بازار ارز ایران در ماه‌های اخیر تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و سیاسی، از جمله تنش‌های ایران و آمریکا و انتظارات فعالان بازار، با افزایش نرخ دلار روبه‌رو بوده است. در این میان، مداخله بانک مرکزی از ۱۱ مهرماه و عرضه دلار با هدف اثرگذاری بر روند بازار، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که آیا سیاستگذار برای نرخ ارز محدوده مشخصی در نظر گرفته و چرا پیش از رسیدن دلار به سطوح بالاتر وارد عمل نشده است؟ کامران سلطانی، دبیر پیشین کانون صرافان ارز، در گفت‌وگو با برگزیده با اشاره به روند افزایش نرخ دلار، معتقد است تأخیر بانک مرکزی در مداخله می‌تواند نشانه‌ای از هدف‌گذاری نرخ ۲۷۰ هزار تومانی باشد. او همچنین با اشاره به تحولات بازار طلا و چشم‌انداز نرخ ارز، پیش‌بینی می‌کند روند تضعیف ارزش پول ملی تا پایان سال ادامه یابد.
دبیر پیشین کانون صرافان ارز، معتقد است بانک مرکزی می‌توانست پیش از رسیدن نرخ دلار به محدوده ۲۷۰ هزار تومان وارد بازار شود، اما مداخله خود را تا زمان رسیدن قیمت ارز به این سطح به تأخیر انداخت؛ موضوعی که از نظر او می‌تواند نشانه‌ای از هدف‌گذاری این نرخ از سوی سیاستگذار باشد. سلطانی همچنین پیش‌بینی می‌کند قیمت دلار تا پیش از آغاز سال ۱۴۰۶ از ۳۰۰ هزار تومان عبور کند.
افزایش نرخ ارز؛ حاصل تنش‌های سیاسی و عملکرد سیاستگذار
کامران سلطانی با اشاره به روند افزایشی قیمت دلار در ماه‌های اخیر گفت: «ما در ادامه روندی که تقریباً از شهریورماه آغاز شد، شاهد افزایش چشمگیر نرخ دلار در بازار بودیم. این روند در مهرماه هم ادامه پیدا کرد و دست‌کم تا روز ۱۱ مهر، یعنی زمانی که بانک مرکزی عرضه دلار را آغاز کرد، نرخ هر دلار آمریکا به حدود ۲۷۰ هزار تومان رسیده بود.»
او با بیان اینکه این افزایش قیمت را می‌توان تحت تأثیر دو عامل اصلی تحلیل کرد، افزود: از یک سو، تنش‌های میان ایران و آمریکا و تغییر لحن طرفین بر انتظارات بازار اثر می‌گذاشت و از سوی دیگر، عملکرد سیاستگذار نیز به‌گونه‌ای بود که روند افزایشی قیمت ارز ادامه پیدا کرد.
سلطانی معتقد است بانک مرکزی می‌توانست زودتر برای مدیریت بازار ارز اقدام کند، اما تا رسیدن دلار به محدوده ۲۷۰ هزار تومان منتظر ماند. به باور او، همین تأخیر در مداخله، یکی از قرائنی است که می‌توان بر اساس آن درباره هدف‌گذاری نرخ ارز از سوی سیاستگذار پرسش مطرح کرد.
آیا دلار ۲۷۰ هزار تومانی نرخ هدف بانک مرکزی بود؟
دبیر پیشین کانون صرافان ارز با اشاره به پیامدهای افزایش نرخ ارز برای اقتصاد کشور گفت: افزایش قیمت ارز به رشد تورم منجر می‌شود، اما در عین حال یکی از روش‌هایی است که دولت‌ها برای جبران کسری بودجه از آن استفاده می‌کنند؛ زیرا با افزایش نرخ ارز، درآمد ریالی حاصل از منابع ارزی نیز افزایش می‌یابد.
او با تأکید بر اینکه نرخ ۲۷۰ هزار تومان را می‌توان نرخ هدف‌گذاری‌شده بانک مرکزی دانست، توضیح داد: «من فکر می‌کنم نرخ ارز ۲۷۰ هزار تومان، نرخ هدف‌گذاری‌شده بانک مرکزی بود. چرا که بانک مرکزی می‌توانست زودتر از این مداخله اخیر را انجام دهد و به نوعی جلوی تداوم روند فزاینده را بگیرد، اما آن‌قدر صبر کرد تا دلار به قیمت مدنظر خودش رسید و سپس وارد بازار شد.»
سلطانی برای توضیح این دیدگاه به وضعیت بازار در ابتدای تابستان اشاره کرد؛ زمانی که نرخ هر دلار آمریکا حدود ۱۷۰ هزار تومان بود. به گفته او، اگر بانک مرکزی در همان مقطع مداخله می‌کرد، امکان جلوگیری از افزایش بیشتر نرخ ارز وجود داشت، اما چنین اقدامی انجام نشد.
او تأکید کرد که این روند را می‌توان قرینه‌ای تحلیلی برای طرح این فرض دانست که نرخ فعلی ارز با محدوده موردنظر سیاستگذار هم‌خوانی دارد. این برداشت، تحلیل سلطانی از رفتار بانک مرکزی است و به‌خودی‌خود به معنای تأیید رسمی چنین هدف‌گذاری‌ای از سوی این نهاد نیست.
چشم‌انداز کوتاه‌مدت دلار؛ ثبات موقت یا آغاز موج جدید افزایش؟
این کارشناس بازار ارز درباره چشم‌انداز کوتاه‌مدت قیمت دلار نیز گفت که در شرایط فعلی، نرخ ارز ظاهراً در کانال قیمتی موجود تثبیت شده است. به اعتقاد او، اگر اتفاق خاصی رخ ندهد که به نوسانات بزرگ منجر شود، احتمال دارد قیمت دلار در یکی دو هفته آینده نیز در همین محدوده باقی بماند.
با این حال، سلطانی تأکید کرد که تحولات سیاسی می‌تواند این چشم‌انداز را تغییر دهد. به گفته او، وقوع جنگ یا مدیریت اساسی تنش‌ها می‌تواند شرایط متفاوتی را در بازار ارز رقم بزند.
او در عین حال، ثبات کوتاه‌مدت را به معنای پایان روند افزایشی نرخ ارز نمی‌داند و معتقد است پس از چند هفته ممکن است دلار بار دیگر وارد مسیر صعودی شود.
چرا قیمت طلا در بازار داخلی کاهش یافت؟
سلطانی درباره تحولات بازار طلا نیز با اشاره به کاهش نسبی قیمت‌ها در هفته‌های اخیر گفت که قیمت طلا در بازار داخلی از دو عامل مهم، یعنی نرخ دلار آزاد و قیمت جهانی طلا، تأثیر می‌پذیرد.
به گفته او، طی دو تا سه هفته گذشته نرخ دلار آمریکا تقریباً در محدوده مشخصی باقی ماند و هم‌زمان قیمت جهانی طلا نیز کاهش یافت و به محدوده چهار هزار دلار برای هر اونس رسید. ترکیب این دو عامل، زمینه کاهش قیمت طلا در بازار داخلی را فراهم کرد.
او با اشاره به وضعیت کنونی بازار طلا معتقد است کاهش اخیر قیمت‌ها می‌تواند برای خریداران جذابیت ایجاد کند. سلطانی می‌گوید کسانی که به دنبال حفظ ارزش پس‌انداز خود هستند، می‌توانند خرید طلا را به‌عنوان یکی از گزینه‌های خود بررسی کنند.
با این حال، ارزیابی او درباره پایین بودن ریسک خرید طلا، یک دیدگاه تحلیلی است و کاهش قیمت در گذشته به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که قیمت طلا در آینده افزایش یابد یا افت بیشتری نداشته باشد.
پیش‌بینی عبور دلار از ۳۰۰ هزار تومان تا پیش از سال ۱۴۰۶
دبیر پیشین کانون صرافان ارز در پایان با اشاره به چشم‌انداز بازار ارز تا پایان سال گفت که انتظار دارد پس از یک دوره ثبات نسبی، روند افزایشی قیمت دلار دوباره از سر گرفته شود.
او معتقد است شواهد موجود از ادامه روند تضعیف ارزش پول ملی تا پایان سال حکایت دارد و بر همین اساس پیش‌بینی می‌کند قیمت هر دلار آمریکا پیش از آغاز سال ۱۴۰۶ از مرز ۳۰۰ هزار تومان عبور کند.
این پیش‌بینی در شرایطی مطرح می‌شود که مسیر آینده نرخ ارز همچنان به متغیرهایی مانند تحولات سیاسی، انتظارات تورمی و تصمیمات سیاستگذار پولی وابسته است؛ عواملی که می‌توانند بر شدت و جهت نوسانات بازار اثر بگذارند.
۲۲۳۲۲۹
