به گزارش برگزیده، برگزاری جلسه کمیته نظارت بر اجرای تحریمهای قطعنامه ۱۷۳۷ در چارچوب ادعای قدرتهای غربی (بریتانیا، فرانسه و آمریکا) مبنی بر اجرای فرآیند اسنپبک در ۶ مهر سال گذشته فرآیندی بود که مورد اعتراض شدید روسیه و چین قرار گرفت.
تهران، مسکو و پکن معتقدند که قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد روز ۲۶ مهر ۱۴۰۴ منقضی شدهاست و به تبع آن کلیه قطعنامههای پیشین شورای امنیت علیه برنامه هستهای ایران نیز لغو شدهاند. در این چارچوب روسیه و چین به عنوان دو عضو دائم شورای امنیت معتقدند که پرونده ایران در چارچوب مبحث عدم اشاعه از دستور کار شورای امنیت سازمان ملل متحد خارج شدهاست و به همین دلیل مخالف برگزاری جلسه دیشب برای بحث در خصوص تحریمهای کمیته نظارت بر اجرای تحریمهای قطعنامه لغو شده ۱۷۳۷ بودند.
نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد در واکنش به برگزاری جلسه دیشب تاکید کرد که کمیتهای موسوم به کمیته ۱۷۳۷ وجود ندارد.
چین نیز تاکید کرد که قطعنامه ۲۲۳۱ در تاریخ ۲۶ مهر سال گذشته منقضی شدهاست و «شورای امنیت نیز عملاً بررسی پرونده هستهای ایران را متوقف کرده است.»
نماینده روسیه نیز در سخنان خود به شدت از قدرتهای غربی به دلیل سوءاستفاده از نهادهای بینالمللی انتقاد کرد.
واسیلی نبنزیا، نماینده فدراسیون روسیه اظهار داشت که مکانیسم «ماشه» بهخاطر «مجموعهای از دلایل» فعال نشده است و نه «تحریفهای عامدانه» و نه «مواضع نادرست و غیرقانونی رهبری دبیرخانه سازمان ملل هیچکدام در اینجا محلی از اعراب ندارند». وی با تاکید بر اینکه هیچ پایهای (فعلی یا در آینده) برای برگزاری جلسه توجیهی کمیته ۱۷۳۷ وجود ندارد، خواستار رایگیری شورا در مورد مسئله برگزاری جلسه امروز شد.
روسیه و چین تاکنون اجازه ندادهاند که کمیته موسوم به ۱۷۳۷ گزارش سه ماهه مربوط به اجرای تحریمهای این قطعنامه را صادر کند، چرا که معتقدند این قطعنامه لغو شده و وجود خارجی ندارد.
اما ممکن است سوالاتی در مورد جلسه دیشب در ذهن مخاطبان ایجاد شدهباشد.
آیا در جلسه دیشب قطعنامه جدیدی علیه ایران صادر شد؟
جلسه دیشب برای تصویب قطعنامه جدیدی نبود. قطعنامه ۱۷۳۷ مربوط به ۲۰ سال پیش و زمان مذاکرات هستهای در دوران شهید علی لاریجانی است که در آن از ایران خواستهشده است غنیسازی اورانیوم را فورا تعلیق کند و تحریمهایی به دلیل عدم رعایت قطعنامه پیشین علیه ایران تصویب شدهبود. بر اساس بیانیههای ایران، چین و روسیه از روز ۲۶ مهر سال گذشته و پس از انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ (قطعنامه تائید برجام) این قطعنامه کاملا از اعتبار ساقط شدهاست. اما آمریکا، فرانسه و بریتانیا، معتقدند که روز ۶ مهر سال گذشته این قطعنامه به صورت خودکار از طریق مکانیسم اسنپبک مجددا فعال شدهاست. این اختلاف نظر باعث بنبست در شورای امنیت برای تصمیمگیری در خصوص این قطعنامه شدهاست.
چرا روسیه و چین وتو نکردند؟
در جلسه دیشب اساسا قطعنامهای برای رایگیری وجود نداشت که یکی از اعضای دائم آن را با رای منفی وتو کند. رایگیری دیشب در چارچوب درخواست روسیه برای برگزاری رای آئیننامهای برای استمرار جلسه انجام شد. آرای آئیننامهای در شورای امنیت وتوپذیر نیستند، بلکه آرای اکثریتی برای تعیین دستور کار جلسه هستند. با این حال به دلیل مخالفت روسیه و چین جلسه دیشب بدون نتیجه پایان یافت.
آیا تحریمهای جدیدی علیه ایران وضع شد؟
همانگونه که اشاره شد هیچ مصوبه جدیدی در جلسه دیشب شورای امنیت وجود نداشت. آنچه مورد بحث بود، نظارت بر اجرای تحریمهای تصویب شده در سال ۱۳۸۶ در چارچوب قطعنامه ۱۷۳۷ بود. مسکو و پکن معتقدند که این تحریمها وجود ندارند و پاریس، لندن و واشنگتن اعتقاد دارند که این تحریمها مجددا برقرار شدهاند. بر اساس قطعنامه ۱۷۳۷ کمیتهای با عنوان کمیته نظارت بر اجرای تحریمها باید تشکیل جلسه دهد و به صورت دورهای (هر ۹۰ روز) گزارشی در خصوص اجرای تحریمهای این قطعنامه به شورای امنیت بدهد، اما به دلیل مخالفت روسیه و چین تاکنون چنین جلسهای با موفقیت برگزار نشده و گزارشی آماده نشدهاست.
اختلاف نظر در مورد وجود قطعنامهای علیه ایران و استمرار بررسی وضعیت ایران در چارچوب مبحث عدم اشاعه در شورای امنیت ادامه دارد و این موضوع حل نشده باقی ماندهاست. مادامی که اجماع میان اعضای دائم شورای امنیت در خصوص بازگشت یا لغو قطعنامههای ۶ گانه شکل نگیرد، نمیتوان در مورد اعتبار این قطعنامهها چیزی گفت.
موضوع اسنپبک یا بازگشت خودکار قطعنامههای ۶گانه تحریمی شورای امنیت علیه ایران، در حال حاضر موضوع اختلافی در شورای امنیت است و باعث شکاف جدی میان اعضای دائم شدهاست.
۴۲/۴۲
