به گزارش خبرگزاری برگزیده، نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان در واکنش به اظهارات و هشدارهای اخیر مقامات روسیه اظهار داشت که تهدید کردن ارمنستان، به عنوان مثال با اهرم قیمتهای گران، اقدامی کاملاً غیرمنطقی است.
بنابر روایت تسنیم، وی با تاکید بر اینکه ایروان برای این تهدیدات پاسخی روشن آماده کرده است، خاطرنشان کرد: «ما در آینده بسیار بیشتر از اینها پول خواهیم داشت تا این قیمتها برای ما گران به نظر نرسد.»
تنشها میان مسکو و ایروان در ماههای اخیر به شکل بیسابقهای افزایش یافته و دولت پاشینیان با اتخاذ رویکردی غربگرایانه، تلاش میکند تا از زیر چتر امنیتی و اقتصادی سنتی روسیه خارج شود.
این تغییر رویکرد با واکنش تند مقامات روسی مواجه شده که حفظ نفوذ خود در منطقه قفقاز جنوبی را به عنوان یک اولویت راهبردی مینگرند.
هشدارهای صریح مسکو درباره لغو امتیازات گازی و تجاری
آندری لوگووی، نایبرئیس کمیسیون امنیت و مبارزه با فساد در مجلس دومای دولتی روسیه، اخیراً پیشنهاد کرده که امتیازات ویژه و یارانههای گازی ارائهشده از سوی مسکو به ارمنستان مورد بازبینی جدی قرار گیرد.
وی همچنین خواستار آن شده که امکان محدود کردن واردات نوشیدنی ارمنی که یکی از اقلام مهم صادراتی این کشور به بازار روسیه محسوب میشود، بررسی شود.
پیش از این نیز دیمیتری پسکوف، سخنگوی ریاستجمهوری روسیه (کرملین)، با صراحت هشدار داده بود که در صورتی که ایروان تصمیم قطعی برای خروج از اتحادیه اقتصادی اوراسیا بگیرد، قیمت ترجیحی و یارانهای گاز صادراتی به ارمنستان لغو شده و میتواند به قیمتهای استاندارد بازار جهانی تغییر یابد.
اقتصاد ارمنستان در دهههای گذشته همواره وابستگی عمیقی به بازارهای روسیه و انرژی ارزانقیمت این کشور داشته است. عضویت در اتحادیه اقتصادی اوراسیا که با محوریت مسکو تشکیل شده، در سالهای اخیر شریان حیاتی اقتصاد ارمنستان بوده و به ایروان اجازه داده تا محصولات کشاورزی و نوشیدنیهای خود را با تعرفههای گمرکی صفر به پهناورترین کشور جهان صادر کند.
تهدید به قطع این امتیازات میتواند ضربه سنگینی به ساختار اقتصادی شکننده ارمنستان وارد کند، موضوعی که کارشناسان منطقهای آن را اهرم فشار قدرتمند مسکو علیه جاهطلبیهای غربگرایانه پاشینیان میدانند.
دوراهی راهبردی ایروان؛ اتحادیه اروپا یا اوراسیا؟
نیکول پاشینیان در واکنش به این فشارهای فزاینده با بیان اینکه تصمیم نهایی بر عهده ملت است، تاکید کرد: «مردم ارمنستان باید یک جایگزین داشته باشند: اینکه در ترکیب اتحادیه اقتصادی اوراسیا باشند یا در ترکیب اتحادیه اروپا قرار بگیرند. این موضوع را من تعیین نخواهم کرد، بلکه این شما (مردم) هستید که باید تصمیم بگیرید. وظیفه من صرفاً این است که برای شما گزینههای جایگزین فراهم کنم، و شما اکنون این جایگزینها را در اختیار دارید.»
وی در ادامه با انتقاد از رویکرد مقامات کرملین افزود: «آن دسته از شرکای ما که به این مسئله با زبان تهدید پاسخ میدهند، حتی اگر این تهدیدات پنهان باشد، در واقع علیه خودشان عمل میکنند؛ زیرا آنها باید به جای ارعاب، به مردم ارامنه پیشنهادهای جذابی ارائه دهند و بگویند که ما این کار خوب یا آن کار مثبت را برای شما انجام خواهیم داد. اما آنها برعکس عمل کرده و میگویند که ما این کار بد را علیه شما انجام خواهیم داد.»
چرخش آشکار ارمنستان به سمت بلوک غرب، از جمله برگزاری رزمایشهای مشترک با آمریکا و تقویت همکاریهای نظامی با فرانسه و اتحادیه اروپا، خشم فزاینده مسکو را به همراه داشته است.
پاشینیان اخیراً مشارکت ارمنستان در سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) که تحت رهبری روسیه است را نیز به حالت تعلیق درآورده است. روند رو به رشد تعاملات دیپلماتیک ایروان با واشنگتن و بروکسل، نشاندهنده یک قمار بزرگ سیاسی است که میتواند اقتصاد و امنیت این کشور را دستخوش تحولات پیشبینینشدهای کند.
رویای «چهارراه صلح» و وعدههای اقتصادی پاشینیان
نخستوزیر ارمنستان با تاکید بر اینکه ارمنستانِ امروز در حال تبدیل شدن به یک «چهارراه صلح» در منطقه است، با لحنی خوشبینانه به چشمانداز اقتصادی کشورش اشاره کرد و گفت: «این بدان معناست که ارمنستان دیگر کشوری در حد هزاران یا میلیونها نخواهد بود، بلکه ارمنستان قرار است به کشوری با ثروتهای میلیاردها و تریلیونها تبدیل شود.»
پروژه «چهارراه صلح» که از سوی دولت ایروان مطرح شده، با هدف بازگشایی مسیرهای مواصلاتی مسدود شده در قفقاز جنوبی طراحی شده است. با این حال، تحلیلگران مسائل بینالملل معتقدند که بدون دستیابی به یک توافق جامع و پایدار با جمهوری آذربایجان و بدون در نظر گرفتن ملاحظات امنیتی بازیگران بزرگ منطقهای، تحقق این رویاها با چالشهای جدی و شاید غیرقابل عبوری مواجه باشد.
علاوه بر این، رویکرد مداخلهجویانه کشورهای غربی در منطقه قفقاز، بیش از آنکه به دنبال ایجاد صلح و ثبات واقعی باشد، در راستای سیاست سنتی مهار روسیه و ایجاد جبهههای جدید تنش در مرزهای جنوبی این کشور ارزیابی میشود؛ موضوعی که رهبران ایروان ظاهراً آن را نادیده گرفتهاند.
پیشنهاد «طلاق متمدنانه» از سوی پوتین
این اظهارات پاشینیان در شرایطی مطرح میشود که ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، پیشتر و در تاریخ 9 می (روز پیروزی) اعلام کرده بود که درستتر آن است که در ارمنستان یک همهپرسی سراسری در خصوص توسعه همکاریها با اتحادیه اروپا برگزار شود.
به گفته رهبر کرملین، در آن صورت روسیه میتواند نتیجهگیریهای متناسب را از این اتفاق داشته باشد و در مسیر یک «طلاق متمدنانه» با ایروان گام بردارد.
این مفهوم «طلاق متمدنانه» در ادبیات سیاسی مسکو نشاندهنده آمادگی کرملین برای قطع کامل حمایتهای اقتصادی، سیاسی و امنیتی از ایروان در صورت عبور این کشور از خطوط قرمز ژئوپلیتیک روسیه است. مسکو به صراحت نشان داده که بازی دوگانه ایروان را برای مدت طولانی تحمل نخواهد کرد.
تلاش برای کنترل تنشها در سایه بیاعتمادی
با وجود این تنشهای لفظی فزاینده و خط و نشان کشیدنهای متقابل، مقامات دولتی ارمنستان همچنان تلاش میکنند تا محتاطانه عمل کرده و اطمینان میدهند که هیچگونه تمایلی برای تشدید تنش و وخامت روابط با روسیه ندارند.
مقامات رسمی ایروان بارها و به صورت علنی تاکید کردهاند که حداقل در مقطع زمانی کنونی، هیچ برنامهای برای خروج از اتحادیه اقتصادی اوراسیا در دستور کار دولت قرار ندارد.
در نهایت، باید دید که آیا استراتژی پاشینیان برای بازی با کارت غرب در برابر مسکو به استقلال بیشتر و شکوفایی اقتصادی ادعایی ارمنستان منجر خواهد شد یا این کشور را در یک باتلاق جدید از فشارهای اقتصادی و بحرانهای امنیتی گرفتار خواهد کرد.
قفقاز جنوبی بار دیگر به صحنه تقابل قدرتهای بزرگ تبدیل شده است و هرگونه خطای محاسباتی میتواند تبعات جبرانناپذیری برای دولت و ملت ارمنستان به همراه داشته باشد.
۲۱۹
