از سوی دیگر، مسئله فقط افزایش هزینههای تولید نیست؛ کاهش قدرت خرید مردم نیز تأثیر مستقیمی بر بازار کتاب گذاشته است. وقتی سبد هزینه خانوارها محدود میشود، طبیعی است که خرید کتاب برای بخشی از جامعه در اولویتهای پایینتر قرار بگیرد و همین موضوع موجب کاهش گردش مالی در بازار نشر میشود.
:در واقع، ناشر امروز با یک چالش دوطرفه مواجه است؛ از یک طرف نمیتواند هزینههای تولید را نادیده بگیرد و از طرف دیگر نمیتواند قیمت کتاب را آنقدر افزایش دهد که مخاطب توان خرید آن را نداشته باشد. ادامه این وضعیت، در بلندمدت میتواند به تولید و عرضه کتاب آسیب جدی وارد کند.
البته نباید فراموش کنیم که بخشی از مشکلات اقتصادی امروز کشور، ریشه در حوادث و فشارهای اقتصادی سالهای گذشته دارد و جنگ تحمیلی نیز یکی از عواملی بود که خسارتها و تبعات اقتصادی آن در بخشهای مختلف کشور باقی ماند و آثار آن بهصورت مستقیم و غیرمستقیم بر بسیاری از حوزهها، از جمله فرهنگ و نشر، تأثیر گذاشت.
من در جایگاه رئیس اداره توزیع انتشارات مؤسسه امام خمینی(ره)، هر روز از نزدیک با وضعیت فروش و توزیع کتاب مواجه هستم و بهخوبی میبینم که بازار نشر نسبت به سالهای گذشته با دشواریهای بیشتری روبهرو شده است. با این حال، معتقدم نباید اجازه دهیم مشکلات اقتصادی موجب کمرنگ شدن جایگاه کتاب در جامعه شود.
کتاب صرفاً یک کالای فرهنگی نیست؛ پشت هر عنوان کتاب، ساعتها تلاش نویسنده، مترجم، ویراستار، طراح، ناشر، چاپخانه و مجموعه توزیع قرار دارد. حفظ این زنجیره، نیازمند توجه جدی و همراهی همه بخشهای مرتبط با حوزه فرهنگ است.
به نظر من، امروز بیش از هر زمان دیگری به حمایت از کتاب و کتابخوانی، تقویت شبکه توزیع و ایجاد شرایطی نیاز داریم که کتاب با قیمت مناسبتر به دست مخاطب برسد. اگر کتاب از سبد فرهنگی خانوادهها حذف شود، جبران این فاصله در آینده بسیار دشوار خواهد بود.
با وجود همه این مشکلات، ما در حوزه نشر همچنان امیدواریم و تلاش میکنیم چراغ کتاب روشن بماند. شرایط امروز سخت است، اما باور داریم کتاب از آن دسته کالاهایی نیست که بتوان از کنار آن به سادگی عبور کرد؛ چراکه سرمایه اصلی آن، اندیشه و فرهنگ جامعه است.
امیدوارم با بهبود شرایط اقتصادی و کاهش فشار هزینههای تولید، دوباره شاهد رونق بازار کتاب باشیم و کتاب بتواند جایگاه شایسته خود را در زندگی مردم پیدا کند.
*رئیس اداره توزیع انتشارات مؤسسه امام خمینی(ره)
