به گزارش برگزیده، سخنرانی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد، بهرغم تلاش او برای ارائه تصویری از اسرائیلِ قدرتمند در جهان، در داخل سرزمینهای اشغالی با موجی از انتقادهای رسانهای و سیاسی مواجه شد.
به روایت ایرنا، بخش مهمی از این انتقادها بر تصویر سالن خالی، خروج هیاتهای دیپلماتیک، نبود طرحی روشن برای پایان جنگ و استفاده از مهمترین تریبون دیپلماتیک جهان برای خطاب قرار دادن افکار عمومی رژیم صهیونیستی در آستانه انتخابات پارلمانی این رژیم متمرکز بود.
در حالی که نتانیاهو در سخنرانی خود بار دیگر برخی کشورهای جهان را تهدیدهای اصلی معرفی کرد و بهشدت علیه ایران، قطر، ترکیه و شماری از رهبران غربی موضع گرفت، رسانههای اسرائیلی منتقد نخستوزیر این پرسش را مطرح کردند که پس از نزدیک به سه سال از جنگ غزه، تنها فهرست دشمنان وی طولانیتر شده، اما پاسخ روشنی برای مهمترین پرسش افکار عمومی، یعنی «پایان جنگ و آینده اسرائیل پس از آن» در سخنان نخستوزیر دیده نمیشود.
روزنامه «یدیعوت آحارنوت» در تحلیلی با عنوان «منزوی، ستیزهجو؛ نتانیاهو در حال مبارزه برای آینده سیاسی خود»، از همان ابتدا بر وجه سیاسی و انتخاباتی این سخنرانی تمرکز کرد. این روزنامه نوشت انتخابات پیشرو از نگاه رسانههای جهانی پنهان نمانده و سخنرانی نتانیاهو در مجمع عمومی، در بخش قابل توجهی از پوشش رسانههای خارجی، به عنوان سخنرانیای برای مخاطبان اسرائیلی و در چارچوب رقابت انتخاباتی دیده شده است. در همین گزارش، به غیبت دیدار با دونالد ترامپ، رهبران جامعه یهودی آمریکا و تاثیر احتمالی آن بر تصویر سیاسی نتانیاهو نیز اشاره شده است.
تصویر اصلی که از سخنرانی نتانیاهو در رسانههای اسرائیلی بازتاب یافته، اما نه محتوای طولانی سخنرانی او، بلکه خروج شمار زیادی از هیاتهای دیپلماتیک از سالن بود. گزارشهای منتشرشده حاکی از آن است که ۷۷ هیات نمایندگی در ابتدای سخنرانی سالن مجمع عمومی را ترک کردند.
«تایمز اسرائیل» در تحلیل خود با اشاره به همین صحنه نوشت نتانیاهو با وجود برخورداری از توانایی شناختهشده در روابط عمومی، سخنرانیای ارائه کرد که در برابر تصویر صندلیهای خالی قرار گرفت. از نگاه این رسانه، این صندلیهای خالی هزینه سیاستهایی را که نویسنده آن را سیاست خارجی ناموفق ارزیابی کرده، به نمایش گذاشت.
تایمز اسرائیل در ادامه این پرسش را مطرح کرد که هنگامی که صدها عضو هیاتهای نمایندگی با آغاز سخنرانی نتانیاهو سالن را ترک میکنند، نخستوزیر باید از خود میپرسید چگونه اسرائیل به این نقطه رسیده است!؟
این رسانه حتی استدلال کرد که در چنین شرایطی، دیگر مخاطبان چندانی برای متقاعد کردن باقی نماندهاند؛ زیرا کشورهایی که در سالن مانده بودند برخی کشورهایی بودند که مواضع نزدیکتری به رژیم صهیونیستی داشتند. بر اساس این تحلیل، بخشهایی از سخنرانی نتانیاهو که به تاریخ اسرائیل، جنگهای گذشته و روایتهای مربوط به بقای این رژیم اختصاص داشت، به جای آنکه برای تغییر موضع منتقدان بینالمللی طراحی شده باشد، میتواند پایگاه سیاسی نتانیاهو در آستانه انتخابات مورد استفاده قرار گیرد.
نتانیاهو در سخنرانی خود البته تلاش کرد روایت دیگری ارائه کند. او با یادآوری دوران پیش از جنگ شش روزه و خاطرات شخصی خود از برادرش «یونی نتانیاهو»، تاکید کرد که رژیم صهیونیستی در برابر تهدیدها تسلیم نخواهد شد. اما از نگاه منتقدان، همین استفاده از روایتهای تاریخی و خانوادگی نیز نشانهای از تلاش برای ایجاد پیام احساسی در داخل سرزمینهای اشغالی بود. تایمز اسرائیل در ادامه تحلیل خود، «شخصیسازی» مبارزه را یکی از ویژگیهای برجسته سخنرانی دانست.
این روزنامه تاکید کرد که مشکل اصلی، صرفاً تند بودن لحن سخنرانی نبود؛ بلکه این بود که در میان حجم بالای اتهامها و محکومیتها، جایی برای ارائه یک مسیر سیاسی روشن باقی نمانده بود.
همین خلأ، در ارزیابی «جروزالمپست» نیز مورد توجه قرار گرفت. این روزنامه نوشت اسرائیلیها به چیزی بیش از فهرست دستاوردهای ارائهشده از سوی نتانیاهو نیاز دارند و پس از سه سال جنگ، یک پرسش ساده همچنان باقی است: «به کجا میرویم؟»
از سوی دیگر، یدیعوت آحارنوت در گزارشی انتقادی خروج ۷۷ هیأت دیپلماتیک از سالن سازمان ملل را نشانه انزوای فزاینده رژیم صهیونیستی در جهان دانست.
این روزنامه همچنین با مقایسه میان سخنرانی اخیر نتانیاهو و حضور او در سازمان ملل در سال ۲۰۲۳ پیش از جنگ غزه یادآوری کرد که در آن زمان نتانیاهو حتی با اردوغان دیدار کرده بود، اما اکنون رئیسجمهوری ترکیه به یکی از اهداف حملات لفظی نخستوزیر تبدیل شده است.
یدیعوت آحارنوت افزود، این تغییر در مناسبات، در کنار حمله نتانیاهو به امانوئل مکرون، نخستوزیر انگلیس و شهردار نیویورک، نشان میدهد که بخش مهمی از سخنرانی صرف ترسیم فهرستی از دشمنان و منتقدان شد.
در همین چارچوب، این روزنامه تاکید کرد که بخش قابل توجهی از پاسخ نخستوزیر به انتقادهای بینالمللی، رد این انتقادها و نسبت دادن مواضع منتقدان به حمایت از حماس یا یهودستیزی بود.
زوی بارئل، تحلیلگر باسابقه روزنامه «هاآرتص» نیز در مقالهای با عنوان «سخنرانی نتانیاهو در سازمان ملل نمیتواند زوال دیپلماتیک اسرائیل را پنهان کند»، موضوع را از سطح محتوای سخنرانی فراتر برد و آن را در چارچوب وضعیت کلی سیاست خارجی رژیم صهیونیستی بررسی کرد.
بارئل استدلال کرد که یک سخنرانی، هرچقدر هم از نظر فن بیان قدرتمند باشد، نمیتواند مجموعه فشارهای دیپلماتیک، حقوقی و سیاسی واردشده بر تلآویو را از میان ببرد. در این تحلیل به افزایش تعداد کشورهایی که به سمت شناسایی فلسطین حرکت کردهاند، مناقشه بر سر وضعیت سرزمینهای اشغالی و فشارهای حقوقی بینالمللی اشاره شده است.
هاآرتص همچنین در ارزیابی خود از وضعیتی سخن گفت که به باور نویسنده، رژیم صهیونیستی را با شکلهای مختلف انزوای بینالمللی روبرو کرده است؛ دشواری فعالیت دانشگاهیان اسرائیلی در برخی محیطهای بینالمللی، نگرانی برخی گردشگران از استفاده از زبان عبری در خارج و پیامدهای اقتصادی، در همین چارچوب مطرح شدهاند.
بارئل همچنین روابط با واشنگتن را در همین چارچوب مورد توجه قرار داد و عدم دیدار نتانیاهو با ترامپ و اختلافات گزارششده در روابط دو طرف را نشانه دشواریهای دیپلماتیک اسرائیل دانست.
هاآرتص در گزارشی دیگر عدم برگزاری دیدار سنتی نتانیاهو با رهبران جامعه یهودیان آمریکا را مورد توجه قرار داد. این روزنامه نوشت نتانیاهو برای دومین سال متوالی در سفر خود به آمریکا این نشست را برگزار نکرد؛ نشستی که در گذشته فرصتی برای رهبران یهودیان آمریکا بود تا مستقیماً نخستوزیر اسرائیل را درباره سیاستهایش به چالش بکشند. هاآرتص یادآوری کرد که سه سال قبل، همین نشست به محلی برای طرح انتقادهای شدید درباره اصلاحات قضایی مورد حمایت نتانیاهو تبدیل شده بود.
انتخابات؛ حلقه اتصال انتقادهای رسانهای
اما مهمترین نکته مشترک در تحلیلهای انتقادی رسانههای اسرائیلی، ارتباط میان سخنرانی و انتخابات پارلمانی یک ماه آینده است.
انتخابات کنست در ۲۷ اکتبر (پنجم آبان) برگزار میشود و سخنرانی نتانیاهو تنها ۳۳ روز پیش از آن انجام شد. یدیعوت آحارنوت به صراحت این فاصله زمانی را مورد توجه قرار داد و نوشت حضور نتانیاهو در سازمان ملل عملاً فرصتی برای ارتباط مستقیم با افکار عمومی اسرائیل نیز فراهم کرد.
هاآرتص نیز در مقالهای از بن ساموئلز با عنوان «نتانیاهو سازمان ملل را به صحنه کارزار انتخاباتی تبدیل کرد؛ جایگاه اسرائیل خسارت جانبی آن بود»، استدلال کرد که مخاطب اصلی سخنرانی نتانیاهو بیش از جامعه بینالمللی، رأیدهندگان داخلی بودند. به نوشته ساموئلز، نخستوزیر از تریبون سازمان ملل برای بسیج حامیان خود و حمله به منتقدان استفاده کرد.
این برداشت را باید در کنار یک واقعیت دیگر قرار داد: تایمز اسرائیل نیز دو روز پیش از سخنرانی، آن را در فاصله یک ماه مانده به انتخابات، یک فرصت سیاسی برای نتانیاهو توصیف کرده بود و همزمان گزارش داده بود که نخستوزیر خواهان دیدار با ترامپ است، اما رئیسجمهوری آمریکا از این دیدار فاصله گرفته است.
روزنامه «معاریو» نیز از محتوای سخنان نتانیاهو انتقاد کرد و بر شکاف میان ادعاهای نخستوزیر و واقعیت بازتاب جهانی سخنرانی وی تأکید داشت. به نوشته این رسانهها، نزدیک بودن انتخابات کنست نیز این شائبه را تقویت کرده است که نتانیاهو در این سخنرانی بیش از جامعه جهانی، افکار عمومی داخلی و پایگاه سیاسی خود را مخاطب قرار داده است.
در این میان مقامات سیاسی نیز موضع گرفتند؛ در جبهه مخالفان سیاستهای نتانیاهو، واکنشها به سخنرانی تند و صریح بود؛ شماری از چهرههای اپوزیسیون، نخستوزیر را به از دست دادن فرصتهای دیپلماتیک، ناتوانی در ارائه تصویری روشن از آینده جنگ و استفاده از تریبون سازمان ملل برای اهداف سیاسی داخلی متهم کردند.
نفتالی بنت، نخستوزیر اسبق سخنرانی نتانیاهو را از این منظر مورد انتقاد قرار داد که وی فرصت طرح جدی نقش قطر در حمایت از حماس را از دست داده است. یائیر گولان، رئیس حزب دموکراتها نیز با کنایه به پرونده موسوم به «قطرگیت»، تناقضهای موجود در مواضع نخستوزیر را برجسته کرد.
با این حال، در میان واکنشهای اپوزیسیون، سکوت گادی آیزنکوت، رئیس «حزب یاشار» و مهمترین رقیب سیاسی نتانیاهو، مورد توجه رسانههای اسرائیلی قرار گرفت؛ «یدیعوت آحارنوت» این سکوت را در شرایطی که دیگر رقبای نتانیاهو بهصراحت موضع گرفته بودند، معنادار توصیف کرد.
در مقابل، گیدئون سعر، وزیر خارجه رژیم صهیونیستی، از عملکرد نخستوزیر دفاع کرد و دفاع او از این رژیم در عرصه بینالمللی را مورد تمجید قرار داد. سعر با اشاره به تجربه نتانیاهو در مواجهه با فشارهای بینالمللی تاکید کرد که مخالفان و رقبای سیاسی او از توانایی لازم برای دفاع از اسرائیل در چنین سطحی برخوردار نیستند.
در این میان، واکنش خانوادههای اسرای رژیم صهیونیستی بحثبرانگیز بود.
عیناو تسنگاوکر، از چهرههای شناختهشده در میان خانوادههای اسرا، نتانیاهو را به سوء استفاده از موضوع اسرا در سخنرانی خود انتقاد و نام برخی از اسرای کشته شده در طی جنگ غزه را مطرح کرد. او نخستوزیر را به نادیده گرفتن کشتهشدگان و استفاده سیاسی از رنج خانوادهها متهم کرد.
این موضع، یکی از حساسترین شکافهای داخلی سرزمینهای اشغالی را بار دیگر در آستانه فرار رسیدن عملیات طوفان الاقصی در هفتم اکتبر (۱۵ مهر) به سطح افکار عمومی آورد؛ شکافی که در آن، نتانیاهو بر آزادی اسرا به عنوان یکی از دستاوردهای خود تاکید میکند، در حالی که افکار داخلی، سیاست نتانیاهو در قبال مذاکرات غزه و پایان جنگ را عامل طولانی شدن بحران میدانند.
رونی مانا، تاجر معروف اسرائیلی، اعضای حزب لیکود را مستقیماً خطاب قرار داد و گفت نتانیاهو را کنار بگذارند و نخستوزیر دیگری انتخاب کنند. مانا در پیام خود تأکید کرد جهان به دلیل سیاستهای نتانیاهو از رژیم صهیونیستی متنفر است.
او با انتشار پستی در شبکه ایکس نوشت، از اینجا خطاب به اعضای لیکود میگویم: او را به خانه بفرستید. شما قرار نیست دهها سال در قدرت بمانید؛ یک رهبر دیگر انتخاب کنید. نه چنین رهبری که اینقدر منزوی است و تمام دنیا از او متنفر است. بفهمید، دنیا به خاطر بی بی از ما متنفر است. او ما را به این وضعیت رسانده است. او امروز آمده بود تا برای رأیدهندگان خودش سخنرانی کند.
315
