به گزارش خبرگزاری برگزیده به نقل از اسمیتسونیان، آگاتا کریستی در سال ۱۹۳۰ در نامهای به همسرش نوشت: «عزیزم، چه سفر شگفتانگیزی!» او در این نامه از سفری پرماجرا با قطار مجلل اورینت اکسپرس میگفت؛ قطاری مسافربری در قرن بیستم که بین پاریس و استانبول حرکت میکرد. چهار سال بعد، این قطار به محل وقوع مشهورترین رمان کریستی، دهمین جلد از مجموعه داستانهای هرکول پوآرو، یعنی «قتل در قطار سریعالسیر شرق» تبدیل شد.
طرفداران کریستی بهزودی میتوانند نامههای نادری از این دست، به همراه تعدادی از دفترچههای یادداشت، عکسها، وسایل شخصی و پیشنویسهای دستنویس او را از نزدیک ببینند. نمایشگاه «آگاتا کریستی: جهانی از راز و معما» که ماه آینده در کتابخانه بریتانیا در لندن افتتاح میشود، آثار و اشیایی را به نمایش میگذارد که پیش از این هرگز در معرض دید عموم قرار نگرفتهاند؛ آثاری از زندگی پرماجرای «ملکه جنایت» ادبیات.
لوسی رولند، کیوریتور نمایشگاه، در بیانیهای از سوی کتابخانه بریتانیا میگوید: «تأثیر او بر ادبیات جنایی بهعنوان یک گونه ادبی، بسیار گسترده بوده است. این نمایشگاه بازدیدکنندگان را به دوران کودکی کریستی بازمیگرداند و مسیر او را تا تبدیل شدن به نویسندهای نمادین دنبال میکند و در عین حال نشان میدهد اقتباسهای رمانهایش برای صحنه و پرده سینما و تلویزیون، بیش از ۵۰ سال پس از مرگش همچنان مخاطبان را مجذوب میکنند.»
کریستی پرفروشترین رماننویس تاریخ است. کتابهای او دستکم یک میلیارد نسخه به زبان انگلیسی و یک میلیارد نسخه دیگر به زبانهای مختلف فروختهاند. در طول قرن بیستم، اقتباسهای سینمایی بیشماری از آثار او ساخته شد و این روند همچنان ادامه دارد. «قتل در قطار سریعالسیر شرق» در سال ۲۰۱۷ به یک فیلم پرفروش هالیوودی تبدیل شد و «مرگ بر روی نیل» نیز در سال ۲۰۲۲ به سینما آمد.
دیوید براون، ناشر، در سال ۲۰۲۰ و همزمان با صدمین سالگرد انتشار نخستین کتاب کریستی، درباره محبوبیت داستانهای جنایی گفته بود: «چیزی در رمان معمایی وجود دارد که به شما اجازه میدهد وارد آن شوید و از دنیای واقعی فاصله بگیرید. همه رمانهای معمایی خوب در نهایت به نوعی پایان خوش میرسند. عدالت اجرا میشود، مجرمان شناسایی و زندانی میشوند و شما هم در حل معماها تجربهای بسیار لذتبخش داشتهاید.»
نمایشگاه «جهانی از راز و معما» بازدیدکنندگان را به سفری فراگیر در زندگی کریستی میبرد؛ زندگیای که در سال ۱۸۹۰ در دِوِن انگلستان آغاز شد.
در نخستین بخش از پنج بخش نمایشگاه، بازدیدکنندگان با یکی از مکانهای آشنای آثار کریستی، یعنی خانههای روستایی انگلیسی، روبهرو میشوند و با نویسندهای آشنا میشوند که هنوز در آغاز مسیر حرفهای خود قرار دارد. نسخه تایپشده داستان کوتاه منتشرنشدهای از کریستی با عنوان «خانه زیبایی» نیز در نمایشگاه قرار خواهد گرفت؛ داستانی که او در ۱۸سالگی نوشته بود.
همچنین دفترچهای از آرتور کانن دویل که در آن روشهای حل معما توسط کارآگاه شرلوک هولمز شرح داده شده و نیز نظرها و یادداشتهای دوروتی ال. سایرز، نویسنده داستانهای جنایی، درباره برخی آثار کریستی به نمایش گذاشته خواهد شد.
اما کریستی فقط نویسنده نبود. او هویتها و علاقهمندیهای گوناگونی داشت و نمایشگاه قصد دارد این جنبههای کمتر شناختهشده زندگی او را نیز آشکار کند.
پس از بخش مربوط به خانه روستایی، بازدیدکنندگان وارد داروخانهای میشوند که در آن انواع سمومی که در رمانهای کریستی به کار رفتهاند به نمایش گذاشته شده است. در این بخش، همچنین درباره تجربه کاری او بهعنوان مسئول آمادهسازی و توزیع دارو در دوران جنگ جهانی اول اطلاعاتی ارائه میشود.
سپس یک واگن قطار با الهام از اورینت اکسپرس، علاقه کریستی به داستانهای معمایی «دایره بسته» و سفرهای او به نقاط مختلف جهان را روایت میکند؛ از جمله تجربه موجسواری او در هاوایی.
در بخش بعدی، یک محوطه حفاری بازسازیشده، دورهای از زندگی کریستی را بازآفرینی میکند که در آن به عکاسی از فعالیت باستانشناسان در خاورمیانه و حمایت از کار آنها میپرداخت.
در بخش پایانی نیز بازدیدکنندگان به وستاند لندن در دهه ۱۹۵۰ منتقل میشوند تا با نحوه اقتباس کریستی از داستانهایش برای صحنه تئاتر آشنا شوند.
یک واقعیت جالب درباره «تلهموش»
نمایشنامه «تلهموش» نوشته آگاتا کریستی رکورد جهانی گینس را برای طولانیترین اجرای مستمر یک نمایشنامه در اختیار دارد.
بخش قابلتوجهی از زندگی کریستی در عکسهایی که خودش گرفته، ثبت شده است. در کنار ماشین تحریر رمینگتون او که با آن رمان «و سپس هیچکس باقی نماند» در سال ۱۹۳۹ را نوشت، دوربین لایکا و آلبومهای عکس زردشده او نیز در نمایشگاه قرار گرفتهاند. این آثار نشاندهنده علاقه جدی کریستی به عکاسی هستند.
پیپا اولدفیلد، کیوریتور بخش عکاسی که در جریان پژوهشهای خود برخی از عکسهای نمایشگاه را پیدا کرده است، به روزنامه فایننشال تایمز میگوید: «میزان درگیری آگاتا با این کار واقعاً مرا شگفتزده کرد. من همیشه او را چهرهای آرام و نوستالژیک میدیدم؛ احتمالاً به دلیل فضای نوستالژیکی که اقتباسهای تلویزیونی از آثارش ایجاد کردهاند. اما در واقع او بخشی از موج شگفتانگیز زنانی بود که به سراسر جهان سفر میکردند، جهان را میدیدند و از آن عکس میگرفتند و مهمتر از همه، آن را از زاویه دید خودشان ثبت میکردند.»
همانند آثار معمایی این نویسنده، نمایشگاه نیز پر از «سرنخ» و جزئیات پنهان خواهد بود. همچنین گفتوگوهایی با طرفداران، روزنامهنگاران و نویسندگان دیگر در نمایشگاه پخش میشود که به بررسی تأثیر کریستی بر ادبیات جنایی میپردازند؛ ژانری که در دهه گذشته رونق زیادی گرفته است.
جیمز پریچارد، نتیجه کریستی و مدیرعامل و رئیس هیأتمدیره شرکت آگاتا کریستی، در بیانیهای میگوید: «مناسب است که با برگزاری این نمایشگاه، پنجاهمین سالگرد مرگ او را نیز گرامی بداریم. این نمایشگاه فرصتی برای تأملی آرام در زندگی او و در عین حال فرصتی برای جشن گرفتن دستاوردهای عظیمش فراهم میکند. زندگی او واقعاً یکی از شگفتانگیزترین زندگیهای قرن بیستم بود.»
نمایشگاه «آگاتا کریستی: جهانی از راز و معما» از ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ تا ۲۰ ژوئن ۲۰۲۷ در کتابخانه بریتانیا در لندن برپا خواهد بود.
5959
