به گزارش برگزیده، نتایج انتخابات پارلمانی ارمنستان که با پیشتازی حزب حاکم «قرارداد مدنی» به رهبری نیکول پاشینیان همراه شد، بار دیگر بحث درباره آینده سیاست خارجی ایروان و جایگاه این کشور در رقابت ژئوپلیتیکی میان روسیه و غرب را به یکی از مهم ترین موضوعات تحولات قفقاز جنوبی تبدیل کرده است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند پیام اصلی این انتخابات تنها متوجه سیاست داخلی ارمنستان نیست، بلکه می تواند بر معادلات امنیتی، سیاسی و اقتصادی کل منطقه نیز تاثیر گذار باشد.
به روایت ایرنا؛ بر اساس نتایج اعلام شده از سوی کمیسیون مرکزی انتخابات ارمنستان، حزب حاکم توانست جایگاه خود را در ساختار سیاسی کشور حفظ کند و از رقبای اصلی خود پیشی بگیرد. در انتخابات هفتم ژوئن (۱۷ خرداد) با مشارکت حدود دو میلیون و ۴۸۰ هزار واجد شرایط رای؛ ۱۸ حزب و ائتلاف سیاسی برای کسب ۱۰۱ کرسی پارلمان با یکدیگر رقابت کردند.
اهمیت انتخابات امسال را باید در تحولات چند سال اخیر قفقاز جنوبی جست و جو کرد. پس از جنگ های قره باغ و باز پس گیری کامل این منطقه از سوی جمهوری آذربایجان در سال ۲۰۲۳، بخش مهمی از افکار عمومی ارمنستان نسبت به عملکرد روسیه در حوزه امنیتی انتقادهایی مطرح کردند.
خبرگزاری رویترز و همچنین تحلیل های منتشر شده از سوی اندیشکده کارنگی گزارش داده اند که بسیاری از نخبگان سیاسی و کارشناسان ارمنی معتقدند مسکو در حساس ترین مقطع امنیتی این کشور نتوانست نقش سنتی خود به عنوان تضمین کننده امنیت ارمنستان را ایفا کند. همین مسئله زمینه ساز گسترش روابط ایروان با اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا شد.
در دو سال گذشته دولت نیکول پاشینیان همکاری های سیاسی و اقتصادی خود با اتحادیه اروپا را افزایش داده، گفت و گوهای راهبردی با آمریکا را گسترش بخشیده و در برخی حوزه ها فاصله بیشتری با ساختارهای تحت رهبری روسیه ایجاد کرده است.
نتایج انتخابات به معنای خروج ارمنستان از حوزه نفوذ روسیه است؟
با این حال بسیاری از کارشناسان معتقدند نتایج انتخابات به معنای خروج ارمنستان از حوزه نفوذ روسیه نیست.
گروه بین المللی بحران و موسسه مطالعات امنیتی اتحادیه اروپا در گزارش های تحلیلی خود تاکید کرده اند که وابستگی اقتصادی، انرژی، تجاری و امنیتی ارمنستان به روسیه همچنان قابل توجه است. بخش مهمی از تجارت خارجی ارمنستان با روسیه انجام می شود و هزاران شهروند ارمنی نیز در این کشور مشغول فعالیت هستند.
علاوه بر این، ارمنستان همچنان عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا است و روابط اقتصادی گسترده ای با مسکو دارد. به همین دلیل بسیاری از ناظران معتقدند حتی در صورت ادامه روند نزدیکی به غرب، ایروان ناگزیر خواهد بود نوعی توازن میان روسیه و غرب را حفظ کند.
در سوی دیگر، نهادهای اروپایی و آمریکایی از مدت ها قبل انتخابات ارمنستان را آزمونی برای سنجش مسیر آینده این کشور ارزیابی می کردند.
تداوم حزب حاکم و ادامه روند همکاری با اروپا
سازمان امنیت و همکاری اروپا هیات گسترده ای را برای نظارت بر روند انتخابات اعزام کرد و پارلمان اروپا نیز در ماه های گذشته بارها بر ضرورت برگزاری انتخاباتی آزاد و شفاف تاکید کرده بود.
بر اساس تحلیل های منتشر شده از سوی مرکز پژوهش های پارلمان اروپا، تداوم حضور حزب حاکم می تواند روند همکاری های سیاسی و اقتصادی ارمنستان با اتحادیه اروپا را تسهیل کند. با این حال، مقام های اروپایی نیز به خوبی می دانند که جایگزین کردن کامل نفوذ روسیه در ارمنستان در کوتاه مدت امکان پذیر نیست.
تاثیر انتخابات بر روند صلح ارمنستان و جمهوری آذربایجان
یکی از مهم ترین پیامدهای نتایج انتخابات، تاثیر آن بر روند مذاکرات صلح میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان خواهد بود.
دولت پاشینیان در ماه های اخیر بارها از امضای توافق صلح با باکو حمایت کرده است. خبرگزاری رویترز و گروه بین المللی بحران معتقدند ادامه حضور جریان حاکم می تواند روند مذاکرات را تسهیل کند، هر چند اختلافات مربوط به مرزها، مسیرهای ترانزیتی و تضمین های امنیتی همچنان پابرجاست.
نتایج انتخابات همچنین بر آینده پروژه های ترانزیتی قفقاز جنوبی تاثیر خواهد داشت. توسعه کریدور میانی، مسیرهای ارتباطی شرق و غرب و همچنین طرح های اتصال منطقه ای تا حد زیادی به ثبات سیاسی ارمنستان وابسته است.
تحولات سیاسی ارمنستان چه اهمیتی برای ایران دارد؟
برای جمهوری اسلامی ایران، تحولات سیاسی ارمنستان صرفا یک موضوع داخلی در این کشور همسایه نیست، بلکه با ملاحظات ژئوپلیتیکی، امنیتی و ترانزیتی ایران در قفقاز جنوبی پیوند مستقیم دارد. ارمنستان همسایه ایران در قفقاز جنوبی است که مرز زمینی مشترک با کشورمان دارد و هرگونه تغییر در موازنه قدرت منطقه، روند مذاکرات صلح با جمهوری آذربایجان یا تحولات مرتبط با کریدورهای ترانزیتی می تواند بر منافع راهبردی تهران تاثیرگذار باشد.
در سال های اخیر، ایران بارها بر حفظ تمامیت ارضی کشورهای منطقه، مخالفت با تغییر مرزهای بین المللی و توسعه همکاری های اقتصادی و ترانزیتی در قفقاز جنوبی تاکید کرده است. از این رو، تهران روند مذاکرات صلح میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان، پروژه های اتصال منطقه ای و رقابت کریدورهای حمل و نقل را با دقت دنبال می کند.
در همین چارچوب، اظهارات نیکول پاشینیان، نخست وزیر ارمنستان، در اواخر سال گذشته درباره تمایل ایروان به ارتقای روابط با تهران نیز مورد توجه ناظران قرار گرفت. پاشینیان در یک نشست خبری اعلام کرد: «روابط ما با جمهوری اسلامی ایران در سطح بسیار بالایی قرار دارد و ما همچنین تمایل داریم یک سند مشارکت راهبردی با ایران امضا کنیم.»
از نگاه کارشناسان، پیروزی حزب «قرارداد مدنی» در انتخابات اخیر و تداوم حضور پاشینیان در رأس قدرت، به معنای استمرار رویکردی است که در آن ایران همچنان یکی از شرکای مهم منطقه ای ارمنستان محسوب می شود. هرچند ایروان در سال های اخیر تلاش کرده روابط خود با اتحادیه اروپا و آمریکا را گسترش دهد، اما همزمان بر حفظ مناسبات سازنده با ایران نیز تاکید کرده است؛ موضوعی که می تواند در شرایط پرتحول قفقاز جنوبی، بر همکاری های سیاسی، اقتصادی، انرژی و ترانزیتی دو کشور تاثیرگذار باشد.
جمع بندی
در مجموع، نتایج انتخابات پارلمانی ارمنستان نشان می دهد بخش قابل توجهی از رای دهندگان همچنان از ادامه مسیر دولت پاشینیان حمایت کرده اند؛ مسیری که بر تنوع بخشی به روابط خارجی و کاهش وابستگی سنتی به روسیه تاکید دارد. با این حال واقعیت های ژئوپلیتیکی منطقه نشان می دهد ارمنستان نه توانایی قطع کامل روابط با روسیه را دارد و نه می تواند به سرعت در مدار غرب قرار گیرد.
از همین رو بسیاری از تحلیلگران معتقدند مهم ترین پیام انتخابات ۲۰۲۶ ارمنستان نه انتخاب میان روسیه یا غرب، بلکه تلاش ایروان برای ایجاد توازن میان دو قطب قدرت در شرایطی است که آینده قفقاز جنوبی بیش از هر زمان دیگری به رقابت های ژئوپلیتیکی و سرنوشت روند صلح منطقه گره خورده است.
315
