دارد، درباره موضوع این فیلم گفت: ایده اولیه «گل‌های لب‌چنگکی» از یک حکایت قدیمی ژاپنی الهام گرفته شده است. کاراکتر اصلی «گل‌های لب‌چنگکی» پیرزنی است که به دلیل ترس از مرگ، درگیر یک ماجرای عجیب می‌شود.
وی عنوان کرد: برای من مهم بود که این اثر هویت ایرانی داشته باشد نه صرفاً با استفاده از نشانه‌های ظاهری و تزیینی، بلکه دوست داشتم در شخصیت‌ها، لباس‌ها، دیالوگ‌ها و فضای اثر هویت ایرانی حس شود. انتخاب یک زن و شوهر پیر عشایر هم بخشی از همین نگاه بود.
الهام از زندگی عشایر
این انیماتور تصریح کرد: برای طراحی بصری، از تصاویر واقعی زندگی عشایری، لباس‌ها، چادرها، گلیم‌ها و قالیچه‌ها الهام گرفتم و بعد آنها را به زبان فانتزی خودم تبدیل کردم. حتی در یکی از صحنه‌ها، تصویری از یک زن جوان روی گلیم را به‌عنوان مرجع در نظر گرفتم تا از همان ابتدا مفهوم جوانی را به‌نوعی در ذهن مخاطب بکارم.
این هنرمند درباره ریشه علاقه‌اش به استاپ‌موشن گفت: اولین جرقه‌های علاقه‌مندی ما به استاپ‌موشن به سال‌ها قبل برمی‌گردد؛ وقتی من و خواهر دوقلویم دبستانی بودیم و از طرف مدرسه به سینما رفتیم و انیمیشن «قصه‌های بازار» و به‌خصوص اپیزود «کوه جواهر» ساخته عبدالله علیمراد را دیدیم. او در اثرش حتی جان بخشیدن به پاپت‌ها را با زبان طنز نشان می‌داد.
وی افزود: سال‌ها گذشت و کم‌کم آن علاقه پیشین در سال‌هایی که ارشد سینما می‌خواندیم و استاپ‌موشن را فراموش کرده بودیم، به ما یادآوری شد. با دیدن اثر استاپ‌موشنی «آقای گوزن» سیدمجتبی موسوی و تجربه آموزش نزد استاد، ما نیز امیدوار شدیم که پس می‌توانیم روایت‌های داستانی‌مان را با همین تکنیک انیمیشنی که خیلی هم پیشرفت کرده است، بیان کنیم بدون اینکه نیاز باشد سرمان را در کامپیوترها و دنیای دیجیتال فرو کنیم.
این انیمیشن‌ساز درباره اهمیت ملموس بودن جهان اثر توضیح داد: در ساخت «گل‌های لب‌چنگکی» برایم مهم بود که جهان اثر با وجود فانتزی بودن، ملموس و فیزیکی باقی بماند. استاپ‌موشن این امکان را به ما می‌داد که شخصیت‌ها، دکور و فضای قصه واقعاً ساخته شوند و از طریق حرکت فریم‌به‌فریم جان بگیرند. در این تکنیک احساس می‌کردیم کنترل بیشتری روی جهان اثر داریم؛ از طراحی پاپت و دکور گرفته تا نور، میزانسن و حرکت دوربین. البته این کنترل به معنی ساده بودن کار نیست؛ اتفاقاً محدودیت‌های فیزیکی زیادی دارد، اما برای من همین ویژگی بخشی از جذابیت آن است.
چالش با جزئیات فنی کار
سهیلی درباره چالش‌های نخستین تجربه کارگردانی استاپ‌موشن گفت: فکر می‌کنم چیزی که بیشتر از همه من را غافلگیر کرد، میزان درگیری‌ام به عنوان کارگردان و انیماتور با جزئیات فنی بود. قبل از اینکه وارد تولید شوم، شاید تصور می‌کردم بخش اصلی کار، انیمیت کردن پاپت‌هاست اما در عمل متوجه شدم تقریباً همه‌چیز می‌تواند روی نتیجه نهایی تأثیر بگذارد؛ از کوچک‌ترین تغییر در پاپت و دکور گرفته تا نور، دوربین و حتی حرکت‌های بسیار جزئی.
وی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین چالش‌ها برای من حرکت دوربین بود. حدود ۹۰ درصد حرکات دوربین در «گل‌های لب‌چنگکی» با اسلایدر و به‌صورت دستی و فریم‌به‌فریم انجام شد و موشن‌کنترل نداشتیم. ما هم دنبال چرخیدن دور پاپت‌ها و تنوع قاب‌ها و زاویه‌ها بودیم. دوست نداشتیم طبق شیوه‌های سنتی استاپ‌موشنی عمل کنیم که بیشتر از روبه‌رو نگاه می‌کنند.
این کارگردان درباره تغییرات احتمالی در پروژه بعدی‌اش عنوان کرد: «گل‌های لب‌چنگکی» اولین تجربه من در ساخت یک اثر استاپ‌موشن بود و طبیعتاً بخش زیادی از مسیر با آزمون‌وخطا همراه شد. اگر امروز بخواهم پروژه بعدی را شروع کنم، در همان مرحله پیش‌تولید جزئیات فنی بیشتری را پیش‌بینی می‌کنم؛ به‌خصوص در مورد ساخت پاپت، طراحی دکور، تجهیزات و حرکت دوربین. در این پروژه بخشی از تجهیزات را به‌مرور و متناسب با امکانات تهیه کردم و همین مسئله گاهی روی برنامه تولید تأثیر گذاشت.
وی افزود: هدف ما در ادامه مسیر تولید، ساخت یک اثر بلند داستانی با قصه‌ای پیچیده، پاپت‌های حرفه‌ای و امکانات تکنیکی پیشرفته‌تر است و اما همچنان به دنبال روایت‌گری با هویت ایرانی هستیم. فکر می‌کنم مهم‌ترین چیزی که نمی‌خواهم تغییر بدهم، پذیرش چالش بزرگ است. یکی از چیزهایی که فیلم «گل‌های لب‌چنگکی» به ما یاد داد این بود که نباید قبل از شروع، به دلیل سختی تکنیک خودمان را محدود کنیم.
استاپ‌موشن پول بیشتر نمی‌خواهد، زمان و نیروی بیشتر می‌خواهد
سهیلی درباره توجیه اقتصادی استاپ‌موشن به عنوان تکنیکی زمان‌بر و پرهزینه اظهار کرد: اینکه تصور می‌شود «استاپ‌موشن همیشه از 2D و 3D گران‌تر است» گزاره دقیقی نیست. هزینه کاملا به مقیاس، سبک، تعداد شخصیت‌ها و لوکیشن‌ها، مدت اثر، میزان جزئیات و شیوه تولید بستگی دارد. استاپ‌موشن الزاماً پول بیشتری نمی‌خواهد؛ زمان و گاهی نیروی انسانی بیشتری می‌خواهد. ممکن است استاپ‌موشن مستقل از یک پروژه 3D با همان مدت زمان، بسیار کم‌هزینه‌تر باشد.
وی درباره تجربه خود از این پروژه بیان کرد: کاری که من همراه با تیم خانوادگی‌ام در «گل‌های لب‌چنگکی» انجام دادیم، دقیقاً نمونه‌ای از یک مدل تولید مستقل و مقیاس‌کوچک استاپ‌موشن است. این تجربه یک نکته مهم را نشان می‌دهد که استاپ‌موشن برای ورود یک فیلمساز مستقل الزاماً غیرممکن نیست. ممکن است زمان زیادی ببرد، اما لازم نیست حتماً یک استودیوی چند ده نفره داشته باشید.
سهیلی با اشاره به تفاوت مقیاس تولیدات بزرگ گفت: اگر بخواهیم به طور مثال یک Coraline بسازیم به سبک استودیوی معروف لایکا، داستان کاملاً فرق می‌کند؛ آنجا با یک صنعت بزرگ، تعداد زیادی دکور، پاپت، نیروی متخصص و سال‌ها تولید روبه‌رو هستیم. پس مسئله این نیست که «استاپ‌موشن گران است یا ارزان». سؤال درست‌تر این است که «این استاپ‌موشن با چه مقیاس و چه سطحی از جاه‌طلبی تولید می‌شود؟» چرا Aardman می‌تواند با بودجه پایین‌تری کار کند؟ اینجا تفاوت زبان بصری دو استودیو خیلی مهم است. ما باید برای تولیدات انیمیشنی حالا با هر تکنیکی، دنبال الگوهای اقتصادی استودیوهایی باشیم که مقرون‌به‌صرفه‌تر کار می‌کنند و کوچک‌تر هستند.
مخاطب وارد جهان فیزیکی انیمیشن می‌شود
وی درباره مزیت استاپ‌موشن نسبت به سایر تکنیک‌ها گفت: هر تکنیکی قطعا مزیت‌های خودش را دارد. ویژگی خاص استاپ‌موشن این است که بخش بزرگی از هزینه‌ای که روی صحنه می‌بینید، واقعا وجود فیزیکی دارد. دکور و پاپت را می‌توانید ببینید، لباس را می‌توانید لمس کنید. حتی بعداً می‌توانید پاپت و دکور را در نمایشگاه، موزه یا رویدادهای مرتبط با فیلم نمایش بدهید؛ چیزی که سازندگان مطرح استاپ‌موشن در جهان هم به‌عنوان یک ویژگی منحصربه‌فرد این مدیوم مطرح کرده‌اند.
سهیلی در پایان درباره آینده استاپ‌موشن با وجود پیشرفته‌تر شدن هوش مصنوعی تاکید کرد: مزیت ما چیزی است که AI به‌تنهایی نمی‌تواند ارائه کند یعنی یک اثر سینمایی داریم که علاوه بر تصویر، یک شیء فیزیکی و یک فرآیند واقعی پشت آن وجود دارد. این نگاه، استاپ‌موشن را از یک محدودیت تولیدی به یک ارزش هنری و تجربه‌ای تبدیل می‌کند. مخاطب فقط فیلم را نمی‌بیند بلکه می‌تواند بعد از فیلم با پاپت‌ها، دکورها، ماکت‌ها و طراحی‌های واقعی روبه‌رو شود و وارد جهان فیزیکی همان اثری شود که روی پرده دیده است.
انیمیشن «گل‌های لب‌چنگکی» ساخته مینا سهیلی در بخش پویانمایی چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران حضور دارد.
59243
