به گزارش برگزیده، ناترازی انرژی یک واقعیت غیرقابل انکار است. منظور از ناترازی، پیشی گرفتن تقاضا و مصرف روزانه از توان تولید و واردات یک کالا یا خدمت است. بنابراین در حوزه حاملهای انرژی هم هرگاه از ناترازی صحبت میشود، به این معناست که توان تامین آن نوع حامل انرژی از نیاز عمومی عقب افتاده است. در مورد برق به این معناست که توان تولید برق کمتر از میزان مصرف آن است.
دو عامل تشدید ناترازی را به همراه دارند، یکی مصرف بالا و اسراف و دیگری کمبود تولید. با پیشرفت صنایع، شهرنشینی و مصرف گرایی هم شکل میگیرد و نوع زندگی مردم به نحوی دگرگون میشود که مصرف انرژی اغلب رو به افزایش میگذارد. درنتیجه با تاکید یک طرفه بر مصرف گرایی نمیتواند به کمبودها خاتمه دهد و در هر حالتی باید توان تولید بیشتر شود.
در سالهای گذشته و خصوصا پس از خروج ایالات متحده از برجام، تولید بنزین چندان افزایش نیافت؛ تحریم به فرار سرمایه از کشور منجر شد و همین امر سبب شد تا توان تولید بنزین کشور، در مقایسه با حجم افزایش مصرف، بالا نرود و شکاف میان نیاز و توان تولید را بیشتر کرد. در سال ۹۸ که ترامپ ایالات متحده را از برجام خارج کرد و تحریمها را دوباره علیه ایران اعمال کرد، روزانه ۹۹ میلیون لیتر بنزین در کشور تولید میشد و در سال جاری این میزان به ۱۱۵ میلیون لیتر رسیده یعنی به طور میانگین سالی دو میلیون لیتر بر توان تولید افزوده شد حال آنکه نیاز مصرفی هر سال ۴.۵ میلیون لیتر بالا رفته است. این امر موجب شد که ناترازی به وجود بیاید زیرا در سال ۹۹ در حالیکه ایران توان تولید ۹۹ میلیون لیتر بنزین را داشت، مصرف روزانه ۹۰ میلیون لیتر بود و تا ۹ میلیون لیتر هم میتوانست صادر شود. در سال جاری در حالی که تولید بنزین به روزی ۱۱۵ میلیون لیتر رسیده که مصرف آن ۱۲۹ میلیون لیتر شده و ناترازی ۱۴ میلیون لیتری در روز به وجود آمده است.
در دو سال گذشته علاوه بر تحریمها، جنگ نیز به کشور تحمیل شد. جنگی که هنوز هم خاتمه نیافته و هر لحظه ممکن است دامنه و شدت آن بیش از چیزی که قبلا بود گسترده شود. در این یک ساله زیرساختهای تولید بنزین در کنار دیگر زیرساختها چند باری مورد هجوم نظامی آمریکا و اسراییل قرار گرفت.
در جنگ سوم به طور خاص حملات به زیرساختهای انرژی شدتی بیشتر گرفت. این حملات به طور کلی بر زنجیره تامین سوخت کشور اثر گذاشت و آثار آن با وجود اقدامات صورت گرفته، به تشدید ناترازی منجر شده است. از یک طرف به دلیل جنگ و سپس اعمال محاصره دریایی سختگیرانه، واردات به شدت محدود شده و امکان تامین ناترازی از این طریق از بین رفته است. از سوی دیگر حمله به تاسیسات پارس جنوبی هم به کاهش توان تولید از میعانات گازی به عنوان خوراک پالایشی منجر شد. با از دست رفتن بخشی از ظرفیت خوراک، به دلیل از دست رفتن توان انتقال و ذخیره سازی فرآورده تولیدی پالایشگاه تهران، در عمل با کاهش توان تولید این پالایشگاه مواجه شدیم. ضمن اینکه پالایشگاه لاوان هم مورد حمله قرار گرفت که به آسیب برخی واحدهای آن انجامید.
یکی از حملات معروف، حمله به انبارهای نفت تهران و البرز موجب کاهش توان توزیع ۹۰ میلیون لیتر در روز شده است. خصوصا توزیع بنزین در نواحی شمالی کشور و پایتخت دشوارتر شده و همزمان امکان ذخیره سازی با ظرفیت یک میلیارد لیتر از بین رفت. ضمن اینکه با حمله به تاسیسات انتقال فرآورده از طریق خط لوله توان انتقال انواع فرآورده به مناطق پرترددی چون پایتخت و شمال کشور به حداقل رسیده است.
۲۲۳۲۲۹
