مرتضی رضایی: احتمالا برای خیلی‌ها جالب است که بدانند در ژاپن چقدر طول می کشد تا یک آدم معمولی با حقوقش خانه، ماشین و طلا بخرد و اصلا راهی وجود دارد که بتوانند پس‌انداز کند یا نه؟
برای رسیدن به پاسخ این سوال‌ها بیایم از زندگی واقعی مردم ژاپن شروع کنیم؛ از کارگر فروشگاه و کارمند شرکت گرفته تا مشاغل عجیب‌وغریب و روش‌های پس‌انداز ژاپنی‌ها.
حداقل دستمزد در ژاپن چقدر است؟
در ژاپن حداقل دستمزد سراسریِ یکسان برای همه استان‌ها وجود ندارد! در این کشور حداقل دستمزد ساعتی بر اساس استان تعیین می‌شود.
بر اساس اطلاعات کسب شده خبرنگار برگزیده که در ژاپن و ناگویا حضور دارد از ۵ اکتبر ۲۰۲۶ حداقل دستمزد ساعتی در استان آیچی، که ناگویا هم در آن قرار دارد، ۱۱۹۵ ین است. این رقم در توکیو ۱٬۲۸۰ ین و در بعضی استان‌های دیگر کمتر است. البته تاریخ اجرای نرخ‌ها در هر استان می‌تواند متفاوت باشد.
یعنی فردی که تمام‌وقت با حداقل دستمزد کار می‌کند، تقریبا ۲.۴۸ میلیون ین در سال درآمد ناخالص دارد. دریافتی واقعی او پس از مالیات و بیمه کمتر می‌شود.اضافه‌کاری و پاداش هم بسته به شغل فرق می‌کنند.
حقوق معمول ژاپنی‌ها چقدر است؟
بر اساس آمار میانگین درآمد سالانه افرادی که در طول سال کار کرده‌اند حدود ۴٫۷۸ میلیون ین بوده است. این میانگین برای مردان ۵٫۸۷ میلیون و برای زنان ۳٫۳۳ میلیون ین گزارش شد است.حقوق کارکنان غیررسمی و پاره‌وقت به‌طور میانگین پایین‌تر است.
در ژاپن ممکن است حقوق سالانه شامل پاداش تابستانی و زمستانی هم باشد.بنابراین تقسیم درآمد سالانه بر ۱۲ لزوما برابر با حقوق ثابت ماهانه نیست.
با این حقوق چند سال طول می‌کشد خانه بخرند؟
اینجا باید بین «جمع کردن کل قیمت خانه از حقوق» و «خرید با وام مسکن» فرق بگذاریم. بسیاری از مردم خانه را نقدی نمی‌خرند و طی چند دهه قسط می‌دهند.
قیمت خانه در ژاپن به محل زندگی وابستگی شدیدی دارد. برای نمونه در توکیو قیمت متوسط آپارتمان‌های نوساز عرضه‌شده در نیمه اول ۲۰۲۶ حدود ۱۴۲.۵ میلیون ین بوده است. این قیمت مخصوص بازار گران توکیوست و نماینده کل ژاپن نیست.
خودرو؛ دست یافتنی‌تر از خانه
خودرو در مقایسه با خانه، خیلی دست‌یافتنی‌تر است؛ مخصوصا اگر کسی ماشین کوچک ژاپنی یا خودروی دست‌دوم بخرد. برای یک معیار واقعی، متوسط قیمت نهایی خودروهای دست‌دوم آگهی‌شده در سامانه Carsensor در حدود ۵۰۰ هزار ین بوده است.البته این متوسط به معنی قیمت همه خودروها در بازار ژاپن نیست.
البته هزینه واقعی خودرو فقط قیمت خرید نیست؛ بیمه، مالیات، معاینه فنی دوره‌ای (Shaken)، پارکینگ، سوخت و تعمیرات هم وجود دارند. در بعضی مناطق شهری، پارکینگ خودش هزینه قابل‌توجهی است.
طلا، سکه و جواهرات؛ آیا این کالاها محل سرمایه‌گذاری است؟
طلا در ژاپن هم ابزار سرمایه‌گذاری است، ولی سکه طلا به شکل رایج در ایران، تنها یا اصلی‌ترین راه پس‌انداز مردم نیست. شمش و سکه طلا برای افرادی است که می‌خواهند طلا را به‌صورت فیزیکی نگه دارند. بعضی شرکت‌ها هم هستند که امکان خرید منظم با مبالغ کوچک را فراهم می‌کنند.
صندوق‌ها و ETFهای طلا؛ این یک صندوق مخصوص است که سرمایه‌گذاری در طلا بدون نیاز به نگهداری شمش در خانه. حساب بانکی و سپرده اما همچنان یکی از روش‌های مهم نگهداری پس‌انداز است.
سهام و صندوق‌های سرمایه‌گذاری، از جمله صندوق‌های متنوع بین‌المللی هم یک روش دیگر در ژاپن برای حفظ سرمایه است.
ژاپنی‌ها پولشان را کجا نگه می‌دارند؟
حساب بانکی و سپرده محل سرمایه‌گذاری است. در حقیقت نگهداری پول نقد و سپرده بانکی برای خانواده‌های ژاپنی اهمیت زیادی دارد.
حساب NISA و سرمایه‌گذاری را نیز باید در نظر داشت. برنامه NISA به افراد اجازه می‌دهد با رعایت سقف‌ها و شرایط مشخص، از مزایای مالیاتی سرمایه‌گذاری بهره ببرند. صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سهام از گزینه‌های شناخته‌شده این سیستم‌اند.
خانه و بیمه بازنشستگی نیز برای بسیاری از خانواده‌ها، خانه محل زندگی و برنامه‌های بازنشستگی بخش مهمی از تصویر مالی بلندمدت را تشکیل می‌دهند؛ البته خانه همیشه دارایی نقدشونده نیست.
طلا محل امنی برای سرمایه‌گذاران است. طلا برای بعضی سرمایه‌گذاران، به‌ویژه با نگرانی از تورم و نوسان بازار، نقش تنوع‌بخشی به دارایی‌ها را دارد اما دارایی غالب همه مردم نیست.
هزینه زندگی چقدر است و چقدر می‌توانند پس‌انداز کنند؟
متوسط هزینه مصرفی ماهانه خانوارهای دو نفره و بزرگ‌تر حدود ۳۱۴ هزار ین بود. در خانوارهای کارگری، متوسط درآمد ماهانه خانوار حدود ۶۵۴ هزار ین گزارش شد؛ این رقم درآمد کل خانوار است، نه حقوق یک نفر، و نباید مستقیما با حقوق حداقل‌بگیر مقایسه شود.
223223
