برگزیده – شهاب شهسواری: تهران و واشنگتن ثانیه به ثانیه به جنگ نزدیکتر میشوند. دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا در طول چند هفته گذشته بارها و بارها تهدیدهای خود را مبنی بر اقدام نظامی علیه ایران تکرار کردهاست.
هر چند به اعتقاد برخی از کارشناسان تهدید اقدام نظامی علیه ایران، تنها یک تهدید لفظی با هدف تحت فشار قرار دادن تهران برای تسلیم در قبال خواستههای آمریکا است، اما برخی گزارشها نیز نشان میدهد که آمریکا در طول دو هفته گذشته تا آستانه قمار عملیات نظامی علیه ایران پیش رفتهاست و تنها اقدامهای اضطراری دیپلماتیک توانستهاست جلوی وقوع جنگ را بگیرد.
برخی از رسانههای غربی گزارش دادهاند که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا دو هفته پیش تصمیم قطعی خود برای حمله به ایران گرفتهبود و تنها یک پیام دیپلماتیک بود که توانست مانع اجرای حمله شود.
اما دونالد ترامپ روز چهارشنبه بار دیگر با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروت سوشیال تهدید کرد که اگر ایران به سرعت حاضر به توافق با آمریکا نشود، اقدام نظامی علیه ایران انجام خواهد داد.
این تهدید باعث شد که بار دیگر تلاشهای منطقهای برای جلوگیری از یک جنگ فاجعهبار بلند مدت میان ایران و آمریکا که میتواند تمام منطقه را درگیر خود کند، تشدید شود.
در طول دو روز گذشته چندین تماس تلفنی میان مقامهای جمهوری اسلامی ایران و کشورهای منطقه و همچنین میان دیپلماتهای منطقهای و غربی انجام شدهاست.
مسعود پزشکیان، رئیس جمهور اسلامی ایران در دو روز گذشته با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر و محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی تلفنی گفت و گو کردهاست.
سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز چندین تماس تلفنی با همتایان منطقهای خود برقرار کردهاست.
بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر نیز در روزهای اخیر با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیس جمهور آمریکا، ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه و کایا کالاس، نماینده عالی سیاست خارجی اتحادیه اروپا تلفنی گفت و گو کردهاست.
همزمان با این تحولات، خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی نیز به ایالات متحده آمریکا سفر کردهاست تا در دیدار با مقامهای ارشد آمریکایی در خصوص وضعیت منطقه و بحران احتمالی پیش رو رایزنی کند.
برخی گزارشها حاکی از این است که تهران در تماس با همسایگان خود که میزبان پایگاههای آمریکایی هستند به آنها اطلاع دادهاست که در صورت حمله آمریکا به ایران همه این پایگاهها اهداف مشروع برای پاسخ ایران تلقی خواهد شد.
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران درست یک روز پس از اعلام آمادگی رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه برای میزبانی از نشست دو جانبه میان ترامپ و پزشکیان، به ترکیه سفر کرد.
عراقچی در بدو ورود به ترکیه تاکید کرد که «شرایط حساس» فعلی، رایزنیهای نزدیکتر را ضروری کردهاست. همزمان با حضور عراقچی در ترکیه، مسعود پزشکیان، رئیس جمهور اسلامی ایران نیز در تماسی تلفنی با رجب طیب اردوغان، همتای خود رایزنی کرد.
بر اساس بیانیه دفتر ریاست جمهوری ترکیه، اردوغان در گفت و گوی خود با پزشکیان، بار دیگر برای میانجیگری میان ایران و آمریکا اعلام آمادگی کردهاست. در این بیانیه آمدهاست که اردوغان به همتای ایران خود گفت: «ترکیه آماده است برای کاهش تنشها و حلوفصل مسائل، نقش تسهیلگر میان ایران و آمریکا را بر عهده بگیرد.»
پیش از این رسانهها گزارش دادهبودند که اردوغان در تماس تلفنی با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا نیز برای میزبانی از دیداری میان روسای جمهور ایران و آمریکا اعلام آمادگی کردهاست.
به نظر میرسد که تلاشهای گسترده منطقهای جاری واپسین تلاشهای دیپلماتیک برای وقوع یک درگیری گسترده منطقهای باشد.
هر چند آمریکا تا پیش از این اعلام کردهبود چندین شرط سختگیرانه برای توافق با ایران قرار دادهاست، اما دونالد ترامپ در پیام روز چهارشنبه خود صرفا به یک توافق برای جلوگیری از دستیابی ایران به بمب هستهای اشاره کرد. ایران همواره اعلام امادگی کردهاست که در خصوص تضمین برای جلوگیری از دستیابی به تسلیحات هستهای با طرفهای غربی مذاکره کند، اما در مورد شروط دیگر به ویژه توان دفاعی ایران، حاضر به مذاکره نیست.
اگر پیام اخیر ترامپ جدی باشد و آمریکا از شروط دیگر خود برای توافق کوتاه آمدهباشد، همچنان چشماندازی برای از سرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا با میانجیگری کشورهای قدرتمند منطقه مانند ترکیه، عربستان سعودی، قطر و مصر وجود دارد. اما اگر ترامپ همچنان برای شروط سختگیرانه غیرقابل قبول توسط تهران استفاده کند، به نظر میرسد که یک درگیری گسترده در منطقه با محوریت ایران و آمریکا که دیگر کشورها را نیز وارد نبرد کند، اجتناب ناپذیر باشد.
۴۲/۴۲
