افراد مبتلا به میگرن معمولا این سردرد را بهشکل دردهای ضربان داری توصیف میکنند که گاهی در یک طرف سر احساس میشود، گاهی در دو طرف سر و حتی سمت خود را عوض میکند؛ اختلال عصبی مزمن و پیچیدهای که نهتنها سردرد شدید ایجاد میکند، بلکه بر فعالیتهای روزمره، خلقوخو و کیفیت زندگی فرد تأثیر میگذارد.
برخلاف تصور رایج، میگرن تنها یک سردرد شدید نیست، بلکه یک بیماری عصبی–عروقی است که با واکنش بیشازحد مغز نسبت به محرکها همراه است. میگرن در حقیقت تغییرات فیزیولوژیکی در مغز است که باعث ایجاد درد مشخص با علائم خاص میشود.
سردرد میگرنی معمولاً باعث درد متوسط تا شدید میشود که با قرار گرفتن در معرض نور یا صدا و حرکت تشدید میشود. در بعضی از بیماران، تهوع و استفراغ هم دیده میشود. مدت حمله میگرن معمولاً چهار ساعت طول میکشد و اگر درمان نشود می تواند تا ۷۲ ساعت ادامه پیدا کند. هنگام بروز حمله میگرن، در بیشتر موارد استراحت در یک اتاق تاریک و ساکت برای فرد آرامشبخش است.
ویژگیهای میگرن
میگرن بیماری مزمنی است که حملات آن معمولاً دورهای و تکرارشونده است و ویژگیهایی دارد که آنرا از دیگر سردردهای رایج متفاوت میکند. یکی از ویژگیهای آن حساسیت مغز به محرکهایی مانند نور شدید، صداهای بلند، بوهای تند، استرس یا تغییرات هورمونی است که میتوانند باعث شروع حمله شوند. مدت زمان حملههای میگرن معمولاً بین ۴ تا ۷۲ ساعت با شدت و طول وابسته به هر فرد متفاوت است و معمولا با علائمی مانند تهوع، استفراغ، خستگی شدید، کاهش تمرکز و اختلال در فعالیتهای روزمره همراه است.
یکی دیگر از ویژگیهای میگرن اُورا (Aura) است که در برخی افراد قبل یا همراه با سردرد ایجاد میشود و اختلالات بینایی (نقاط نورانی، تار شدن دید)، اختلالات حسی (سوزنسوزن شدن دست و پا) و یا اختلالات گفتاری یا حرکتی ایجاد میکند.
چهار فاز میگرن
میگرن معمولاً در چهار فاز خودش را نشان میدهد؛ البته هر بار که دچار میگرن میشویم، لزوماً همهی این مراحل را تجربه نمیکنیم. در مرحلهی پیشدرآمد (Prodrome) که حدود ۲۴ ساعت قبل از شروع میگرن آغاز میشود علائم اولیهای مانند ولع غذایی، تغییرات خلقی بدون علت مشخص، خمیازههای مکرر و تکرر ادرار اتفاق میافتد. مرحلهی دوم اورا است (Aura) که ممکن است قبل یا همزمان با سردرد رخ دهد و معمولاً ۲۰ تا ۶۰ دقیقه طول میکشد. در این مرحله میتوانیم نورهای چشمکزن ببینیم یا خطوط زیگزاگ در میدان دید، دیده شود. ضعف عضلانی و احساس بیحسی یا گزگز هم از دیگر علائم این مرحله است. در مرحلهی سردرد (Headache) سردرد بهتدریج آغاز میشود و شدت میگیرد. معمولاً تپشی و یکطرفه است، اما ممکن است دوطرفه باشد یا اصلاً سردرد نداشته باشیم. حساسیت به نور، صدا یا بو، تهوع و تشدید درد با حرکت در این مرحله شایع است. اما پس از تمام شدن حمله نیز در مرحلهی پسدرآمد (Postdrome) که بعد از فروکش کردن سردرد است، ممکن است یک روز احساس خستگی، ضعف یا گیجی داشته باشیم. میگرنها بیشتر در ساعات صبح شایع هستند و بسیاری از افراد با سردرد از خواب بیدار میشوند. شناسایی این الگوها به ما کمک میکند برای پیشگیری آماده باشیم.
میگرن چگونه تشخیص داده میشود؟
بسیاری از افراد سالها با سردرد زندگی میکنند و فقط مسکن مصرف میکنند؛ بدون اینکه بدانند چه نوع سردردی دارند. در کنار مراجعه نکردن به پزشک، تشخیص اشتباه نیز میتواند باعث شود که بیمار درمان مؤثر دریافت نکند، حملات شدیدتر و مکررتر شوند و حتی سردردها نیز مزمنتر شوند. در حالی که میتوان با مراجعه به پزشک و تشخیص درست، شدت، تعداد و اثر حملات میگرنی را بهطور جدی کاهش داد.
تشخیص میگرن عمدتا توسط پزشک متخصص مغز واعصاب و پزشک اعصاب و روان انجام میشود. این تشخیص فقط بر اساس «درد داشتن» نیست. پزشک برای تشخیص میگرن ابتدا بررسیهای بالینی انجام میدهد و پس از گرفتن شرح حال بیمار و بررسی الگوهای سردرد و علائم همراه، سابقهی خانوادگی و شرایط فرد و اقدامات لازم، ممکن است تصویر برداری از مغز را نیز انجام دهد. این تصویر برداری برای بررسی و رد سایر عوامل احتمالی سردرد مانند سکتههای مغزی، تومورها و یا ساختارهای غیر عادی در مغز است.
در بیشتر موارد، تشخیص میگرن بر پایهی الگوی علائم انجام میشود. در صورت علائم غیرمعمول، ممکن است آزمایش خون، MRI یا سیتیاسکن درخواست شود. داشتن دفترچهی ثبت سردرد میتواند به تشخیص دقیقتر پزشک کمک کند.
داروسازی دکتر عبیدی داروی «رپیوا Repiva»، را بهعنوان راهکاری نوین و موثر برای درمان حملات حاد میگرن با اثربخشی سریع، مصرف خوراکی تکدوز و همچنین پیشگیری از میگرن اپیزودیک در بزرگسالان عرضه کرده است.
