مگنوس کارلسن؛ قهرمان حتی در آشوب

به گزارش خبرگزاری برگزیده های ایران، مگنوس کارلسن مهره‌ها را از روی تخته کنار زد اما همچنان قهرمان جهان شد. او چگونه چنین کاری را ممکن می‌کند؟ شکست‌های کوچک تنها این نابغه نروژی را خشمگین‌تر می‌کرد. سرانجام، او بار دیگر به «دبل طلایی» دست یافت و قهرمانی جهان را هم در شطرنج سریع و هم در برق‌آسا از آنِ خود کرد.

مگنوس کارلسن سال 2025 را با پیروزی به پایان رساند؛ سالی که در آن برای نهمین بار قهرمان شطرنج برق‌آسای جهان شد. افزون بر این، همانند سال‌های 2014، 2019، 2022 و 2023، این شطرنج‌باز نروژی موفق شد «دبل طلایی» را تکرار کند و نه‌ تنها در برق‌آسا، بلکه در بخش سریع نیز عنوان قهرمانی جهان را به دست آورد. آیا کسی می‌تواند چنین دستاوردی را تکرار کند؟ چنین چرخشی از وقایع در این روزگار تقریباً باورنکردنی به نظر می‌رسد.

با این حال، مسابقات دسامبر 2025 برای مگنوس حال‌وهوایی غیرمعمول داشت. با وجود نمایش قدرت همیشگی‌اش، او با شکست‌هایی عجیب و غیرقابل توضیح روبرو شد: گاهی مهره‌های خود یا حریف را رها می‌کرد، زمان را از دست می‌داد و حتی در یک حرکت، یک رخ را به‌ اشتباه واگذار کرد. در مقطعی به نظر می‌رسید که کارلسن حتی به مرحله پلی‌آف هم نخواهد رسید اما روحیه جنگندگی و مهارت خیره‌کننده‌اش در آخر بازی، بار دیگر کارساز شد.

نیمه‌نهایی و فینال مسابقات مردان پس از یک دور مقدماتی 19‌ دوره‌ای برگزار شد؛ مرحله‌ای که در آن چهار نفر برتر برای کسب مدال‌ها با یکدیگر رقابت می‌کردند. مگنوس سه بازی نخست را با پیروزی پشت سر گذاشت، سپس برابر ژاوخیر سینداروف، قهرمان جام جهانی به تساوی رسید و دوباره به پیروزی دست یافت: 4.5 امتیاز از 5.

 ماجراهای واقعی کارلسن از دور ششم آغاز شد. الکساندر بورتنیک، اسطوره شطرنج اینترنتی بازی را برابر قهرمان چند دوره‌ای جهان با حرکت عجیب 1.a3 آغاز کرد و کارلسن حتی ناچار شد برای گرفتن یک پیاده در وضعیت فیل‌های همرنگ، برای تساوی بجنگد. پس از آن، این شطرنج‌باز اسکاندیناویایی سالم صالح از امارات، قدرتمندترین استاد بزرگ عرب را شکست داد. در دیدار با جوردن فن‌فورست هلندی از نظریه‌پردازان برجسته و در ثانیه‌های پیشین خود به تساوی رضایت داد و در دور نهم، ناگهان آذرخش فرود آمد: مگنوس در برابر آرجون اریگایسی هندی شکست خورد. تنها چند ثانیه به پایان مانده بود که او مهره وزیرش را رها کرد و در حالی که دیوانه‌وار تلاش می‌کرد از جا برخیزد و آن را از زمین بردارد، زمان به پایان رسید.

مگنوس که از این شکست به‌ شدت ناراحت شده بود، با عصبانیت مشت خود را بر تخته کوبید؛ همان‌گونه که پیشتر در بازی مقابل گوکش دوماراج، قهرمان شطرنج کلاسیک جهان نیز چنین کرده بود. با این حال، بلافاصله خود را جمع‌وجور کرد و به حریفش تبریک گفت.

در بازی بعدی، برابر الکساندر گریشوک روس، کارلسن با مشکلات جدی مواجه شد اما ابتدا بازی را به تساوی کشاند و سپس از سد ولودار مورزین عبور کرد. با این همه، انگار چیزی به‌ کلی از ریتم خارج شده بود. در دور دوازدهم، مگنوس به سادگی یک رخ را رها کرد!

کارلسن بازی پایانی روز نخست را برد اما در میانه راه تنها در جایگاه یازدهم جدول قرار داشت و برای جبران به‌ شدت به پیروزی‌های پیاپی نیازمند بود.

با این حال، در روز دوم به نظر می‌رسید که کار مگنوس تمام شده است. او در موقعیتی برابر اما پیچیده برابر هایک مارتیروسیان از ارمنستان تقریباً نیمی از مهره‌های روی صفحه را انداخت اما همچنان با فشار دادن بیش از حد دکمه ساعت نتوانست آنها را پیش از افتادن پرچم تنظیم کند. به درخواست حریف داور مداخله کرد و بر اساس قانون مربوط به «اقدامات غیرقانونی عمدی (برای مثال، تلاش نکردن برای انجام حرکت و صرفاً فشار دادن ساعت برای جلوگیری از اتمام زمان)»، پیروزی را به مارتیروسیان داد.

مگنوس به رتبه بیست‌وسوم جدول سقوط کرد و سپس خشم واقعی از راه رسید. نه، این بار خبری از کوبیدن ساعت یا هل دادن دوربین و فیلمبردار نبود؛ او مانند یک ماشین بازی کرد. کارلسن چهار پیروزی پیاپی به دست آورد: برابر رودیک ماکاریان، قهرمان شطرنج برق‌آسای آسیا، بو شیانگژی چینی؛ ایگور ساموننکوف، استعداد جوان اوکراینی و ماکسیم واشیه‌لاگراو فرانسوی، مدعی نیمه‌نهایی. او عملاً با یک تساوی برابر نودیربک عبدالستوروف صعود خود به جمع چهار نفر برتر را قطعی کرد.

در نهایت، کارلسن، عبدالستوروف، اریگایسی و کاروانا به مرحله پلی‌آف راه یافتند. فابیانو کاروانا در دو بازی نخست نیمه‌نهایی برابر مگنوس مقاومت کرد اما سرانجام این نروژی با نتیجه 3 بر یک به پیروزی رسید. عبدالستوروف، برنده نیمه‌نهایی دوم حتی موفق شد بازی نخست فینال را برابر قهرمان به سود خود تمام کند اما پس از آن کارلسن ابتکار عمل را به دست گرفت و ورق را کاملاً برگرداند: 5 بر 3 و 5 بر یک. مگنوس کارلسن بار دیگر به اوج بازگشت و در شطرنج سریع به‌ سادگی بی‌رقیب است.

کارلسن در شبکه‌های اجتماعی نوشت: تعریف دیوانگی این است که بارها و بارها یک کار را انجام دهید و انتظار نتایج متفاوتی داشته باشید.» او این جمله را با 15 ایموجی جام همراه کرد؛ عددی که دقیقاً برابر با تعداد قهرمانی‌هایش در مسابقات جهانی شطرنج سریع و برق‌آساست.

با این همه، شطرنج برق‌آسا تا حدی شبیه بخت‌آزمایی است؛ برای همه، به غیر از مگنوس کارلسن.

/