ریحانه اسکندری – اولیویا رودریگو که از ۱۳ سالگی فعالیت هنری خود را آغاز کرده، پس از سال‌ها تبدیل کردن تجربه‌های شخصی و دل‌شکستگی‌هایش به ترانه‌های پرفروش، اکنون به یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های موسیقی عامه‌پسند تبدیل شده است. آلبوم تازه او با فروش آغازین ۴۸۵ هزار نسخه، موفقیتی چشمگیر به دست آورده و جشنواره خیریه «دیزی چین فیلدز» که با حضور ۵۰ هزار نفر برگزار شد، فرصتی برای جمع‌آوری ۲۰ میلیون دلار به نفع سازمان‌های فعال در حوزه زنان فراهم کرد. رودریگو در کنار فعالیت موسیقایی، از فمینیسم، حقوق زنان و حمایت از فلسطین سخن می‌گوید؛ هرچند معتقد است شهرت، زندگی شخصی و حریم خصوصی او را نیز به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است.
از ستاره کودک دیزنی تا صدای شاخص نسل زد
اولیویا رودریگو که در تمکولا، کالیفرنیا، به دنیا آمده، از ۱۳ سالگی وارد عرصه بازیگری شد و با حضور در مجموعه‌های تلویزیونی دیزنی به شهرت اولیه رسید. اما انتشار ترانه «گواهینامه رانندگی» در ژانویه ۲۰۲۱، مسیر زندگی حرفه‌ای او را تغییر داد و او را از بازیگری نوجوان به ستاره‌ای بین‌المللی در موسیقی تبدیل کرد.
نخستین آلبوم او، «ساور»، با استقبال گسترده‌ای مواجه شد و به پربازدیدترین آلبوم یک هنرمند زن در تاریخ اسپاتیفای تبدیل شد. آلبوم دومش، «گاتس»، که در سال ۲۰۲۳ منتشر شد، با وجود فروش کمتر نسبت به اثر نخست، جایگاه او را به‌عنوان هنرمندی با آینده‌ای بلندمدت تثبیت کرد.
اکنون سومین آلبوم رودریگو، «برای دختری که این‌قدر عاشق است، خیلی غمگین به نظر می‌رسی»، یکی از موفق‌ترین آثار سال به شمار می‌رود. تک‌آهنگ اصلی آن، «مرده از خوشحالی»، در ماه آوریل در صدر جدول صد ترانه داغ بیلبورد قرار گرفت و بیش از ۵۰۰ میلیون بار در اسپاتیفای پخش شد. دو ترانه دیگر این آلبوم، «درمان» و «ترانه احمقانه»، نیز به جمع پنج ترانه برتر جدول راه یافتند.
این آلبوم با فروش آغازین ۴۸۵ هزار نسخه، رکورد بزرگ‌ترین فروش آغازین سال را در میان هنرمندان زن ثبت کرد و از زمان انتشار در ۱۲ ژوئن، جایگاه خود را در میان پنج آلبوم برتر حفظ کرده است. رودریگو همچنین برای برگزاری تور هشت‌ماهه و ۸۶ اجرایی خود آماده می‌شود که تمام بلیت‌های آن به فروش رسیده است.
او با وجود گذراندن بخش زیادی از وقتش در نیویورک، همچنان لس‌آنجلس را خانه خود می‌داند. رودریگو درباره سبک زندگی ناشی از فعالیت حرفه‌ای‌اش می‌گوید: «نعمت و نفرین شغلم این است که واقعاً هیچ‌جا زندگی نمی‌کنم؛ هیچ‌وقت بیشتر از دو یا سه ماه در یک مکان نمی‌مانم.»
ترانه‌هایی که از تجربه‌های شخصی شکل می‌گیرند
یکی از ویژگی‌های اصلی موسیقی رودریگو، صراحت او در بیان احساسات شخصی است؛ از عشق و دل‌شکستگی گرفته تا حسادت، وسواس عاطفی و جنبه‌های ناخوشایند شخصیت خودش. او با تکیه بر ترانه‌سرایی اعتراف‌گونه، توانسته است ارتباطی نزدیک با مخاطبان جوان برقرار کند.
آلبوم تازه او نیز روایتی از فراز و فرود نخستین رابطه عاشقانه بزرگسالانه‌اش است؛ رابطه‌ای که گفته می‌شود با لوئیس پارتریج، بازیگر انگلیسی، داشته است. این رابطه پیش‌تر الهام‌بخش ترانه «خیلی آمریکایی» در نسخه ویژه آلبوم «گاتس» بود.
ساختار آلبوم تازه از هیجان آغاز یک رابطه در ترانه «مرده از خوشحالی» شروع می‌شود، به روزهای شیرین عاشقانه در «زنبور عسل» می‌رسد، نشانه‌های نخستین اختلاف را در «بنفش» بازتاب می‌دهد و سپس با جدایی و تجربه دوباره قرارهای عاشقانه در لس‌آنجلس ادامه پیدا می‌کند.
رودریگو می‌گوید در ابتدا قصد داشت ترانه‌های عاشقانه متعارف‌تری بنویسد، اما پس از پایان رابطه‌اش، مسیر آلبوم تغییر کرد. او و دن نیگرو، تهیه‌کننده قدیمی‌اش، با بازنویسی قطعات و افزودن اندوه به ترانه‌های عاشقانه، تلاش کردند پیچیدگی‌های عاطفی یک رابطه را بهتر نشان دهند.
او درباره تغییر نگاهش پس از جدایی می‌گوید: «وقتی از رابطه بیرون می‌آیی، نگاهت تغییر می‌کند. چیزی که قبلاً درباره دیوانه‌وار عاشق بودن می‌نوشتی، ممکن است به این نتیجه برسد که افسرده‌ای، چون آن رابطه دیگر برایت مفید نیست.»
رابرت اسمیت، خواننده گروه کیور و یکی از هنرمندان حاضر در آلبوم تازه رودریگو، توانایی او در ترانه‌سرایی را تحسین می‌کند و می‌گوید: «او زمان زیادی صرف می‌کند تا موسیقی‌اش را به‌درستی شکل دهد، اما در عین حال خیلی سریع به نتیجه درست می‌رسد. گاهی ایده‌هایی را در یک صبح خلق می‌کند که ممکن است بیرون آمدنشان از ذهن بسیاری از ترانه‌سراها ۱۴ سال طول بکشد.»
رودریگو همچنین تأکید می‌کند که هرگز از هوش مصنوعی برای ساخت موسیقی خود استفاده نخواهد کرد. او می‌گوید یک بار به همراه تهیه‌کننده‌اش از یک ابزار هوش مصنوعی خواسته‌اند ایده‌هایی برای عنوان ترانه‌های او پیشنهاد دهد، اما تمام پیشنهادها را افتضاح دانسته‌اند.
تأثیرپذیری از اسطوره‌های موسیقی و عبور از قالب پاپ
رودریگو از هنرمندانی چون استیوی نیکس، سارا مک‌لاکلن، آلانِس موریست، رابرت اسمیت، جک وایت، فیونا اپل، لرد و کتلین هانا تأثیر گرفته است. او می‌گوید اگر آلبوم «قرص کوچک دندانه‌دار» آلانِس موریست نبود، موسیقی‌اش احتمالاً به شکل کنونی درنمی‌آمد.
این تأثیرپذیری‌ها به او کمک کرده‌اند از قالب موسیقی عامه‌پسند متعارف فاصله بگیرد و دامنه سبک‌های موسیقایی خود را گسترش دهد؛ از موسیقی مستقل و خانگی در «ساور» تا گرایش به پانک‌پاپ در «گاتس» و موسیقی موج نو در آلبوم تازه.
بااین‌حال، شباهت برخی ترانه‌های اولیه او به آثار هنرمندان دیگر نیز بحث‌برانگیز شده است. قطعاتی از آلبوم «ساور»، از جمله «دژاوو»، با آثاری از تیلور سوئیفت، گروه پارامور و الویس کاستلو مقایسه شدند. رودریگو بعدها نام سوئیفت و همکاران ترانه‌سرایش، جک آنتونوف و سنت وینسنت، را به اعتبار ترانه «دژاوو» افزود؛ تصمیمی که همچنان موضوع گمانه‌زنی کاربران اینترنت است.
او در واکنش به این حواشی گفته است: «فقط سعی می‌کنم به راهم ادامه بدهم. مدت زیادی از آن اتفاق گذشته و دیگر فایده‌ای ندارد که مدام به آن بپردازم.»
میک جگر، خواننده گروه رولینگ استونز، نیز تغییر سبک رودریگو و اجرای ترانه‌های راک را تحسین کرده و توانایی او برای فاصله گرفتن از تصویر اولیه‌اش به‌عنوان خواننده موسیقی پاپ دخترانه را جالب دانسته است.
«دیزی چین»؛ جشنواره‌ای برای زنان و حقوق آن‌ها
یکی از مهم‌ترین اتفاق‌های اخیر زندگی حرفه‌ای رودریگو، برگزاری جشنواره خیریه «دیزی چین فیلدز» بود؛ رویدادی که او یک سال و نیم برای آن برنامه‌ریزی کرده بود و در جریان آن، ۵۰ هزار نفر در پارک گریت ایرواین گرد هم آمدند.
این جشنواره که با حضور هنرمندانی چون استیوی نیکس، سارا مک‌لاکلن و آلانِس موریست برگزار شد، ۲۰ میلیون دلار برای سازمان‌های غیرانتفاعی فعال در حوزه زنان جمع‌آوری کرد؛ از جمله سازمان برنامه‌ریزی‌شده والدین، مرکز ملی حقوق زنان و سازمان بیبی تو بیبی.
رودریگو این جشنواره را با الهام از «لیلیت فیر» راه‌اندازی کرد؛ جشنواره‌ای سیار در اواخر دهه ۱۹۹۰ که سارا مک‌لاکلن در واکنش به کمبود حضور هنرمندان زن در صنعت موسیقی بنیان گذاشته بود. مک‌لاکلن از نخستین افرادی بود که رودریگو برای کسب حمایت با او تماس گرفت و در جشنواره نیز روی صحنه رفت.
رودریگو درباره انگیزه خود می‌گوید: «من همیشه احساس کرده‌ام که باید از هواداران جوانم محافظت کنم. وقتی روی صحنه اجرا می‌کنم و دختران جوان را در کنار دوستان و خانواده‌هایشان می‌بینم، احساس نزدیکی عمیقی با آن‌ها دارم. اگر بتوانم حتی سهم کوچکی در تبدیل جهان به مکانی امن‌تر و بهتر برای رشد و زندگی آن‌ها داشته باشم، این همان چیزی است که می‌خواهم.»
موریست نیز رودریگو را هنرمندی می‌داند که فمینیسم، انسان‌گرایی و کنشگری اجتماعی در انتخاب‌هایش حضور دارند. به گفته او، رودریگو در خط مقدم حرکتی قرار دارد که زنان را به حمایت از یکدیگر تشویق می‌کند.
این جشنواره برای رودریگو تنها یک رویداد موسیقایی نبود؛ بلکه به او کمک کرد نگاهش را به شهرت تغییر دهد. او که از ۱۷ سالگی زیر توجه دائمی رسانه‌ها قرار داشته، پیش‌تر شهرت را باری سنگین می‌دانست، اما اکنون آن را ابزاری برای ایجاد تغییر مثبت می‌بیند.
او می‌گوید: «جشنواره دیزی چین برای من نمونه‌ای واقعی بود از اینکه این توجه در واقع قدرتی است که می‌توان از آن برای کارهای خوب استفاده کرد. می‌توانم هنرمندان را کنار هم جمع کنم و برای موضوعاتی که واقعاً برایم اهمیت دارند، ۲۰ میلیون دلار کمک مالی جمع‌آوری کنم.»
از «سرنا جوی» تا موضع‌گیری علیه بی‌تفاوتی
رودریگو علاوه بر حمایت از حقوق زنان، در آثار و اظهارنظرهای عمومی خود به مسائل سیاسی نیز پرداخته است. یک هفته پیش از جشنواره، او ترانه «سرنا جوی» را منتشر کرد؛ اثری که بسیاری آن را به سرود اعتراضی نزدیک می‌دانند.
عنوان این ترانه از شخصیت «سرنا جوی» در رمان «سرگذشت ندیمه» گرفته شده است؛ زنی که از حکومتی فاشیستی و زن‌ستیز حمایت می‌کند و در نهایت خود نیز قدرتش را از دست می‌دهد. ترانه با این هشدار همراه است که اگر حقوق یک گروه نقض شود، دیگران نیز در معرض تهدید قرار خواهند گرفت.
رودریگو با اشاره به این مضمون می‌گوید: «این ترانه اساساً درباره بی‌تفاوتی است. حمله به حقوق انسانی یک نفر، حمله به حقوق انسانی همه ماست.»
او پیش‌تر نیز در ترانه «عوضی تمام‌عیار آمریکایی» به انتظارات متناقض جامعه مردسالار از زنان پرداخته بود. رودریگو در اجراهای زنده از تماشاگران می‌خواهد در بخشی از این ترانه فریاد بزنند؛ در جشنواره «دیزی چین»، ۵۰ هزار نفر حدود ۱۳ ثانیه فریادی جمعی سر دادند.
او همچنین پس از استفاده اداره مهاجرت و گمرک ایالات متحده از ترانه‌اش در تبلیغاتی برای تشویق مهاجران به ترک داوطلبانه کشور، این نهاد را «وحشیانه و بی‌رحمانه» توصیف کرد. رودریگو ماه گذشته نیز در گفت‌وگو با رادیوی ملی آمریکا گفت درگیر کردن ستاره‌های موسیقی عامه‌پسند می‌تواند راهی برای منحرف کردن توجه مردم از اقدامات بحث‌برانگیز دولت باشد.
او درباره سیاسی بودن جشنواره «دیزی چین» نیز صریح است: «صددرصد، بله. اما فکر می‌کنم این جشنواره درباره شادی هم هست. جوانان امیدشان را به رهبرانشان و حتی به یکدیگر از دست داده‌اند. واقعاً می‌خواستم نشان دهم وقتی کنار هم جمع می‌شویم و مشارکت می‌کنیم، چه اتفاقاتی ممکن است رخ دهد.»
رودریگو که درباره حقوق سقط جنین و وضعیت غزه نیز موضع‌گیری کرده، معتقد است مخاطبانی که با پیام جشنواره موافق نیستند، الزامی به شرکت در آن ندارند. او می‌گوید: «همه برای حضور در جشنواره دیزی چین خوشامد هستند. اما اگر با پیامی که ما منتقل می‌کنیم موافق نیستید، مجبور نیستید بلیت بخرید.»
شهرت و بهای از دست رفتن حریم خصوصی
با وجود موفقیت‌های حرفه‌ای، رودریگو از فشار ناشی از زندگی زیر نگاه عمومی سخن می‌گوید. او معتقد است شهرت، در کنار فرصت‌های فراوان، باعث شده است حتی روابط شخصی‌اش نیز به موضوع بحث رسانه‌ها و کاربران اینترنت تبدیل شود.
تابستان امسال، انتشار عکس‌هایی از او در چند قرار ملاقات با یک کارمند جوان شرکت سرمایه‌گذاری خصوصی در نیویورک، بحث‌هایی درباره انتخاب‌های عاطفی او و ارتباط آن‌ها با ارزش‌های اعلام‌شده‌اش به راه انداخت. رودریگو تأکید می‌کند که این مرد حتی دوست‌پسرش هم نبوده است.
او می‌گوید: «هر بار که به‌صورت معمولی با مردی قرار می‌گذارم، عکسی از آن در اینترنت منتشر می‌شود. گاهی با مردی بیرون می‌روی که نامزدت نیست و ناگهان اینترنت شروع می‌کند به گفتن اینکه آن‌ها ازدواج کرده‌اند.»
رودریگو این وضعیت را تعرض به حریم خصوصی می‌داند و می‌گوید تعقیب شدن بیرون از خانه و استفاده از عکس‌ها برای قضاوت درباره شخصیت افراد، تجربه‌ای آزاردهنده است. او با وجود آگاهی از امتیازهای زندگی حرفه‌ای‌اش، آرزو دارد بتواند مانند دیگر جوانان ۲۳ ساله زندگی کند.
این تناقض برای هنرمندی که ترانه‌هایش را از تجربه‌های شخصی و احساسات خصوصی خود می‌سازد، پیچیده‌تر است؛ زیرا همان صراحتی که او را به مخاطبان نزدیک کرده، زمینه کنجکاوی دائمی درباره زندگی خصوصی‌اش را نیز فراهم آورده است.
رؤیای دانشگاه که همچنان باقی است
رودریگو در دوران نوجوانی بسیاری از تجربه‌های معمول هم‌سن‌وسالانش را از دست داد. یکی از مهم‌ترین آن‌ها تحصیل در دانشگاه بود؛ فرصتی که به دلیل گسترش سریع فعالیت موسیقایی‌اش هیچ‌گاه به شکل متعارف برایش فراهم نشد.
او در سال ۲۰۲۲ در کلاس شعر دانشگاه کالیفرنیای جنوبی شرکت کرد؛ تجربه‌ای که الهام‌بخش ترانه «لیسی» در آلبوم «گاتس» شد. اکنون نیز به بازگشت به دانشگاه فکر می‌کند، هرچند هنوز نمی‌داند به دنبال مدرک تحصیلی خواهد رفت یا تنها در چند کلاس شرکت خواهد کرد.
او می‌گوید: «خیلی دوست دارم به دانشگاه برگردم. این تصور اشتباهی وجود دارد که آدم حتماً باید در ۱۹ سالگی وارد دانشگاه شود. من دوست دارم در محیطی شبیه کلاس درس یاد بگیرم و در یک جلسه درس دانشگاهی بنشینم. این تجربه واقعاً لذت‌بخش خواهد بود.»
رودریگو همچنین معتقد است اگر ترانه «گواهینامه رانندگی» و موفقیت‌های پس از آن مسیر زندگی‌اش را تغییر نداده بودند، احتمالاً به دانشگاه می‌رفت و در یک سازمان غیرانتفاعی مشغول فعالیت می‌شد.
بااین‌حال، فعلاً تحصیل او باید منتظر بماند؛ چراکه تور تازه و برنامه‌های موسیقایی‌اش همچنان ادامه دارند.
منبع: هالیوود ریپوتر
۵۹۲۴۴
