به گزارش خبرگزاری برگزیده، اظهارات غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، درباره اینکه «امروز دیگر شاهد قیمتهای سینوسی پیاز، سیبزمینی و گوجهفرنگی در کشور نیستیم»، با واکنش گسترده مخاطبان برگزیده روبهرو شد. مرور نظرات منتشرشده نشان میدهد بخش قابل توجهی از کاربران، مسئله را نه نوسان قیمت، بلکه سطح بالای قیمتها میدانند.
در میان این نظرات، از قیمت سیبزمینی ۸۰، ۹۰ و حتی ۱۰۰ هزار تومان تا گوجهفرنگی ۶۰، ۷۰ و ۱۵۰ هزار تومان ذکر شده است؛ اعدادی که از نگاه کاربران، فاصله میان روایت رسمی و تجربه روزمره بازار را برجسته کرده است.
«سینوسی نیست؛ همیشه گران است»
یکی از پرتکرارترین واکنشها به اظهارات وزیر، همین تعبیر بود که قیمتها دیگر مانند گذشته بالا و پایین نمیشوند، بلکه در سطح بالا تثبیت شدهاند. یک کاربر صریحاً نوشت: «بله دیگه سینوسی نیست، همیشه گرونه» و کاربر دیگری همین مفهوم را با تعبیری متفاوت بیان کرد: «قدیم قیمتها بالا و پایین داشت، الان نقطه پایین نداره، همش بالاست.» کاربر دیگری نیز وضعیت موجود را به یک خط با شیب صعودی تشبیه کرد؛ یعنی به باور او، مسئله حذف نوسان نیست، بلکه ادامه افزایش قیمتهاست.
این برداشت در چندین کامنت دیگر نیز تکرار شده است. یکی از مخاطبان با لحنی کنایهآمیز نوشت که قیمتها «همیشه در اوج هستند» و دیگری پرسید آیا بهتر است قیمتها یک روز گران و یک روز ارزان باشند یا اینکه اکنون دائماً گران بمانند. حتی یکی از کاربران خطاب به وزیر نوشت: «آقای وزیر بروید تو بازار ببینید چی ارزان هست.» مجموعه این واکنشها نشان میدهد بخشی از مخاطبان، تعبیر «سینوسی نبودن قیمتها» را نه یک موفقیت، بلکه توصیفی از ماندگاری گرانی در بازار تلقی کردهاند.
سیبزمینی، پیاز و گوجه؛ سه نماد اعتراض مردم
بخش بزرگی از کامنتها به قیمت محصولات کشاورزی اختصاص داشت. یک کاربر از خرید سیبزمینی کیلویی ۱۰۰ هزار تومان و پیاز کیلویی ۵۰ هزار تومان گفت و همزمان قیمت موز وارداتی را با محصولات داخلی مقایسه کرد. کاربر دیگری قیمت سیبزمینی را ۸۰ هزار تومان و گوجهفرنگی را ۶۰ هزار تومان اعلام کرد و پرسید آیا چنین قیمتهایی برای یک کارمند مناسب است؟ در چند نظر دیگر نیز قیمت سیبزمینی ۹۰ تا ۱۰۰ هزار تومان مطرح شد و یک کاربر از خرید روز قبل خود با قیمت کیلویی ۹۲ هزار تومان خبر داد.
گوجهفرنگی نیز در میان اعتراضها جایگاه ویژهای داشت. یکی از کاربران قیمت آن را ۷۰ هزار تومان اعلام کرد و کاربر دیگری رقم ۱۵۰ هزار تومان را مطرح کرد. در کنار آن، قیمت بادمجان ۱۰۰ و ۱۲۰ هزار تومان، هویج ۱۱۰ و حتی ۱۵۰ هزار تومان و طالبی ۱۰۰ هزار تومان نیز در نظرات ذکر شده است. یک بازنشسته نیز از قیمت ۹۰ هزار تومانی سیبزمینی، ۱۲۰ هزار تومانی بادمجان، ۱۵۰ هزار تومانی هویج و ۳۵۰ هزار تومانی مرغ گلایه کرد و گفت بسیاری از مردم دیگر توان خرید محصولات تولید داخل را هم ندارند.
مسئله اصلی از نگاه کاربران؛ قدرت خرید است
در کنار ذکر قیمتها، یک محور مهمتر در کامنتها دیده میشود: کاهش قدرت خرید خانوار. یکی از کاربران نوشت «توان خرید مردم صفر شده» و برآورد کرد شاید مردم تنها ۱۰ درصد توان خرید گذشته را داشته باشند. کاربر دیگری نیز گفت بسیاری از مردم زیر بار گرانی فزاینده «له شدهاند» و اساساً توان خرید ندارند. در چند نظر دیگر نیز تأکید شد که قیمت کالاهای اساسی آنقدر بالا رفته که برای بخشی از مردم، نخریدن کالا با خریدن آن تفاوت چندانی ندارد.
یکی از کاربران صراحتاً نوشت آنقدر میوه، سیبزمینی، پیاز و کالاهای اساسی گران شده که «با نبودنش هیچ فرقی نداره» و حتی برخی مردم توان خرید نان خالی را هم ندارند. کاربر دیگری نیز گفت خودش از عید تاکنون تنها پنج بار توانسته برای خانواده میوه بخرد. این نظرات، موضوع را از یک بحث درباره قیمت یک یا چند محصول فراتر میبرد و به مسئله دسترسی خانوار به سبد غذایی مربوط میکند؛ دغدغهای که در چندین کامنت با عبارتهایی مانند «گرانی بیداد میکند» و «به فکر معیشت مردم باشید» تکرار شده است.
مرغ ۳۷۰ هزار تومانی؛ قیمت تمامشده یا توان خرید؟
قیمت مرغ نیز یکی دیگر از محورهای جدی واکنشها بود. وزیر جهاد کشاورزی در سخنان خود توضیح داده بود که قیمت تمامشده مرغ به حدود ۳۶۰ تا ۳۷۰ هزار تومان رسیده و پایین آوردن دستوری قیمت میتواند تولید را متوقف کند. اما در کامنتها، مخاطبان بیشتر از زاویه قدرت خرید به این موضوع نگاه کردهاند. یک کاربر از مرغ ۳۵۰ هزار تومانی نوشت و کاربر دیگری با اشاره به گرانی گوشت، مرغ، تخممرغ و لبنیات، از افزایش مستمر قیمت این محصولات انتقاد کرد.
در واقع، بخشی از مخاطبان میان «قیمت تمامشده تولید» و «قیمت قابل پرداخت برای مصرفکننده» فاصلهای جدی میبینند. پرسش ضمنی آنها این است که اگر تولیدکننده با افزایش هزینههای نهاده، انرژی، دستمزد و حملونقل مواجه است، هزینه نهایی این فشار تا چه اندازه باید به مصرفکننده منتقل شود؟
همین نگاه در کامنتهایی که از ناتوانی مردم در خرید محصولات داخلی سخن گفتهاند نیز دیده میشود؛ یعنی حتی اگر افزایش قیمت از نظر هزینه تولید قابل توضیح باشد، مسئله قدرت خرید همچنان پابرجاست.
یک کشاورز هم از آن سوی بازار گفت
در میان نظرات، یک کامنت از زاویهای متفاوت اهمیت ویژهای داشت؛ کاربری خود را کشاورز معرفی کرد و گفت قیمت گوگرد، که به گفته او محصول داخلی است، طی یک سال ۲۰ برابر شده و هزینه سم، کود، دستمزد کارگر، حملونقل، کرایه سردخانه و ظروف نیز به شدت افزایش یافته است. با این حال، او مدعی شد محصول خرمای خود را با قیمت سال گذشته عرضه میکند اما همچنان بازار مناسبی ندارد. این کاربر همچنین از ممنوعیت صادرات انتقاد کرد.
این نظر نشان میدهد اعتراض موجود فقط به مصرفکننده محدود نیست. در سوی دیگر زنجیره، تولیدکننده نیز از افزایش هزینهها و دشواری فروش محصول گلایه دارد. یک کاربر دیگر نیز تأکید کرد که باید ساختار کشاورزی اصلاح شود، زیرا به باور او منفعت این پولها الزاماً به کشاورز نمیرسد. بنابراین بخشی از نظرات، به جای تقابل ساده میان «مردم» و «تولیدکننده»، به ناکارآمدی احتمالی ساختار بازار، توزیع منافع و هزینههای زنجیره تولید تا مصرف اشاره دارد.
«آقای وزیر، سینوس یعنی چه؟»
برخی کاربران حتی به خود ادبیات مورد استفاده وزیر واکنش نشان دادند. یک مخاطب با لحنی طنزآمیز خطاب به وزیر نوشت: «لطفاً در حد سواد ما بفرمایید، سینوس نمنه دی؟» این واکنش در ظاهر طنز است، اما در دل خود یک پیام مشخص دارد: بخشی از مخاطبان ترجیح میدهند به جای اصطلاحات تحلیلی درباره رفتار قیمتها، درباره قیمت واقعی کالاها و اثر آن بر سفره خانوار صحبت شود.
در چند کامنت دیگر نیز همین فاصله میان ادبیات رسمی و تجربه مردم دیده میشود. کاربری گفت «این حرفها چیه؟ به فکر معیشت مردم باشید» و دیگری از وزیر خواست ساختار موجود اصلاح شود. یک کاربر نیز به صراحت گفت که مسئولان باید به بازار بروند و ببینند چه چیزی ارزان است. در مجموع، این گروه از نظرات نشان میدهد بخشی از مخاطبان انتظار دارند سیاستگذار درباره قیمتهای ملموس بازار پاسخ دهد، نه صرفاً درباره نحوه حرکت نمودار قیمتها توضیح ارائه کند.
میوه؛ کالایی که از سفره برخی خانوارها حذف شده است
موضوع گرانی فقط به سبزیجات و کالاهای اصلی محدود نمانده و میوه نیز در کامنتها به عنوان یکی از اقلامی مطرح شده که خرید آن برای برخی خانوارها دشوار شده است. یک کاربر از قیمت سیب، هلو و شلیل بالاتر از ۳۰۰ هزار تومان و گیلاس حدود ۴۰۰ هزار تومان انتقاد کرد و در عین حال قیمت موز وارداتی را حدود ۲۸۰ هزار تومان دانست. مقایسه او این پرسش را مطرح میکند که چرا محصول داخلی در برخی موارد برای مصرفکننده ارزانتر از محصول وارداتی نیست.
کاربری دیگر گفت حتی در شهرهای کوچک، سیبزمینی به حدود ۱۰۰ هزار تومان رسیده و خودش از عید تاکنون فقط چند بار توانسته میوه برای خانواده بخرد. یک کاربر دیگر نیز هشدار داد که شاید قضاوت درباره قیمت محصولات در مرداد و شهریور زود باشد و پیشنهاد کرد وضعیت بازار در پاییز و زمستان بررسی شود. این نکته، تنها کامنتی بود که نسبت به قضاوت درباره روند قیمتها در این مقطع زمانی احتیاط بیشتری نشان میداد.
انتقاد از صادرات در شرایط گرانی داخلی
بخشی از نظرات به سیاست صادرات نیز مربوط بود. یکی از کاربران خطاب به وزیر گفت مردم توان خرید محصولات تولید داخل را ندارند، اما همزمان درباره صادرات مرغ، تخممرغ، پنیر، ماست، سیبزمینی و برنج صحبت میشود.
کاربر دیگری نیز پرسید چرا در شرایط تورم و گرانی شدید مواد غذایی، برخی محصولات کشاورزی صادر میشوند. این نگرانی از آنجا ناشی میشود که مخاطب میان «مازاد تولید» و «نیاز داخلی» رابطه مستقیمی برقرار میکند و معتقد است تا زمانی که قیمت برای مصرفکننده داخلی بالاست، صادرات میتواند حساسیتبرانگیز باشد.
در همین چارچوب، یک کاربر به موضوع واردات برنج از آمریکا نیز واکنش نشان داد و آن را با شرایط سیاسی کشور مقایسه کرد. فارغ از صحت جزئیات ادعای مطرحشده در کامنت، این واکنش نشان میدهد سیاست تجارت غذا برای بخشی از مخاطبان به موضوعی فراتر از اقتصاد تبدیل شده و با مسئله امنیت غذایی، تولید داخلی و حتی مناسبات خارجی گره خورده است.
مردم از «نوسان» نمیگویند؛ از «سطح قیمت» میگویند
مرور کامل کامنتهای منتشرشده نشان میدهد تقریباً همه بحثها حول یک مسئله مشترک شکل گرفته است: مردم بیش از آنکه درباره سینوسی بودن قیمتها سؤال داشته باشند، درباره سطح فعلی قیمتها و توان خرید خود صحبت میکنند.
از سیبزمینی ۸۰ تا ۱۰۰ هزار تومان، گوجهفرنگی ۶۰ تا ۱۵۰ هزار تومان، بادمجان ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار تومان و هویج تا ۱۵۰ هزار تومان گرفته تا مرغ حدود ۳۵۰ هزار تومان و میوههایی با قیمتهای چندصد هزار تومانی، اعداد مطرحشده در کامنتها بیانگر دغدغه جدی مخاطبان درباره هزینه سبد غذایی است.
حتی کاربرانی که به اصلاح ساختار کشاورزی، مشکلات تولیدکنندگان، افزایش هزینه نهادهها، حملونقل و سردخانه اشاره کردهاند نیز در نهایت به یک پرسش مشترک میرسند: این افزایش هزینهها قرار است چگونه میان تولیدکننده، دولت و مصرفکننده تقسیم شود؟
از نگاه کامنتهای برگزیده، حذف نوسان قیمت بهتنهایی زمانی برای مردم یک دستاورد محسوب میشود که همراه با ثبات در سطح قابلتحمل قیمتها باشد. اگر قیمتها نوسان نکنند اما در سطحی قرار بگیرند که بخشی از خانوارها توان خرید سیبزمینی، میوه یا مرغ را نداشته باشند، طبیعی است که مخاطب این وضعیت را نه «ثبات بازار»، بلکه «ثبات گرانی» تعبیر کند.
۲۲۳۲۲۴
