چرا ظرفیت اجتماعی و فرهنگی برخی مساجد استفاده نمی‌شود؟

حجت‌الاسلام حسین تاج‌الدینی، کارشناس مسائل دینی، در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری برگزیده های ایران به بررسی ابعاد مختلف نقش مسجد در فرآیندهای ارتباطی و اجتماعی پرداخت و گفت: مسجد در تاریخ اسلام همواره فراتر از یک مکان صرفاً مذهبی بوده و به عنوان یکی از ارکان اساسی جامعه مسلمانان، نقش گسترده‌ای در شکل‌دهی به ارتباطات انسانی ایفا کرده است.

او با اشاره به اندیشه‌های متفکران بزرگ مسلمان چون سید جمال‌الدین اسدآبادی و امام خمینی(ره)، تصریح کرد: مسجد باید از حد یک محل عبادت عبور کرده و به عنوان مرکزی اجتماعی و فرهنگی عمل کند که ضمن پاسخ‌گویی به نیازهای دینی، فضای گفت‌وگو، تبادل نظر و حتی حل مسائل اجتماعی را فراهم کند.

استاد حوزه علمیه با تأکید بر اینکه مسجد به عنوان یک نهاد اجتماعی، در واقع به منزله بستری برای تعامل میان اقشار مختلف جامعه است، خاطرنشان کرد: این فضا به ویژه در شرایط امروز که تنش‌ها و شکاف‌های اجتماعی در جوامع اسلامی ملموس‌تر شده، می‌تواند به عنوان یک کاتالیزور اجتماعی برای تقویت همبستگی و تفاهم میان افراد عمل کند.

او ادامه داد: در این مکان، افراد از گروه‌های اجتماعی و اقتصادی مختلف می‌توانند در کنار هم حضور یابند و از این تعاملات، فهم عمیق‌تری از مشکلات و دغدغه‌های یکدیگر پیدا کنند.

این کارشناس دینی همچنین بیان کرد: در اندیشه‌های اجتماعی معاصر مسلمانان، نقش مسجد نه تنها در عبادات فردی بلکه در مسائل اجتماعی و فرهنگی نیز برجسته است.

او با اشاره به دیدگاه‌های متفکرانی چون محمد باقر صدر تأکید کرد: مسجد باید به یک مرکز تحول اجتماعی و فرهنگی تبدیل شود که نه‌تنها در عرصه دینی فعال است، بلکه در ایجاد تغییرات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی نیز نقش مؤثری ایفا کند. در دنیای امروز، اگر مساجد نتوانند این تغییر رویکرد را در خود ایجاد کنند، بسیاری از ظرفیت‌های آنها بلااستفاده خواهد ماند.

تاج‌الدینی با بیان اینکه با وجود اهمیت ویژه‌ای که مساجد دارند، متأسفانه در برخی از آن‌ها ظرفیت‌های اجتماعی و فرهنگی به طور مؤثر استفاده نمی‌شود، تصریح کرد: برخی از مساجد همچنان محدود به برگزاری نماز و مراسم‌های مذهبی هستند، در حالی که باید به نقش اجتماعی و فرهنگی خود توجه ویژه‌ای داشته باشند. مساجد باید فضایی را فراهم کنند که در آن علاوه بر عبادت، مردم بتوانند درباره مسائل اجتماعی و فرهنگی جامعه خود گفت‌وگو کنند و در حل مشکلات آنها مشارکت داشته باشند.

او در پایان خاطرنشان کرد: در برخی از مساجد، ابتکارات بسیار خوبی وجود دارد که می‌تواند به عنوان مدل‌هایی برای استفاده مؤثر از ظرفیت‌های اجتماعی مسجد در نظر گرفته شود. اما برای اینکه مسجد به یک کانون اثرگذار در تحولات اجتماعی تبدیل شود، باید رویکردهای سنتی تغییر کند و مدیران مساجد باید به این نکته توجه داشته باشند که مسجد فقط یک مکان عبادتی نیست، بلکه یک نهاد اجتماعی و فرهنگی است که می‌تواند در حل مسائل جامعه نقش پررنگ‌تری ایفا کند.

/