به گزارش برگزیده از ایسنا، پژوهشگران آمریکایی در مطالعهای جدید به سرنخ مهمی درباره علت زوال مغز در دوران سالمندی دست یافتهاند؛ کشفی که میتواند در درک بهتر بیماریهای عصبی مانند آلزایمر نقش مهمی داشته باشد. این تحقیق که توسط پژوهشگران دانشگاه استنفورد انجام شده، نشان میدهد اختلال در فرآیند «پروتئوستاز» یا سیستم کنترل کیفیت پروتئینها، یکی از عوامل اصلی پیری مغز و کاهش عملکرد شناختی است.
پروتئوستاز فرآیندی است که به سلولها کمک میکند پروتئینها را بهدرستی تولید، نگهداری و در صورت نیاز حذف کنند. زمانی که این سیستم دچار اختلال میشود، پروتئینهای معیوب و آسیبدیده در سلولها تجمع میکنند و تودههایی را به وجود میآورند که با بیماریهای عصبی از جمله آلزایمر ارتباط مستقیم دارند.
برای بررسی این موضوع، پژوهشگران از گونهای ماهی با عمر کوتاه به نام «Nothobranchius furzeri» استفاده کردند. این ماهی به دلیل سرعت بالای پیری، مدل مناسبی برای مطالعه فرآیندهای مرتبط با افزایش سن محسوب میشود. محققان با مقایسه مغز ماهیهای جوان، بالغ و پیر، اجزای مختلف دخیل در تولید پروتئین را مورد بررسی قرار دادند.
نتایج نشان داد یکی از مهمترین مشکلات در مغزهای پیر، اختلال در عملکرد «ریبوزومها» است؛ ساختارهایی که مسئول تولید پروتئین در سلولها هستند. در نمونههای مسنتر، ریبوزومها هنگام حرکت روی مولکولهای آرانای پیامرسان به دفعات متوقف میشدند یا با یکدیگر برخورد میکردند. این اختلال باعث کاهش تولید پروتئینهای سالم و افزایش تجمع پروتئینهای معیوب میشود.
به گفته پژوهشگران، این یافته میتواند توضیح دهد که چرا با افزایش سن، بسیاری از فرآیندهای سلولی و اندامی به تدریج دچار اختلال میشوند. همچنین این کشف یکی از معماهای مهم زیستشناسی پیری را روشن میکند؛ اینکه چرا اطلاعات ژنتیکی موجود در سلولها همیشه به تولید صحیح پروتئینها منجر نمیشود.
محققان معتقدند درک بهتر این مکانیسم میتواند مسیر را برای توسعه روشهای جدید پیشگیری یا درمان بیماریهای مرتبط با پیری، از جمله آلزایمر، هموار کند. نتایج این پژوهش در نشریه علمی Science منتشر شده است.
۲۳۳۲۳۳
