مهم‌ترین اقدام در مبارزه با استعمار: عملی کردن شعار «ما می‌توانیم»

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری برگزیده های ایران، ششمین همایش ستارگان شهر رونمایی از مجموعه سی جلدی استعمارشناسی ایرانی و تقدیر از نویسندگان امروز، سه شنبه ۲۵ شهریور ماه، با حضور محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و علیرضا زاکانی، شهردار تهران در سالن همایش‌های برج میلاد برگزار شد.

تقدیر از خانواده شهدای جنگ تحمیلی دوازده روزه شهید محمد باقری، شهید امیرعلی حاجی زاد، شهید امیرحسین فقیه، شهید داوود شیخیان، شهید خسرو حسنی و سردار شهید منصور عسکری از بخش‌های اصلی این مراسم بود.

موسی نجفی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، در این همایش طی سخنانی با اشاره به روند چهار ساله تدوین «مجموعه استعمارشناسی ایرانی» تصریح کرد: این کار پژوهشی حاصل تلاش سی‌وسه محقق در پژوهشگاه است و بیشتر هزینه‌های آن از محل حقوق اعضای هیئت‌علمی این پژوهشگاه تأمین شده و از بیت‌المال برداشته شده است.

نجفی با بیان اینکه چاپ این پروژه از نظر او اهمیت ویژه‌ای دارد، اظهار داشت: انقلاب اسلامی دو کار بزرگ انجام داده است. انقلاب اسلامی اسلام حداکثری و تمدن اسلامی را ایجاد کرد که در برابر سلطه ایستاد.» اما بلافاصله تصریح کرد که بین این دو عرصه یک ناترازی وجود دارد و افزود: «قصد ما از انجام این کار، قرار گرفتن بال دوم در تراز بود.

نجفی با اشاره به ابهامات و شبهاتی که درباره مفهوم استعمار مطرح می‌شود، گفت: باید دقت کرد که استعمار همچنان حضور دارد؛ اما استعمار کهنه به استعمار نو و فرانو تبدیل شده است. استعمار یک مشکل نیست بلکه یک مسئله است که باید حل شود.

رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، همچنین به یک شبهه رایج اشاره کرد و اظهار داشت: عده‌ای می‌گویند ایران مستعمره نبوده است؛ اما قصه ما با استعمار مثل قصه آب و ماهی است — استعمار در همه امور ما دخالت کرده، هرچند ما مستعمره رسمی نبودیم؛ همین موضوع کار را دشوار می‌کند چون ما نفرت لازم را از استعمار نداریم.

نجفی با تأکید بر لزوم بومی‌سازی مکتب استعمارشناسی ایرانی گفت: نباید از مبارزات شرق و غرب وام بگیریم؛ این کار باید متناسب با فرهنگ ایرانی طراحی شود.» وی با اشاره به پیامدهای تاریخی دخالت‌های استعمار خارجی در ایران افزود: «استعمار با قحطی بزرگی که پس از جنگ جهانی در ایران پدید آورد شش میلیون ایرانی را کشت و نقشه جغرافیایی ایران به دست استعمار خارجی به گربه امروز تبدیل شد.

او با یادآوری اسن نکته که در سده‌های مختلف بزرگانی چون رئیسعلی دلواری و ستارخان با استعمار درگیر شده‌اند، پیام اصلی پروژه استعمارشناسی را چنین توصیف کرد: پیام این است که مبارزه با استعمار باید یک شاخص باشد.

نجفی با صراحت در نقد کسانی که به غرب نزدیک‌اند گفت: حرف‌هایی مثل رفراندوم و امثال آن، از سوی برخی که سر در آخور غرب دارند مطرح می‌شود.  کسانی که مبارزه با استعمار می‌کنند خادم هستند و کسانی که به استعمار لبخند می‌زنند خائن. ملتی که قادر به تشخیص این امر نباشد، رو به جلو نمی‌رود.

او سپس ملاک‌های ارزیابی مسئولان را مطرح کرد و گفت: ملاک مبارزه مسئولان با استعمار از ملاک‌های فردی برای ارزیابی کار آنان مهم‌تر است. باید قبول کنیم که غرب هنوز استعمارگر است و ما نیز باید راهبردمان ضد استعماری باشد؛ آن زمان است که می‌توانیم مسئله را بهتر حل کنیم.

رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، درباره ساختار کلی استعماری نیز نکته‌ای راهبردی بیان کرد: همه استعمارگران در یک چیز مشترک‌اند: آنکه ما در مرکز و همه در پیرامون قرار دارند.» او هشدار داد که کسانی که با ادبیات خودتحیری  بر این وضعیت صحه می‌گذارند، عملاً همسو با استعمارگران عمل می‌کنند. باید دقت شود که استعمار پیش از شلیک موشک به مغز شلیک می‌کند و از همین‌رو باید استعمارزدایی از ذهن در دستور کار باشد.

نجفی در بخش دیگری از سخنانش، مهم‌ترین اقدام عملی را عملی کردن شعار «ما می‌توانیم» دانست و افزود: باید بتوانیم غرور غرب را بشکنیم و با ادبیات «ما می‌توانیم» جلو برویم.

او خطاب به مجلس شورای اسلامی گفت: از مجلس می‌خواهیم بدون ملاحظات دیپلماتیک به غرب بگوید شما پر از جنگ و خشونت و غرور هستید و اگر بنا به اعتمادسازی است، شما باید اعتماد ما را جلب کنید.

نجفی بار دیگر بر ضرورت پرهیز از ادبیات خودتحیری تأکید کرد و گفت: ما نباید ادبیات خود تحقیری داشته باشیم. باید بتوانیم غرور غرب را بشکنیم و با ادبیات «ما می‌توانیم» پیش برویم.

/