به گزارش خبرگزاری برگزیده به نقل از گاردین، بیش از ۵۰ سال پس از قتل ویکتور خارا، خواننده فولکلور شیلیایی، آخرین فرد تحت تعقیب در ارتباط با مرگ او نیز ردیابی و به دست عدالت سپرده شد.
نلسون هاسه ماتزی، سرهنگ بازنشسته ارتش، در سال ۲۰۲۳ پس از آنکه به همراه شش سرباز بازنشسته دیگر بهطور غیابی به اتهام قتل خارا و مرد دیگری محکوم شد، از دست مقامهای قضایی گریخت.
پلیس شیلی روز شنبه اعلام کرد هاسه ماتزی در پوئههوئه، منطقهای روستایی در جنوب این کشور، بازداشت شده و یک قاضی نیز دستور داده است او بلافاصله زندانی شود.
بنیاد ویکتور خارا که توسط همسر او، جوآن خارا، رقصنده و فعال بریتانیایی، تأسیس شده است، در بیانیهای اعلام کرد: «ما مطلع شدیم که سرهنگ بازنشسته نلسون هاسه ماتزی، که از سال ۲۰۲۳ فراری از عدالت بود، پیدا و زندانی شده است. از این خبر استقبال میکنیم با این حال، برای ما مهم است تأکید کنیم که نیم قرن پس از قتل ویکتور خارا و لیتْره کیروگا، دشوار است که بتوان این را عدالت نامید.»
خارا، خواننده و فعال چپگرا، در ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳ در سانتیاگو، پایتخت شیلی، بازداشت شد؛ یک روز پس از کودتای خونین ژنرال آگوستو پینوشه با حمایت آمریکا که با هدف سرنگونی سالوادور آلنده، رئیسجمهور سوسیالیست شیلی، انجام شد.
خارا همراه با هزاران نفر دیگر در یک ورزشگاه کوچک سرپوشیده در مرکز سانتیاگو نگهداری میشد. چهار روز بعد، او در رختکن ورزشگاه به همراه لیتْره کیروگا، مدیر ملی زندانهای دولت آلنده، به قتل رسید.
بازداشت هاسه ماتزی احتمالاً آخرین پرده از تلاش طولانی برای اجرای عدالت درباره خارا خواهد بود؛ خارا یکی از شناختهشدهترین قربانیان دیکتاتوری پینوشه بود. این حکومت طی ۱۷ سال حاکمیت سرکوبگرانه خود، بیش از سه هزار نفر را کشت یا ناپدید کرد و دهها هزار نفر دیگر را بازداشت و شکنجه کرد.
در ورزشگاه، مأموران خارا را شکنجه و تحقیر کردند. آنها با او رولت روسی بازی کردند، سپس دستهایش را شکستند، جمجمهاش را خرد کردند و با شلیک گلولههای مسلسل بدنش را به رگبار بستند.
جسد او در نزدیکی گورستان اصلی سانتیاگو رها شده بود. روی بدنش ۴۴ گلوله دیده میشد و ۵۶ استخوانش شکسته بود. خارا ۴۰ سال داشت. جسد کیروگا نیز که ۲۳ گلوله به او شلیک شده بود، همزمان پیدا شد.
پس از فرار از عدالت برای نزدیک به نیم قرن، هفت سرباز بازنشسته در اوت ۲۰۲۳ به جرم قتل این دو نفر مجرم شناخته و به احکام مختلف زندان، بهصورت غیابی، محکوم شدند. هاسه ماتزی به ۲۵ سال زندان محکوم شد.
او سالها مدعی بود که در ورزشگاه حضور نداشته است؛ ورزشگاهی که بعدها به ورزشگاه ویکتور خاراتغییر نام داد. اما شهادتهای رسمی حضور او در محل حادثه را تأیید کردند.
هاسه ماتزی در سال ۱۹۷۲ به تیپ بدنام تِخاس وِردهارتش شیلی پیوست و بعدها به پلیس مخفی پینوشه، یعنی اداره ملی اطلاعات (DINA)، ملحق شد؛ جایی که با رهبر این سازمان، *مانوئل کونترراس، همکاری نزدیکی داشت. کونترراس از وفاداران سرسخت رژیم بود و پیش از مرگش در سال ۲۰۱۵، به دلیل جنایت علیه بشریت، به بیش از ۵۰۰ سال زندانمحکوم شده بود.
در میان افرادی که همراه با هاسه ماتزی محکوم شدند، هرنان چاکون ۸۶ ساله نیز قرار داشت. هنگامی که پلیس در سال ۲۰۲۳ برای بازداشت او به خانهاش در یکی از مناطق مرفه سانتیاگو رفت، چاکون از مأموران خواست لحظهای به او فرصت دهند تا دارویش را مصرف کند. سپس به اتاقی رفت و خودکشی کرد.
یکی دیگر از اعضای تیپ تِخاس وِرده که به دلیل این قتل محکوم شد، پدرو بارینتوس بود. او در سال ۱۹۸۹ شیلی را ترک کرد و به آمریکا رفت و در دسامبر ۲۰۲۳، بیش از یک دهه پس از آنکه شیلی نخستین بار درخواست استردادش را مطرح کرده بود، به این کشور بازگردانده شد.
یکی از سربازان سابق در دادگاه شهادت داده بود که بارینتوس عادت داشت تپانچه خود را به رخ بکشد و بگوید: «من ویکتور خارا را با همین کشتم!»
بارینتوس سرانجام پس از یک توقف معمولی خودرو توسط پلیس در آمریکا بازداشت شد و تابعیت آمریکایی خود را نیز از دست داد؛ البته نه به دلیل جنایاتش، بلکه به این دلیل که هنگام درخواست تابعیت، سوابق نظامی خود را اعلام نکرده بود.
همسر خارا، جوآن، در ۹۶ سالگی و تنها چند هفته پیش از بازگرداندن بارینتوس به شیلی برای محاکمه، درگذشت.
وکیل هاسه ماتزی پیشتر درخواست انتقال او از زندانی در شهر جنوبی اوسورنو به پونتا پئوکو، زندانی مجهز در شمال سانتیاگو، را ارائه کرده است؛ زندانیای که برای نگهداری مجرمان حقوق بشری دوران پینوشه ساخته شده است.
5959
