به گزارش برگزیده، استیون والت، نظریهپرداز ارشد روابط بینالملل و استاد دانشگاه هاروارد در یادداشتی تحلیلی برای نشریه «فارن پالیسی» نوشت که سیاست خارجی متزلزل و تهاجمی واشنگتن سبب شده است تا کشورهای جهان دیگر هراسی از تهدیدهای مکرر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا به دل راه ندهند.
به عقیده این استاد دانشگاه، پل کروگمن، اقتصاددان برجسته نیز اخیراً بهدرستی یادآور شد که بازیگران بینالمللی در حال متحد شدن علیه باجخواهیهای واشنگتن هستند، رویدادی که ضرورت رجوع به اندیشه نیکولو ماکیاولی و آموزه معروف او مبنی بر اینکه «برای شهریار، بهتر است که از او بترسند تا آنکه دوستش بدارند» را برجسته میسازد.
نویسنده با اشاره به اینکه اگر حاکم نتواند همزمان محبوب و مایهترس باشد، باید برانگیختن هراس را برگزیند، تصریح کرد که ترس با تهدید به مجازاتی زنده میماند که هرگز خطا نمیرود؛ اما اشتباهات پیدرپی دولت مستقر، بهویژه شکست سنگین در جنگ با ایران و تغییر مکرر تصمیمات، کارایی این حربه را نابود کرده است.
به باور والت، وقتی ترامپ هر تفاهمی را چند ماه بعد زیر پا میگذارد، دیگر هیچ کشوری انگیزهای برای معامله با او ندارد و اقدامات او دقیقاً نماد عینی راهنمای «چگونه یک شهریار بسیار بد باشیم» است.
ورطه تنفر و تحقیر؛ فرجام تزلزل و تعرض به دارایی عمومی
استیون والت، ستوننویس فارن پالیسی در تبیین بخشهای دیگری از اندیشه ماکیاولی خاطرنشان ساخت که از دید این فیلسوف رنسانس، سرنوشتی بسیار مهلکتر از دوستداشتهنشدن وجود دارد و آن گرفتار آمدن در دام «تنفر» و «حقارت» عمومی است.
ماکیاولی هشدار میدهد که شهریار برای دوری از خشم و نفرت رعایا، هرگز نباید به اموال و ناموس آنان تعرض کند؛ قاعدهای که ترامپ با ثروتاندوزی شخصی از محل منابع عمومی، پیوند با پروندههای جنجالی اخلاقی و ضربه زدن به معیشت میلیونها آمریکایی آشکارا آن را نقض کرده است.
از سوی دیگر، ماکیاولی تاکید میکند که صفاتی چون تغییر مکرر موضع، سبکسری، بزدلی و بلاتکلیفی، حاکم را پیش چشم دیگران حقیر و بیمقدار میسازد.
به تعبیر والت، لفاظیهای تهاجمی ترامپ نتوانسته تزلزل و ناتوانی او در تصمیمگیریهای حساس را پنهان سازد؛ نقصی بنیادین که رهبران سرسخت جهان نظیر شی جینپینگ، رئیسجمهور چین به خوبی از آن آگاه شده و از این نقطه ضعف کمال بهره را بردهاند.
این امر سبب شده است تا مدیران شرکتهای تجاری و نهادهایی که در آغاز به دولت کرنش نشان دادند ابله جلوه کنند و کاخ سفید نه تنها دیگر هیبتی ندارد، بلکه در سراشیبی تحقیر جهانی گرفتار شده است.
ولخرجی مالی و تباهی خزانه به سود بلندپروازیهای فردی
این تحلیلگر برجسته روابط بینالملل با استناد به فصل شانزدهم رساله شهریار یادآور شد که حاکم دانا نباید با گشادهدستی بیرویه در پی خرید وفاداری دیگران باشد، زیرا چنین رفتاری خزانه را تهی ساخته و او را ناگزیر به خراجگیری ظالمانه و سلب مالکیت از شهروندان سوق میدهد.
اگرچه ترامپ در روابط شخصی و بدهیهای تجاری فردی حسابگر شناخته میشود، اما در مسند ریاستجمهوری رکورد بیانضباطی مالی و افزایش بدهی عمومی را شکسته است.
والت تاکید کرد با وجود آنکه کسری بودجه در تاریخ آمریکا مسبوق به سابقه است، اما هیچ رهبری تا این اندازه منابع عمومی را صرف سرگرمیهای شخصی نکرده و با وعده پرداخت چکهای پنج هزار دلاری برای جلب آرای مردم، به شکل عریان رشوه نداده است؛ رویهای که ماکیاولی آن را سمی مهلک برای دوام هر حکومت میدانست.
جهل به هنر جنگ و ورود کورکورانه به باتلاق ایران
استاد دانشگاه هاروارد در ادامه تحلیل خود، فصل اختصاصیافته به مسائل نظامی در رساله شهریار را مورد بازخوانی قرار داد و افزود اگرچه ماکیاولی در عصر دیگری میزیست، اما درک محدودیتهای قدرت سخت و پیامدهای نبردهای ویرانگر، نیازی همیشگی برای هر رهبر سیاسی است.
والت نبرد نافرجام و پرهزینه با ایران را نمونه اعلای بیتدبیری نظامی و غفلت از اصول استراتژیک دانست؛ کارزاری که توسط فردی رقم خورد که خود در جوانی از خدمت نظامی گریخته بود و کلیدیترین مناصب دفاعی و دیپلماتیک را به چهرههای کمتجربه، وکلای معاملات ملکی و داماد خانوادهاش سپرد.
وی تصریح کرد در شرایطی که ترامپ بر برگزاری رژه نظامی در واشنگتن همزمان با سالروز تولدش اصرار میورزید، از انجام ارزیابیهای بنیادین پیرامون هزینهها و فواید جنگ با ایران ناتوان ماند و اکنون در منازعهای فرسایشی گرفتار شده که شریان اقتصاد جهانی را مختل کرده، نفوذ منطقهای آمریکا را نابود ساخته و موقعیت حزب جمهوریخواه را به شدت متزلزل کرده است.
عدالت گزینشی و نقابهای فروافتاده فریبکاری
والت با اشاره به نگرش ماکیاولی به مسئله مجازات نوشت اجرای عدالت از دید این اندیشمند باید همواره بر دلایل آشکار و مشروعیت استوار باشد، نه آنکه به ابزاری برای تسویهحسابهای شخصی بدل شود.
این در حالی است که تلاش ترامپ برای تبدیل وزارت دادگستری به سلاحی علیه مخالفان سیاسی و پیگرد چهرههایی چون جک اسمیت، بازپرس ویژه پیشین پروندههای ترامپ، جیمز کومی، مدیر سابق افبیآی و آنتونی فائوچی، رئیس پیشین موسسه ملی آلرژی و بیماریهای واگیردار آمریکا، رویههای تاریخی نیکسون را پشت سر گذاشته و ماهیتی کینهجویانه دارد.
همچنین ماکیاولی گرچه پیمانشکنی را در شرایط اضطراری جایز میدانست، اما تاکید میکرد که شهریار موفق باید هنرمندی چیرهدست در ریاکاری و آراستن ظاهر به دینداری و انصاف باشد.
نویسنده خاطرنشان ساخت که نقاب ساختگی ترامپ در شبکههای اجتماعی پس از اظهارات علنی او مبنی بر بیاعتنایی به مشکلات معیشتی مردم به کلی کنار رفته و ادعاهای او رنگ باخته است.
استیون والت در پایان تاکید کرد اصل معروف «هدف وسیله را توجیه میکند» در اندیشه ماکیاولی تنها برای بقای دولت و منافع عمومی معتبر بود، در حالی که ترامپ در دوره زمامداری خود بیش از دو میلیارد دلار به ثروت خانوادگیاش افزوده و ساختارهای علمی و بینالمللی آمریکا را تضعیف کرده است؛ رفتاری که نشان میدهد اگر ماکیاولی زنده بود، این شیوه زمامداری را در صدر فهرست اقدامات ممنوعه یک حاکم جای میداد.
۴۲/۴۲
