وقت ورود جدی حوزه در تأسیس پایگاه‌های استنادی علوم

به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری برگزیده های ایران، حجت الاسلام دکتر احمدحسین شریفی، رئیس دانشگاه قم، در جلسه بیست و نهم شرحی بر «منشور حوزه پیشرو و سرآمد» به تشریح هشتمین توصیه رهبر انقلاب پرداخت که درباره مدارک تحصیلی حوزه بود. رهبر انقلاب در این فراز فرمود: «درباره‌ی مدارک تحصیلی حوزه، سفارش همیشگی و کنونی اینجانب آن است که مدرک را خود حوزه ــ و نه مرکزی بیرون از آن ــ ‌باید به دانش‌آموخته‌ها بدهد. البتّه می‌توان رتبه‌های حوزوی را به جای ۱ و ۲ و ۳ و ۴، نامگذاری‌های شناخته‌شده در مراکز علمی کشور و دنیا قرار داد، مثلا کارشناسی، کارشناسی ارشد، کارشناسی تحقیقی (دکتری) و امثال آن»

حجت‌الاسلام شریفی با اشاره به اینکه رهبر انقلاب در این توصیه  و راهبرد، تأکید ویژه‌ای براستقلال حوزه‌های علمیه به خصوص در صدور مدرک دارند، گفت: حوزه علمیه یکی از قدیمی‌ترین مراکز علمی دنیا است که بیش از هزار سال تجربه و سابقه دارد. نمی‌شود پذیرفت که مدارک تحصیلی دانش‌آموختگان این مرکز توسط مراکز دیگری که عمری کمتر از صد سال دارند، صادر بشود. بنابراین مدارک حوزوی باید توسط خود حوزه علمیه صادر بشود. این مدارک این قدراعتبار دارد و باید داشته باشد که در تمام دنیا روی آن حساب باز کنند.

وی افزود: اگر بگوییم فارغ التحصیل حوزه قم هستیم، مدرک اسلام‌شناسی و فقاهت و متکلم بودن ما و … توسط حوزه علمیه قم صادرشده و مورد تایید این مرکز است، درهمه جای دنیا  باید اعتبار داشته باشد. اگر همین تعلل‌هایی که تاکنون بوده ادامه پیدا کند،  طلاب جوان برای اینکه بتوانند از اندوخته‌هایی که در حوزه داشتند استفاده بهینه کنند، مجبور هستند که از جای دیگری مدرک بگیرند که با تکیه بر آن مدرک سواد آن‌ها شناخته شود؛  اما اگر خود حوزه علمیه راساً ورود پیدا کند و مورد توجه قرار بگیرد، آن موقع مدرک حوزه قم یک افتخار جهانی می‌شود.

رئیس دانشگاه قم ادامه داد: الان اگر کسی بگوید من فارغ‌آلتحصیل الازهر هستم، کاری با دولت مصر و وزارت علوم نداریم، می‌گوییم دانشگاه الازهر این را تأیید کرده است.  بنابراین حوزه علمیه قم باید این کار را صورت بدهد و این ساز و کار متناسب خاص خودش را می‌خواهد و لجنه متخصصی تشکیل بشود و دسته بندی مدارک باید حساب شده باشد.

شریفی ابراز داشت: نکته دیگری که در این توصیه، رهبر انقلاب بیان می‌کند نکته جزئی است؛ اما از آن جزئی‌های بسیار مهم  و سرنوشت ساز است و آن نامگذاری مدارک حوزی است. این هم واقعا همه جانبه‌نگر بودن رهبر انقلاب را نشان می‌دهد که به ریزترین مسائل تا مسائل کلان تمدنی و کلامی توجه کرده است. این مهم است. کسانی که فقط نگاه کل نگر داشته باشند در آسمان‌ها سیر می‌کنند؛ کسانی هم  که فقط جزءنگرهستند از پرواز باز می‌مانند و قدرت ارتقا ندارند. کسانی موفق هستند و کسانی می‌توانند در مطالعات راهبردی تکیه گاه باشند که هم جزء نگر باشند و هم کل نگر.  این از ویژگی‌های بارزی است که در رهبر انقلاب به وضوح می‌بینیم. 

استاد حوزه و دانشگاه با اظهار تأسف از بی‌توجهی عقلا و مدیران حوزه نسبت به نامگذاری‌های ناشناخته مثل سطح یک و دو که کسی نمی‌داند به چه معناست،  ابراز داشت که این معادل بودن مدارک حوزوی باید جمع شود.

وی افزود: بنابراین رهبر انقلاب به صراحت ورود پیدا کردند و فرمودند که  می‌توان  رتبه‌های حوزوی را  به جای یک و دو سه و چهار، نامگذاری شناخته شده قرار داد. همین چیزی  که در همه دنیا شناخته شده است.  مدرک کاردانی را همه جا می‌دانند که به چه معناست؛ کارشناسی و کارشناسی ارشد معلوم است. رهبر انقلاب با توجه به ظرافتی که نسبت به زبان فارسی دارند فرمودند به جای دکترا  کارشناسی تحقیقی بگویید، داخل پرانتز دکترا باشد.  

رئیس دانشگاه قم با اشاره به اینکه از توصیه رهبر انقلاب  استنباط می‌شود که ایشان می‌خواهند بر استقلال حوزه‌های علمیه در علم سنجی و اعتبار سنجی مراکز علمی و مقالات در حوزه‌های علوم اسلام و انسانی تاکید کنند، خاطر نشان کرد:  یعنی باید حوزه علمیه یک پایگاه بین‌المللی ناظر به علوم اسلامی مطالعات اسلامی پژوهش‌های اسلامی و همچنین علوم انسانی تاسیس کند که با تکیه بر این پایگاه بتواند مراکز علمی را در گوشه کنار دنیا سطح‌بندی کند.

وی با ابراز احساس خطر نسبت به اینکه اعتبار علمی مجلات و مقالات توسط پایگاه‌های استنادی دیگری مثل آی اِس سی،‌ آی اِس آی و…  تعین می‌شود، گفت: مسابقه‌ای هم در این باره شکل گرفته که به این سمت بروند؛ برای اینکه در دنیا شناخته بشوند و ورزنشان معلوم بشود. راه این است که  خود حوزه علمیه مستقلا وارد این عرصه شود.

شریفی افزود: پایگاه‌های استنادی با جمع‌آوری و ساماندهی اطلاعت پژوهشی امکان ارزیابی و همچنین امکان مقایسه پژوهش‌ها وتحقیقات صورت گرفته توسط افراد را فراهم می‌کند. با  تعیین معیارها به صورت غیرمستقیم جهت گیری  تحقیقات را انجام می‌دهد. اگر حوزه علمیه در حوزه مطالعات اسلامی، خودش اقدام نکند، نتیچه این می‌شود که در آینده نه چندان دوری حتی  دانشجو و استاد کشور ما موقعی که بخواهند فقیه‌ترین فرد را  را بشناسند، مرجعش آی اسس آی و ای اس سی خواهد بود. یعنی این پایگاه‌ها مرجع شناسی می‌کنند؛ در فیزیک، شیمی، زیست، فقه ، حقوق، اخلاق و …؛  قوی‌ترین افراد را فهرست می‌کنند. طبیعتا همه اندیشمندان دنیا چون به این‌ها دسترسی دارند، به همان قویترین‌ها  ایمیل می‌زنند و  از آن‌ها راهکار می‌گیرند.

استاد حوزه و دانشگاه در تبیین کارکرد دوم پایگاه‌های استنادی گفت: تقریبا هر ساله یا چند سال یک بار معیارهای علم سنجی خودشان را تغییر می‌دهند و شاخص‌های ارزیابی را به روز می‌کنند. به مراکز علمی و افراد می‌گویند  که بر چه اساسی ارزیابی می‌شوید.  پس به صورت غیر مستقیم تحقیقات و پژوهش‌ها را جهت می‌دهند. 

وی تأکید کرد: حوزه علمیه به عنوان یک مرکز تمدنی و تولید  فکر و اندیشه اسلامی، خودش باید این کار را انجام بدهد و پایگاه‌هایی داشته باشد که در تمام دنیا بر اساس حوزه قم سنجیده شوند. بحث استقلال حوزه مهم است و اینجا خودش را نشان می‌دهد.

گزارشگر: بابک شکورزاده

/