به گزارش برگزیده، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در اقدامی غیرمنتظره، سرهنگ ۴۳ ساله، مایخایلو دراپاتی (Mykhailo Drapatyi) را به عنوان فرمانده جدید نیروهای مسلح و رئیس ستاد کل ارتش این کشور منصوب کرد. دراپاتی که پیش از این فرماندهی نیروهای زمینی و نیروهای مشترک را بر عهده داشت، چهرهای محبوب و نمادین در میان بدنه ارتش اوکراین به شمار میرود.
شاید نخستین تصویر ماندگار از دراپاتی به ۹ مه ۲۰۱۴ بازمیگردد؛ زمانی که او با یک خودروی زرهی با سرعتی سرسامآور از میان سنگرهای جداییطلبان طرفدار روسیه در ماریوپل عبور کرد و ویدئوی آن در پلتفرم یوتیوب جنجالآفرین شد. وی چند هفته بعد با نشان دادن شجاعت و تاکتیک منحصربهفرد، واحد تحت امر خود را تنها با از دست دادن یک سرباز از محاصره مرگبار جداییطلبان خارج کرد. در جریان تهاجم سراسری روسیه در سال ۲۰۲۲ نیز دراپاتی نقش کلیدی در پیشروی نکردن نیروهای روسی به شهر زادگاه زلنسکی (کریوی ریه) ایفا کرد و بعدها در بازپسگیری خرسون و تثبیت خطوط دفاعی خارکیف درخشش فوقالعادهای نشان داد.
تقابل دو دیدگاه؛ پایان دوران «قصاب» و آغاز جنگافزاری غربی
انتصاب دراپاتی به معنای پایان کار ژنرال ۶۰ ساله، «اولکساندر سیرسکی» (Oleksandr Syrskyi) است. سیرسکی که آموزشدیده آکادمیهای نظامی شوروی سابق در دهه ۱۹۸۰ بود، دستاوردهای تاکتیکی بزرگی همچون دفاع از کییف، بازپسگیری سریع خارکیف و عملیات نفوذ به منطقه کورسک روسیه را در کارنامه دارد؛ اما سبک فرماندهی او همواره متکی بر تاکتیکهای کهنه و هجومهای پرهزینه انسانی بود. سربازان اوکراینی به دلیل بیتفاوتی نسبی سیرسکی به تلفات انسانی، به او لقب «قصاب» داده بودند.
در مقابل، دراپاتی ۴۳ ساله نخستین ارشدترین فرمانده نظامی اوکراین محسوب میشود که دستورالعملهای جنگی غربی و ناتو را به استراتژیهای پوسیده شوروی ترجیح میدهد. او از نخستین حامیان استفاده گسترده از پهپادها برای ایجاد «منطقه مرگ» در خطوط مقدم بوده و برخلاف اسلاف خود، به حفظ جان نیروها و ریسکپذیری عقلانی شهرت دارد. با این حال، کارشناسان نظامی معتقدند که چالشهای ساختاری ارتش اوکراین—از جمله تضاد سیستماتیک میان وزارت دفاع و ستاد کل بر سر نحوه پاسخگویی—تنها با اصلاحات عمیق مطابق با استانداردهای ناتو حلوفصل خواهد شد.
جنجال برکناری وزیر دفاع و خشم افکار عمومی
تغییر در راس فرماندهی ارتش، در واقع پیامد مستقیم زلزله سیاسی بیسابقهای بود که چند روز پیش با برکناری میخایلو فدوروف، وزیر دفاع ۳۵ ساله اوکراین آغاز شد. فدوروف، تکنوکرات جوانی که پیشتر وزیر تحول دیجیتال بود، نگاهی شبیه به مدیران سیلیکونولی به صحنه نبرد داشت. او با راهاندازی کمپینهای فوقالعاده موثر در استفاده از پهپادهای دوربرد، خودکارسازی، هوش مصنوعی و حملات غیرمتقارن، شریانهای مواصلاتی، پالایشگاهها و سامانههای پدافندی روسیه را زمینگیر کرده بود.
اختلافات شدید فدوروف با ژنرال سیرسکی درباره لزوم اصلاحات ساختاری و سنتشکنی در نحوه اداره جنگ، زلنسکی را بر آن داشت تا دست به برکناری این وزیر محبوب بزند. اما این تصمیم موجی از نارضایتی و اعتراضات نادر خیابانی در دوران جنگ را در کییف و سایر شهرهای بزرگ به راه انداخت. تحلیلگران بر این باورند که زلنسکی، فدوروف را به عنوان یک رقیب سیاسی بالقوه در انتخابات پس از جنگ میدید. پیشنهاد بعدی زلنسکی به فدوروف برای تصدی سمت مشاور فناوری نیز با پاسخ منفی قاطع وی مواجه شد؛ فدوروف تاکید کرد که هیچ پست دیگری اختیارات لازم را برای مبارزه با فساد در خریدهای تسلیحاتی و اجرای عملیاتهای غیرمتقارن ندارد.
دوراهی سیاسی زلنسکی و افق مبهم جبههها
اقدام زلنسکی در انتصاب دراپاتی را میتوان تلاشی هوشمندانه برای فروکش کردن خشم عمومی از برکناری فدوروف و ایجاد نوعی تعادل میان جوانگرایی و اقتدار نظامی دانست. اگرچه معترضان و حامیان فدوروف همچنان بر بازگشت او به وزارت دفاع تاکید دارند، اما انتصاب فرماندهی از نسل جدید که دیدگاههای مدرنی در جنگافزارها دارد، تا حدی از شدت تنشهای سیاسی کاسته است.
در همین حال، کرملین واکنش سردی به این تغییرات نشان داده و ادعا کرده که تعویض فرماندهان تاثیری بر پیشروی نیروهای روسیه نخواهد گذاشت. با این وجود، تحلیلگران معتقدند که حضور دراپاتی در رأس ستاد کل ارتش میتواند رویکرد اوکراین را در خطوط مقدم دستخوش تحولی اساسی کند. اکنون باید دید آیا این گسیل داشتن چهرههای تازه و جوان به بدنه فرماندهی میتواند بر مشکلاتی نظیر کمبود نیرو، کمبود بودجه و زیرساختهای آسیبدیده غلبه کند و معادلات میدانی جنگ را به سود کییف تغییر دهد یا خیر.
۴۲/۴۲
