به گزارش برگزیده،بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم اسرائیل که دیروز برای هفتمین بار در یک سال و نیم گذشته به ایالات متحده آمریکا سفر کردهاست، امروز برای هشتمین بار از زمان آغاز به کار دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در دوره دوم ریاست جمهوریاش، با او دیدار میکند.
به روایت ایرنا؛ نتانیاهو همزمان با این سفر اعلام کرد که مساله ایران در صدر دستور کارهای مذاکراتش با ترامپ قرار دارد.
>>> بیشتر بخوانید:
فرش قرمزی برای نتانیاهو نیفتاده؛ این دیدار دیگر شبیه ملاقاتهای گذشته نیست/ شاید این سکوت، نشانه بررسی مرحله بعدی رویارویی با ایران باشد و شاید هم….
افشای شرط ترامپ برای دیدار با نتانیاهو؛ دست پر بیا!
نتانیاهو نسبت به هر رهبر دیگری در جهان دیدارهای بیشتری با ترامپ داشته و دیدار با نتانیاهو در طول یک سال و نیم گذشته به یک برنامه ثابت زندگی رئیس جمهور آمریکا بدل شدهاست، تا جایی که تقریباً هر دو ماه یک بار، دیدار میان این دو انجام شدهاست. با در نظر گرفتن دیدارهای دوره نخست ریاست جمهوری ترامپ و نتانیاهو، تعداد این دیدارها به ۱۴ دیدار میرسد که تقریباً همگی آنها نیز پیامدهای فاجعهباری برای منطقه خاورمیانه و غرب آسیا در بر داشتهاست.
اما مهمترین اقدام ترامپ تحت تأثیر نتانیاهو، ورود مستقیم به جنگ با ایران در ۸ اسفند ۱۴۰۴ بود. مگی هابرمن و جاناتان سوان، خبرنگاران نیویورک تایمز در گزارشی برای این روزنامه و کتاب «رژیم چنج» که به تازگی منتشر کردهاند، روایتی با جزئیات از جلسه اتاق وضعیت کاخ سفید در روز ۱۱ فوریه (۱۷ روز پیش از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران) ارائه دادهاند. در این جلسه نتانیاهو به صورت حضور و دیوید بارنیا، رئیس وقت موساد به صورت ویدئو کنفرانس، برنامه خود برای فروپاشی ایران بر اثر یک جنگ کوتاه با مشارکت آمریکا و اسرائیل را برای ترامپ تشریح کردهاند. نیویورک تایمز مینویسد که این جلسه در قطعی شدن نظر ترامپ برای اقدام نظامی علیه ایران نقش تعیین کننده داشت. به نظر میرسد این سفر اخیر نیز اهداف مشابهی را دنبال میکند.
دنی سیترینوویچ، مسئول پیشین میز ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل به نیویورک تایمز میگوید: «تناقض مضحک ماجرا اینجاست که نتانیاهو پیشتر به ترامپ گفته بود برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، آیتالله علی خامنهای رهبر سابق ایران باید از میان برداشته شود؛ حالا یک آیتالله خامنهای جدید روی کار آمده و اسرائیل دوباره میگوید باید جلوی دستیابی ایران به سلاح هستهای گرفته شود.»
ایتامار رابینوویچ، سفیر سابق اسرائیل در ایالات متحده به نیویورک تایمز میگوید: «اگر ایالات متحده جنگ علیه ایران را از سر بگیرد، کاملاً مشخص است که ترامپ هیچ علاقهای ندارد که این کار را در همکاری علنی با نتانیاهو انجام دهد؛ زیرا این اقدام مانند تکرار همان تجربه ناموفق چند ماه پیش به نظر خواهد رسید.»
دور نخست ترامپ: خروج از برجام و پایان آرمان فلسطین
اما این تنها اثرگذاری نتانیاهو بر فرآیند تصمیمهای سیاست خارجی ترامپ در خصوص خاورمیانه و غرب آسیا نبود. ۱۵ فوریه ۲۰۱۷، کمتر از یک ماه پس از آغاز به کار دونالد ترامپ در دور نخست ریاست جمهوری، نخستین امتیاز به نتانیاهو اعطا شد؛ نتانیاهو در واشنگتن اعلام کرد که دیگر به راهکار دو دولتی برای حل و فصل مساله فلسطین پایبند نیست، بدون اینکه با هیچ مخالفت و ممانعتی از سوی آمریکا مواجه شود. این روز را میتوان به عنوان پایان همیشگی بر قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد برای تشکیل دو کشور فلسطین و اسرائیل در کنار یکدیگر تلقی کرد، چرا که آمریکا به عنوان ابرقدرت دارای حق وتو، به صورت رسمی جاهطلبی اسرائیل برای نابودی کامل آرمان فلسطین را پذیرفت.
در حاشیه سفر نتانیاهو به نیویورک در سپتامبر ۲۰۱۷، نتانیاهو دومین و سومین خواستهاش را به ترامپ فروخت: خروج از برجام و به رسمیت شناختن قدس اشغالی به عنوان پایتخت رژیم اسرائیل. سه ماه بعد ترامپ رسما اعلام کرد که آمریکا قدس اشغالی را پایتخت اسرائیل میداند و سفارت آمریکا به این شهر اشغالی منتقل میشود. همه اعضای دائم و غیردائم شورای امنیت منهای آمریکا (۱۴ عضو از ۱۵ عضو) این اقدام آمریکا را شدیداً محکوم کردند.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا همواره در دوران تبلیغات ریاست جمهوریاش از توافق هستهای ۶ قدرت جهانی با ایران انتقاد کردهبود. اما اقدام به خروج یکجانبه از این توافق و اجرای سیاست «فشار حداکثری» نتیجه لابیهای نتانیاهو در حاشیه نخستین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در دور نخست ریاست جمهوری ترامپ و پس از آن در جلسه ۵ مارس (یک ماه قبل از خروج از برجام) بود. بعد از این دو دیدار، دونالد دستور العمل اجرایی خروج از برجام را امضا کرد و رسما کارزار فشار حداکثری را علیه ایران آغاز کرد.
مارس ۲۰۱۹ سفر بعدی نتانیاهو به واشینگتن بود که در آن هم دستاورد دیگری برایش ثبت شد. ترامپ برای نخستین بار حاکمیت اسرائیل بر بخشهایی از خاک سوریه (جولان اشغالی) را به رسمیت شناخت. این اقدام هم با محکومیت گسترده بینالمللی مواجه شد. گام بعدی در سال آخر دور نخست ریاست جمهوری دونالد ترامپ اتفاق افتاد، ابتدا اعلام توافق یکجانبه شکست خورده معامله قرن با هدف آوارهسازی مردم غزه و پس از آن هم امضا توافقنامههای موسوم به پیمان ابراهیم میان برخی کشورهای عربی با اسرئیل بود. این توافقهای عادیسازی روابط دیپلماتیک از سوی دولتهای امارات متحده عربی، بحرین، مراکش و سودان در سال پایانی دور نخست ریاست جمهوری دونالد ترامپ اتفاق افتاد و نقطه پایانی بر اتحاد عربی برای حمایت از آرمان فلسطین تلقی شد.
دور دوم ترامپ: تمرکز بر جنگ با ایران
اما در دور دوم ریاست جمهور ترامپ، تمرکز نتانیاهو در تعامل با ترامپ، بیشتر از آنکه منحصر بر الحاق سرزمینهای جدید باشد، متمرکز بر تکمیل کارزار فشار حداکثری و تلاش برای فروپاشی ایران بود. نتانیاهو این بار نخستین مهمان دونالد ترامپ در آغاز دوران ریاست جمهوریاش بود. سفر ۶ روزه نتانیاهو به واشنگتن به ظاهر برای رایزنی در مورد طرح آتشبس ترامپ در غزه بود، اما بعدها مشخص شد که زمینهسازی برای ترغیب آمریکا به حمایت از حمله نظامی به ایران از همین سفر آغاز شدهاست. سفر بعدی، حدود دو ماه بعد و این بار به بهانه تعرفههای اعلامی واشنگتن علیه اسرائیل انجام شد. دو ماه بعد از این سفر بود که اسرائیل در هماهنگی کامل با آمریکا حملات گسترده علیه ایران را در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ آغاز کرد.
حمایت گسترده نظامی آمریکا از اسرائیل برای رهگیری موشکهای ایرانی در جنگ ۱۲ روزه نشان داد که مشارکت آمریکا در این جنگ صرفاً در حد چراغ سبز نبود، بلکه ترامپ به صورت کامل در جریان برنامههای جنگی اسرائیل قرار داشت و در آنها مشارکت کردهبود. نهایتا روز یک تیر ۱۴۰۴ بمبافکنها و موشکهای آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در اصفهان، نطنز و فردو حمله کردند تا مشارکت مستقیم آمریکا نیز در این جنگ به ثبت برسد.
حد فاصل جنگ ۱۲ روزه تا ۹ اسفند، نتانیاهو ۴ سفر دیگر هم به آمریکا انجام داد. در این دوران کارزار گسترده رسانهای برای القای اختلاف میان نتانیاهو و ترامپ شکل گرفت. وادار کردن نتانیاهو به تماس با امیر قطر توسط ترامپ برای عذرخواهی از حمله اسرائیل به قطر در جریان مذاکرات صلح با حماس در سفر مهرماه سال گذشته نتانیاهو، به عنوان شاهدی مبنی بر اختلاف نظرهای شدید ترامپ و نتانیاهو مثال زدهمیشد. بعدها مشخص شد در تمام این سفرها برنامهریزی برای جنگ دوم علیه ایران در جریان بودهاست.
نهایتا ۹ اسفند ۱۴۰۴ نتانیاهو به آرزوی ۳۰ ساله خود رسید و موفق شد آمریکا را وارد جنگی ویرانگر با ایران کند. جنگی که هنوز هم ادامه دارد و به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران، آمریکا هیچ راهی برای پیروزی در آن ندارد.
سفر هشتم: موانع همکاری
شکست در عملیات فروپاشی ایران بر اثر جنگ سریع، گمانهزنیها در مورد اختلاف نظر ترامپ و نتانیاهو را افزایش دادهاست. با این حال همچنان این تردید جدی وجود دارد که ترامپ در حال برنامهریزی برای حملاتی وسیعتر و گستردهتر علیه ایران برای رساندن نتانیاهو به آرزوی همیشگیاش است.
به نوشته رسانههای آمریکایی روابط شخصی دو رهبر پس از طولانی شدن درگیریها بسیار سرد شده است؛ تا جایی که گزارشها و تماسهای افشا شده نشان میدهد ترامپ از نتانیاهو به شدت عصبانی بود و او را متهم کرده که قصد دارد آمریکا را به یک جنگ بیپایان بکشاند. همچنین دعوت به کاخ سفید تنها پس از هفتهها اصرار نتانیاهو و به بهانه شرکت در مراسم خاکسپاری سناتور لیندسی گراهام نهایی شد.
دنی سیترینوویچ به نیویورک تایمز میگوید: «ما میبینیم که ترامپ علاقهمند به دستیابی به یک توافق است. اما اسرائیل حتی نمیخواهد اسمی از توافق بشنود، بنابراین هیچ همپوشانی و همراستایی در منافع دو طرف وجود ندارد.»
تام نایدز، سفیر سابق ایالات متحده در اسرائیل، به تایمز آو اسرائیل میگوید: «متقاعد کردن ترامپ برای بازگشت به فاز جنگ بسیار دشوار خواهد بود.»
واشنگتن اخیراً تصمیماتی گرفته که با مخالفت تلآویو همراه بوده است؛ از جمله: مذاکره و امضای توافق هستهای غیرنظامی با عربستان سعودی، سیگنال موافقت برای فروش جنگندههای F-35 به ترکیه، و فشار برای عقبنشینی اسرائیل از جنوب لبنان. روز گذشته دونالد ترامپ در جمع خبرنگاران در واکنش به سؤالی در مورد نگرانی اسرائیل از فروش اف-۳۵ به ترکیه پاسخ داد: «هیچ کس نمیتواند به من بگوید به چه کسی چه چیزی بفروشم یا نفروشم.»
دانا استرول، ارشدترین مقام غیرنظامی پنتاگون در امور خاورمیانه در دولت بایدن به پولیتیکو میگوید «بسیاری از تصمیمات سیاست خارجی که دولت ترامپ اخیراً اتخاذ کرده است، لزوماً در جهت منافع اسرائیل نیست.»
برخی تحلیلگران معتقدند که بعد از یک دهه اجرای کامل خواستههای اسرائیل توسط واشنگتن، حالا نوبت ترامپ است که خواستههایش را از نتانیاهو مطالبه کند. به نوشته اکسیوس پیش از این ترامپ در تماسی تلفنی خشمگینانه از نتانیاهو خواستهبود که نیروهایش را از خاک لبنان و سوریه خارج کند. در عین حال نتانیاهو مانعی در برابر پیشبرد طرح صلح غزه است و در مقابل مذاکرات با ایران خرابکاری میکند.
الیسا ایوئرز، از مقامات ارشد سابق خاورمیانه در دولت آمریکا و پژوهشگر شورای روابط خارجی به پولیتیکو میگوید: «بیبی (نتانیاهو) با آمدن به کاخ سفید دست به ریسک بزرگی میزند. این احتمال وجود دارد که خودش از سوی پرزیدنت ترامپ زیر فشار مطالبات آمریکا قرار بگیرد، نه اینکه او بتواند خواستههایش را به ترامپ تحمیل کند. در واقع، خودِ موفق شدن به اخذ این وقتِ دیدار در کاخ سفید، بزرگترین دستاورد نتانیاهوست.»
نمیتوان به درستی تشخیص داد که آیا اختلاف نظر میان نتانیاهو و ترامپ این بار مجدداً ساخته و پرداخته دستگاههای اطلاعاتی و تبلیغاتی است و با هدف فریب ایران برجسته شده یا واقعاً ترامپ خواستار گرفتن امتیازهایی از اسرائیل پس از اعطای دهها امتیاز در حوزههای مختلف است. با این حال آنچه روشن است، سفر نتانیاهو برای دیدار با ترامپ، قطعاً پیامدهای زیادی خواهد داشت. اینکه این پیامد از سرگیری جنگ از پیش شکستخورده علیه ایران باشد یا عاملی برای مهار جاهطلبیهای منطقهای نتانیاهو، باید منتظر ماند و در میدان عمل دید.
315
