به گزارش برگزیده، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز چهارشنبه ۶ خرداد در حالی که در جمع اعضای کابینه خود در مقابل خبرنگاران سخن میگفت، در اظهارنظری بیسابقه از سوی یک رئیس جمهور آمریکا تهدید کرد که اگر سلطنت عمان در زمینه تنگه هرمز «جور دیگری رفتار کند آن را منفجر خواهم کرد.»
طبق گزارش ایرنا، این تهدید رئیس جمهور آمریکا به اقدام نظامی علیه یکی از قدیمیترین متحدان عرب آمریکا در جنوب خلیج فارس با واکنش گستردهای در واشنگتن و مسقط مواجه شد. کریس مورفی، سناتور آمریکایی تهدید عمان پس از جنگ با ایران را «اشتباه پشت اشتباه» توصیف کرد و تحلیلگران عمانی به شکل گسترده به این تهدید واکنش نشان دادند و آن را «اشتباه بزرگ استراتژیک» توصیف کردند.
برای بررسی دلایل این اظهارنظر ترامپ، با حسین نوشآبادی، مدیرکل پارلمانی و قوانین وزارت امور خارجه و سفیر پیشین ایران در عمان گفتوگو کردیم.
تهدید کشور مستقلی مانند عمان، باجگیری از یک دولت مستقل عضو سازمان ملل متحد است
*** تحلیل شما از اقدام اخیر و البته کمسابقه رئیس جمهور آمریکا در تهدید عمان که به هرحال یکی از متحدان ایالات متحده در منطقه خلیج فارس به حساب میآید، چیست؟
رئیس جمهور آمریکا در یک اقدام بی سابقه کشور عمان را تهدید به حمله نظامی کرد؛ اقدامی که موجب شگفتی و واکنش دولتها و افکار عمومی جهانی شدهاست. تهدید به حمله یا اعمال تحریم علیه عمان اقدامی مطلقا غیرقانونی و مغایر با اصول بنیادین منشور ملل متحد و حقوق بینالملل است و جامعه جهانی میبایست با واکنش مسئولانه در قبال این رویکرد، مانع از عادیسازی فزاینده نقض هنجارهای حقوقی بینالمللی شود.
تهدید کشور مستقلی مانند عمان، تلاشی مذبوحانه برای باجگیری از یک دولت مستقل عضو سازمان ملل متحد و نشانه دیگری از ورشکستگی اخلاقی سامانه حکمرانی و سیاستورزی در آمریکا دانست و جمهوری اسلامی این لفاظی را قویا محکوم می کند.
اینکه ترامپ، عمان را به عنوان یک متحد منطقهای، تهدید به حمله نظامی می کند می تواند دلایل متعددی داشته باشد. یکی از این دلایل، واکنش شتابزده ترامپ به طرحهای احتمالی ایران و عمان برای همکاری در مدیریت تنگه هرمز است که موجب خشم و عصبانیت وی شده است. به خوبی از متن اظهارنظر ترامپ میتوان دلیل خشم، عصبانیت و ترامپ را درک کرد. با این حال این تهدید می تواند ناشی از چندین عامل مختلف دیگر هم باشد.
موضع منصفانه عمان باعث خشم ترامپ شد
*** فکر میکنید عدم پیشرفت جنگ علیه ایران طبق محاسبههای واشنگتن و تلآویو تا چه اندازه در واکنش اخیر دونالد ترامپ تاثیرگذار بوده است؟ به هرحال طبق گزارشهای منتشر شده به نظر نمیرسد که نحوه استفاده ایران از تنگه هرمز به عنوان یک ابزار بازدارندگی از سوی آمریکا پیشبینی شده بود.
بله، میتوان گفت که نارضایتی دونالد ترامپ از نحوه پایان جنگ با ایران هم یکی از دلایل واکنشهای غیرمتعارف اوست. عامل دیگری که می تواند علت این واکنش جنجالی رئیسجمهور آمریکا باشد، پیشرفت مذاکرات برای دستیابی به توافق ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ است. واقعیت این است که ترامپ، رضایت چندانی از این روند ندارد و احساس میکند که شرایط برای پایان جنگ به نفع او نیست، به همین دلیل با اظهارات غیرمتعارف و تهدیدآمیز تلاش میکند چهرهای پیروزمند از خود نشان دهد و با تهدید و فشار دستاوردهای ایران در پی جنگ تحمیلی را تحتالشعاع قرار دهد.
همزمان به نظر می رسد که واشنگتن از موضع متعادل و منصفانه مسقط در قبال تجاوز اسرائیل و آمریکا به ایران هم خشمگین باشد. مسقط قدیمیترین روابط دیپلماتیک و تجاری را در بین کشورهای عربی جنوب خلیج فارس با ایالات متحده دارد. عمان نخستین کشور در شبهجزیره عرب بود که ایالات متحده آمریکا را در سال ۱۸۴۱ به رسمیت شناخت و حتی قبل از آن کشتیهای آمریکایی از اواخر قرن ۱۸ از بنادر عمان استفاده میکردند.
نام عمان از زمان آغاز جنگ همواره از پیامهای ترامپ در تشکر از کشورهای عربی به دلیل همکاری در تجاوز نظامی به ایران غایب بود و دولت ترامپ همواره از پیامرسانی و اظهارنظرهای مقامات عمانی در مورد جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، اظهار نارضایتی کرده است.
بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، مقالهای در مجله اکونومیست نوشت و هشدار داد که آمریکا با ادامه جنگ در کنار اسرائیل، جایگاه خود را در منطقه به خطر میاندازد و همچنین قبل از حمله و تجاوز نظامی آمریکا در شبکه های اجتماعی خواستار اجتناب از حمله به ایران شده بود.وزیر خارجه عمان، بر خلاف بسیاری از همتایان منطقهایاش صراحتا بیان کردهبود که که آمریکا با ادامه جنگ در کنار اسرائیل، جایگاه خود را در منطقه به خطر میاندازد و کنترل سیاست خارجی خود را از دست خواهد داد.
یکی از کلیدیترین مواضع وزیر خارجه عمان واکنش او به مواضع دولت ترامپ بود که در توجیه جنگ، ایران را تهدیدی قریبالوقوع برای آمریکا و متحدانش معرفی کرده بودند؛ در واکنش به این توجیهها البوسعیدی به صراحت نوشت هر نظر و دیدگاهی که درباره ایران داشته باشید، این جنگ به دست آنها (ایران) رقم نخورده است.
اهمیت اظهارات مقامات عمانی زمانی بیشتر اهمیت پیدا می کند که توجه کنیم این کشور رابط و تسهیلگر اصلی مذاکرات غیرمستقیم بین آمریکا و ایران، پیش از حمله رژیم صهیونیستی با حمایت آمریکا به ایران در ژوئن ۲۰۲۵ (خرداد ۱۴۰۴) بود. عمان به رغم این تجربه تلخ در آستانه حمله ۲۸ فوریه (۹ اسفند) آمریکا و اسرائیل به ایران که جنگ جاری را رقم زد، برای دومین بار تلاش کرد بین دو طرف میانجیگری کند که بار دیگر مواجه با عهد شکنی مجدد، آمریکا شد.
تهدید عمان به حمله نظامی توسط آمریکا، به دلیل جایگاه مهمی است که این کشور به عنوان یک میانجی قابل اعتماد در مناقشات منطقهای، پیدا کرده است.
موقعیت عمان در تنگه هرمز کلیدی است
*** به نظر می رسد که ایران و عمان در حال تبیین سازوکار جدیدی برای مدیریت تنگه هرمز باشند و در همین راستا، شاهد سفر مقام های وزارت خارجه ایران به مسقط در چند مقطع در هفته های اخیر بودیم. فکر می کنید این تلاش مشترک می تواند به تعریف چنین سازوکاری در آینده نزدیک منتهی شود؟
واقعیت این است که موقعیت کشور عمان در تنگه هرمز کلیدی است و سالیان متمادی است همراه با جمهوری اسلامی ایران در اداره مدیریت تنگه هرمز، همکاری میکند. ایران و عمان تنها کشورهایی هستند در تنگه هرمز آبهای سرزمینی دارد و بر اساس حقوق بینالملل کشورها میتوانند تا ۱۲ مایل دریایی را به عنوان آبهای سرزمینی خود اعلام و اعمال مدیریت کنند. این در حالی است که این آبراه حیاتی در باریکترین نقطهی خود، ۲۱ مایل دریایی عرض دارد.
نکته دیگر این که آمریکا برخلاف قطر، بحرین، امارات و عربستان سعودی در عمان پایگاه دائمی نظامی ندارد. از طرفی به لحاظ تاریخی و تمدنی، نسبت به سایر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، قدمتی چند صد ساله دارد و روزگاری از اقیانوس هند تا سواحل شرقی آفریقا امتداد داشت و حکمرانی می کرد در صورتی که برخی از کشورهایی که خاکشان را در اختیار پایگاههای نظامی قرار دارد تقریبا نیم قرن عمر دارند و در سال ۱۹۷۱ به عنوان کشورهای مستقل تأسیس شدهاند.
صاحب نظران سیاسی این اقدام تهدیدآمیز ترامپ را بخشی از یک الگوی رفتاری و شخصیتی از سوی وی میدانند که ناشی از خوی استکباری و غرور کاذب و از طرفی نشانهای از استیصال و سردرگمی در تصمیمگیری در موضوع جنگ بیهودهای است که به منطقه و جهان تحمیل کرده است.
315
