مفهوم “استارتاپ” در ایران دچار التقاط شده است/ موج هوش مصنوعی بعد از “اقتصاد دیجیتال” کشور را در می‌نوردد

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری برگزیده های ایران، روح‌الله دهقانی، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور در مراسم یلدای کارآفرینان استارتاپی 1402 با بیان اینکه تغییر یک رویکرد و ایجاد جریان تازه در زیست‌بوم فناوری و نوآوری کشور، نشان از هوشمندی این زیست‌بوم دارد، ادامه داد: جریان استارتاپ‌های دانش‌بنیان تقریباً پانزده سال پیش در کشور آغاز شد و امروز بعد از فراز و نشیب‌های فراوان، یک زیست‌بوم بالنده داریم که با فعالیت نزدیک به 10 هزار شرکت دانش‌بنیان، بیش از 70 صندوق پژوهش فناوری، چندین شتاب‌دهنده، ده‌ها پارک علم و فناوری، مرکز رشد و … موفقیت‌های خوبی کسب کرده است.

دهقانی، رونق جریان استارتاپ‌های دیجیتال را ناشی از رشد زیرساخت‌های اینترنت نسل چهار و تسهیل دسترسی مردم به تلفن‌های همراه هوشمند دانست و افزود: با وقوع این دو جهش زیرساختی که با سرمایه‌گذاری خارجی و داخلی بر روی راهکار‌های استارتاپی تأمین‌کننده نیاز‌های عمومی مردم مانند خرید، حمل و نقل و… همراه شد، موجی پرانرژی از استارتاپ‌های دیجیتال در کشور شکل گرفت که این موج، موفقیت‌های ارزشمندی هم کسب کرد و اقتصاد را رونق داد.

مفهوم “استارتاپ” در ایران دچار التقاط شده است

وی با بیان این‌که “استارتاپ” در ادبیات عمومی نوآوری و نوآفرینی به مجموعه‌های فناورانه اطلاق نمی‌شود، افزود: عمدتاً استارتاپ‌ها را کسب و کار‌هایی می‌شناسیم که به تازگی شروع به کار می‌کنند و ویژگی‌های خاص خود را دارند. تعاریف مختلفی برای استارتاپ وجود دارد به طور مثال مرکز کسب و کار‌های کوچک آمریکا استارتاپ‌ها را مبتنی بر فرهنگ دره سیلیکون، شرکت‌های نوپایی می‌داند که عموماً حول محور تکنولوژی فعالیت می‌کنند و مقیاس‌پذیری یا قابلیت رشد بالایی دارند. این مفهوم در کشور ما دچار التقاط شده و هر کسب و کاری را که حتی فناورانه هم نباشد، استارتاپ تلقی می‌کنیم. در حالی که وقتی در مورد دانش‌بنیان‌ها صحبت می‌کنیم درباره زیست‌بومی سخن می‌گوییم که هسته و شالوده آن، فناوری روزآمد و دارنده سطح فناوری بالاتری در مقایسه با نرخ فناوری کشور است.

دهقانی با تأکید بر این‌که آن فضای استارتاپی اکنون اشباع شده و جریان زیست‌بوم نوآوری کشور باید جریان تازه‌ای را رقم بزند، بیان کرد: جریان اقتصاد دیجیتال با الگوگیری عموماً از آمریکا ـ زیرساخت‌هایی ایجاد کرد. صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر، شتاب‌دهنده‌ها، پارک‌های علم و فناوری، مراکز رشد و نوآوری و… عموماً با الهام از این بخش از اقتصاد شکل گرفتند. اکثر مراکز نوآوری و فضا‌های کار اشتراکی که ما ایجاد کردیم، عمدتاً فضا‌هایی برای جمع شدن افراد هستند تا کار‌هایی را با رایانه انجام دهند. این فضا توانست با جلب نگاه و اقبال مردم موفقیت‌هایی را به همراه بیاورد اما این حوزه اکنون به مرز اشباع رسیده است.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با اشاره به ضرورت فعال شدن همه ظرفیت‌های اقتصاد دیجیتال و تحقق حکمرانی داده، عنوان کرد: واقعیتی که باید به آن توجه داشته باشیم، این است که اقتصاد دیجیتال که یکی از اساسی‌ترین پایه‌های تحقق صنعت بود، در کشور ما کامل نشده و تمام ظرفیت‌های خود را به بار ننشانده است به طوری که بسیاری از ظرفیت‌های این عرصه، همچنان مغفول هستند، از جمله این‌که هنوز حکمرانی داده در کشور ما چه در بخش دولتی و چه در بخش خصوصی، محقق نشده است.

دهقانی ادامه داد: کشور مملو است از فرصت‌هایی که می‌تواند به کمک اقتصاد دیجیتال، متحول شود؛ فرصت‌هایی که ریشه حل آنها در دولت و بخش خصوصی است. فرصت‌های متعددی در عرصه مسائل مهم و کلان کشور وجود دارد که بخش دولتی از جمله معاونت علمی، بخش خصوصی و فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال می‌توانند تحولات جدی را ایجاد کنند.

موج آینده‌ی بعد از اقتصاد دیجیتال، موج هوش مصنوعی است

وی با بیان اینکه موج دیگری که اکنون و پس از اقتصاد دیجیتال کشورمان را در مینوردد، موج هوش مصنوعی است، افزود: باید توجه داشته باشیم که هوش مصنوعی بر‌شانه‌های اقتصاد دیجیتال سوار است؛ اقتصاد دیجیتالی که هنوز در کشور به طور کامل پیاده‌سازی نشده است‌. اقتصاد دیجیتال اگرچه اکنون خدمات عمومی خوبی را به مردم ارائه می‌دهد اما همچنان در حوزه‌های کلان همچون معماری و حکمرانی و مدیریت داده هیچ رسوخی نکرده است و اگر این رسوخ تحقق پیدا نکند، توفیق در عرصه هوش مصنوعی نیز میسر نخواهد بود.

دهقانی بیان کرد:‌ امید دارم با فشاری که توسعه فزاینده هوش مصنوعی به اقتصاد کشور‌ها خواهد آورد، در زمانه جاری فرصت‌های خوبی در اقتصاد دیجیتال برای حکمرانی داده گشوده شود و بخش‌های دولتی به سوی توسعه اقتصاد دیجیتال روی بیاورند و فصل دیگری از تحول را با توسعه این عرصه شاهد باشیم.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهوری، با بیان اینکه موج دوم اقتصاد دیجیتال، ظرفیت‌های نهفته در بخش‌های بزرگ دولتی و خصوصی را فعال خواهد کرد، ادامه داد: در دوره جدید و طی سه تا چهار سال اخیر، تجربه موفق استارتاپ‌های حوزه اقتصاد دیجیتال جریان تازه‌ای را بیدار کرده است که 15 درصد باقی مانده اقتصاد سنتی بخش خصوصی است. این که مجموعه‌های بزرگ مانند فولاد، نفت و گاز، پتروشیمی‌ها و صنایع بزرگ به سوی سرمایه‌گذاری در حوزه اقتصاد دیجیتال روی آورده‌اند، یک اتفاق نویدبخش است و نشان می‌دهد که اگر از اشتباهات گذشته درس بگیریم و یک بازسازی عالمانه در زیست‌بوم نوآوری ایجاد کنیم، جریان پرقوت و علاقمند جدید سرمایه‌گذاری را شاهد خواهیم بود.

دهقانی با تأکید بر این که در زیست بوم نوآوری و فناوری، نیازمند تعریف المان‌های جدید همچون مراکز نوآوری شرکتی هستیم، ادامه داد: مراکز نوآوری شرکتی به عنوان یکی از مؤلفه‌های جدید این زیست‌بوم با الهام گرفتن از تجربه گذشته مراکز نوآوری، رفع مسائل و اشتباهاتش و ایجاد الزامات جدید، به محلی برای رفع نیاز‌های صنعت و بالندگی شرکت‌های جدید تبدیل شود.

وی افزود: وقتی در مورد نوآوری در بخش خصوصی حرف می‌زنیم، به هیچ عنوان منظور و مقصود ما بومی‌سازی و داخلی‌سازی قطعات و مهندسی معکوس و… نیست بلکه به این فکر می‌کنیم که زیست‌بوم نوآوری کشور بتواند زنجیره ارزش صنایع را با نگاه رو به آینده، تکمیل کند. باید مراقب باشیم دچار تحقیق و توسعه سنتی نشویم و نشان دهیم زیست‌بوم نوآوری و دانش بنیان می‌تواند یک تحقیق و توسعه واقعی را شکل دهد و زنجیره ارزش صنایع ما را تحول ببخشد.

سرمایه‌گذاری 860 میلیارد تومانی فولاد مبارکه بر روی 26 شرکت دانش‌بنیان

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهوری، با بیان اینکه قانون جهش تولید دانش بنیان با ابزار اعتبار مالیاتی به اهرم حرکت موتور اقتصاد دانش‌بنیان تبدیل شده است، افزود: اخیراً شاهد سرمایه‌گذاری 860 میلیارد تومانی فولاد مبارکه روی 26 شرکت دانش‌بنیان بودیم که 400 میلیارد از این سرمایه‌گذاری از محل اعتبار مالیاتی تأمین شد. فرصت جدیدی که قانون جهش تولید دانش‌بنیان به صندوق‌های CVC می‌دهد، می‌تواند رقم زننده اتفاقات جدید در حوزه‌های مختلف با عمق بالا باشد.

دهقانی ابراز‌ امیدواری کرد این ظرفیت جدید بتواند زمینه‌ساز ماندگاری نخبگان به کمک شرکت‌های دانش‌بنیان توانمند و شرکت‌های دانش‌بنیان نوپایی باشد که می‌توانند با انگیزه نخبگان ما شکل بگیرند و نیازی از کشور را حل کنند.

/