محمد بن سلمان ولیعهد عربستان، رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه و شهباز شریف نخستوزیر پاکستان، پس از ورود به مکه مکرمه، نماز جمعه را در کنار یکدیگر در مسجدالحرام اقامه کردند.
پس از اقامه نماز، ولیعهد عربستان در دیوان پادشاهی در کاخ «الصفا» در مکه، از رهبران ترکیه و پاکستان استقبال کرد. در این نشست سهجانبه که بر پایه پیوندهای تاریخی، همبستگی اسلامی، منافع مشترک راهبردی و همکاریهای نزدیک دفاعی شکل گرفت، ابعاد گوناگون روابط دوجانبه و چندجانبه و مسائل مورد علاقه بررسی شد.
یکی از محورهای اصلی این نشست، تشریح ابعاد حقوقی و عملیاتی «پیمان مکه برای دفاع مشترک» بود. بر اساس مفاد این سند، هرگونه حمله مسلحانه خارجی به هر یک از سه کشور امضاکننده، به منزله حمله به تمامی اعضا تلقی شده و واکنش جمعی را به همراه خواهد داشت.
با این حال، مقامات رسمی تاکید کردند که این بند فراتر از یک تعهد دفاعی سنتی نبوده و نباید به عنوان یک اقدام تهاجمی تفسیر شود.
در جریان تشریح مفاد توافق، بر چند نکته کلیدی برای دفع گمانهزنیهای بینالمللی تاکید شد:
-
عدم ایجاد ائتلاف نظامی یا بلوک فرقهای: این پیمان به هیچ وجه درصدد ایجاد یک قطببندی مذهبی یا نظامی تهاجمی در جهان اسلام نیست.
-
نفی اهداف هستهای و تسلیحاتی: این سند هیچ ارتباطی با برنامه یا جاهطلبیهای هستهای نداشته و به دنبال دامن زدن به مسابقه تسلیحاتی در منطقه نیست.
-
تمرکز بر توانمندیهای بومی: هدف اصلی، توسعه ظرفیتهای دفاعی پایدار برای هر سه کشور است.
بر اساس اعلام واس، این پیمان سهجانبه جایگزین توافقنامههای دفاعی دوجانبه یا چندجانبه فعلی این کشورها نخواهد شد و روابط استراتژیک موجود عربستان با شرکای منطقهای، عربی و بینالمللی (از جمله کشورهای شورای همکاری خلیج فارس) به قوت خود باقی است.
تأکید نهایی رهبران در مکه بر این اصل استوار بود که «پیمان مکه» به هیچ عنوان تهدیدی برای هیچ کشور ثالثی محسوب نمیشود و هدف آن کاهش تشدید تنشها و ایجاد ثبات در منطقه است.
۴۲/۴۲
