به گزارش برگزیده، گزارش تحلیلی شبکه انپیآر نشان میدهد که راهبرد جدید کاخ سفید برای بیاهمیت جلوه دادن نقش تنگه هرمز در بازار جهانی انرژی با تشکیک جدی کارشناسان و نهادهای بینالمللی مواجه شده است. در حالی که مقامهای دولتی آمریکا مدعی هستند خطوط لوله صادراتی بهزودی جایگزین مسیر دریایی خلیج فارس خواهند شد، دادهها نشان میدهند که حتی در صورت تکمیل این پروژهها، تنگه هرمز همچنان شریان اصلی و غیرقابل جایگزین انرژی جهان باقی خواهد ماند.
در همین راستا، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا در گفتگو با یکی از شبکههای وابسته به انبیسی مدعی شد: «ظرف دو سال آینده، تنگه هرمز به یک مسیر بیاهمیت تبدیل خواهد شد. قرار است ۵۰ تا ۷۰ درصد از فرآوردههای انرژی که بهطور معمول از تنگه هرمز عبور میکردند، از طریق خطوط لوله زمینی منتقل شوند و این تنگه فقط به یک پهنه آبی معمولی تبدیل میشود.»
پاسخ صریح کارشناسان و آژانس بینالمللی انرژی به ادعای کاخ سفید
بر خلاف بهینهبینی مقامهای آمریکایی، تحلیلگران و نهادهای بینالمللی ارائهدهنده آمارهای رسمی انرژی تأکید میکنند که حذف تنگه هرمز از معادلات ترانزیت انرژی غیرممکن است. ربکا شولتز، تحلیلگر ارشد بازار نفت در آژانس بینالمللی انرژی تصریح کرد: «حتی زمان تکمیل این پروژههای بزرگ خط لوله، مقدار نفتی که همچنان برای بازگشت صادرات کل خلیج فارس به سطح پیش از جنگ باید از تنگه هرمز عبور کند، ممکن است از ۱۰ میلیون بشکه در روز تجاوز کند؛ رقمی که معادل حدود نصف کل صادرات پیش از جنگ است.»
آژانس بینالمللی انرژی تاکید دارد که افت شدید کشتیرانی از زمان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در فوریه ۲۰۲۶، بزرگترین اختلال در عرضه انرژی تاریخ را رقم زده است.
در همین زمینه، دیوید گلدوین، فرستاده ویژه سابق وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد: «ما باید این واقعیت را بپذیریم که بحران در تنگه هرمز و محدودیتهای صادراتی، به یک ویژگی تا حدودی دائمی برای چند سال آینده تبدیل خواهد شد. دینامیک نبرد که در آن ایران میخواهد پول صادرات خود را دریافت کند تغییر نخواهد کرد و ناتوانی آمریکا در دستیابی به یک نتیجه نظامی که آزادی کشتیرانی را تحلیم کند نیز بسیار مشهود است.»
روبرت مکنالی، مدیر ارشد سابق انرژی بینالملل در شورای امنیت ملی آمریکا نیز ادعای وزیر خزانهداری را رد کرد و گفت: «استفاده از واژه بیاهمیت بسیار زیادهروی و غلوشده است. وقتی در مورد جریانهای انرژی صحبت میکنیم، تنگه هرمز مهمترین گلوگاه کره زمین است. حتی اگر تولیدکنندگان منطقهای بتوانند خطوط لوله بسازند، مزایای آن هرگز تنگه هرمز را بیاهمیت نخواهد کرد.»
روبرت مکنالی، مدیر ارشد سابق انرژی بینالملل در شورای امنیت ملی آمریکا همچنین یادآور شد که ایران بارها نشان داده قادر است مسیرهای جایگزین و پایانههای جدید را نیز هدف قرار دهد.
چالشهای مسیرهای جایگزین؛ از بابالمندب تا بحران گاز طبیعی
مسیرهای جایگزین موجود و پیشنهادی برای دور زدن خلیج فارس با موانع ژئوپلیتیکی و فنی متعددی روبرو هستند:
-
تنگه بابالمندب: این مسیر که ورود به دریای سرخ است، تحت حملات نیروهای انصارالله یمن قرار دارد. حملات اخیر به کشتیهای مرتبط با عربستان پس از حمله ریاض به فرودگاه صنعا، این مسیر را نیز ناامن کرده است.
-
خطوط لوله عربستان و امارات متحده عربی: پروژههای اعلامشده توسط ابوظبی و ریاض تا چند سال دیگر وارد مدار نمیشوند و حتی اگر تکمیل هم شوند، نمیتوانند تمام نفت صادراتی این دو کشور را به بنادر خارج از خلیج فارس، مانند فجیره و ینبع منتقل کنند. در عین حال بندر ینبع همچنان تحت تاثیر حملات انصارالله یمن قرار دارد و بندر فجیره نیز قبلا از سوی ایران تهدید شدهاست.
-
خط لوله عراق به ترکیه و اردن: خط لوله شمالی عراق به بندر جیهان ترکیه به دلیل اختلافات داخلی میان بغداد و اقلیم کردستان معطل مانده و طرحهای خط لوله به سمت سوریه یا بندر عقبه اردن نیز سالها تا بهرهبرداری فاصله دارند.
-
بنبست کامل در صادرات گاز طبیعی (LNG): برخلاف نفت، گاز طبیعی مایعشده را نمیتوان با خط لوله منتقل کرد. دیوید گلدوین خاطرنشان کرد: «هیچ خط لوله جایگزینی برای گاز طبیعی وجود ندارد. بنابراین قطر بهعنوان دومین صادرکننده بزرگ گاز طبیعی جهان کاملاً وابسته به وضعیت تنگه هرمز است. آنها یا باید برای خروج گاز خود با ایران به توافق برسند یا متحمل خسارت اقتصادی شوند که این امر قیمت گاز را در سراسر جهان بالا میبرد.»
تداوم این بحران موجب نوسان شدید قیمت نفت و عبور آن از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه شده است. کارشناسان معتقدند که موج تورمی ناشی از آن نه تنها سوخت، بلکه قیمت مواد غذایی (به دلیل کاهش صادرات کودهای شیمیایی از خلیج فارس)، آلومینیوم و محصولات سلامت را هدف قرار داده است.
گرچه تلاشهایی برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر مانند خورشیدی و بادی صورت گرفته، اما دیوید گولدوین تاکید میکند که این جایگزینها نمیتوانند نیاز بخش حملونقل و سوختهای سنگین را ظرف ۵ تا ۸ سال آینده تامین کنند.
از سوی دیگر، ادعای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا مبنی بر «کنترل کامل» بر تنگه هرمز با واقعیتهای رصد دریایی مغایرت دارد. خاموش کردن سیستمهای شناسایی خودکار (AIS) توسط نفتکشها و ایجاد محدودیتهای امنیتی از سوی کاخ سفید بر تصاویر ماهوارهای تجاری با کیفیت بالا، موجب شده تا ردیابی دقیق شناورها غیرممکن شود. روبرت مکنالی اذعان داشت که مؤسسات ردیابی نفتکشها به دلیل فقدان تصاویر ماهوارهای تجاری، کاملاً فلج شدهاند.
۴۲/۴۲
