برگزیده: بر اساس گزارشی که روزنامه فرانسوی «لوموند» منتشر کرده، موزه لوور دستکم یک میلیون یورو از موج گرما متضرر شده است. لوور در ماههای ژوئن و ژوئیه ۲۰۲۶، ۱۱ بار ناچار شد ساعت تعطیلی خود را جلو بیندازد و به جای ساعت ۱۸، از ساعت ۱۶ پذیرش بازدیدکنندگان را متوقف کند. در نتیجه حدود ۶۰ هزار بلیت لغو شد و شمار بازدیدکنندگان این موزه نسبت به سال ۲۰۲۵ حدود ۹ درصد کاهش یافت؛ رقمی که در مجموع به معنای از دست رفتن حدود ۲۰۰ هزار بازدیدکننده در مقایسه با سال گذشته است.
اما خسارت لوور تنها به کاهش درآمد بلیتها محدود نشد. این موزه برای محافظت از کارکنان خود یک واحد ویژه مقابله با گرما ایجاد کرد و اقداماتی مانند توزیع بیش از دو هزار پنکه دستی، ۲۴۳ بطری آب و ۱۰۳ پنکه قابل حمل را در دستور کار قرار داد. همچنین برخی کارکنان زودتر از زمان معمول محل کار را ترک کردند.
مرکز ملی بناهای تاریخی فرانسه نیز که مدیریت حدود ۱۰۰ بنای تاریخی را بر عهده دارد، در پی تعطیلیهای زودهنگام مجبور شد حدود ۵۲۵ هزار یورو از بهای بلیتهای فروختهشده را بازپرداخت کند. با این حال، مسئولان این مرکز معتقدند بخش مهمتر خسارت، مربوط به گردشگرانی است که از ابتدا از رزرو بلیت منصرف شدند. شمار بازدیدکنندگان مجموعه بناهای زیرمجموعه این مرکز در تابستان امسال بیش از هفت درصد کاهش یافت.
کاخ ورسای نیز یکی دیگر از قربانیان گرمای شدید بود. این مجموعه تاریخی طی ۱۱ روز ناچار شد ساعت تعطیلی خود را به ۱۶:۳۰ تغییر دهد و در اوج موج گرما با کاهش ۳۳ درصدی شمار بازدیدکنندگان مواجه شد. برآورد میشود این وضعیت دستکم ۲۶۰ هزار یورو خسارت به ورسای وارد کرده باشد.
در پاریس، گرند پله نیز با وجود اقداماتی مانند تهویه شبانه، نصب دستگاههای مهپاش و ایجاد نقاط دسترسی به آب، نزدیک به ۱۶۰ هزار یورو از درآمد بلیت و فروشگاههای خود را از دست داد.
موزه اورسی و موزه اورانژری نیز به دلیل تعطیلیهای ناشی از گرما، بهترتیب حدود ۷۰ هزار و ۶۰ هزار یورو از بهای بلیتها را بازپرداخت کردند. کاخ توکیو نیز با ۲۳ روز تعطیلی، حدود ۱۰۰ هزار یورو خسارت متحمل شد. حتی محدودیتهای شبکه برق و سامانه سرمایش پاریس نیز در این شرایط نقش داشت و گرند پله برای یک روز و موزه اورانژری برای یک آخر هفته کامل تعطیل شدند.
گرما به خود آثار هنری هم رسید
پیامدهای موج گرما اما به کاهش درآمد و تعداد بازدیدکنندگان محدود نماند. یکی از نگرانیهای جدی موزهها، حفاظت از آثار هنری در برابر افزایش دما بود.
در لوور، بخشهایی که بیشتر در معرض گرما قرار داشتند، به شکل پیشگیرانه بسته شدند؛ از جمله آپارتمانهای ناپلئون سوم، برخی سالنهای نقاشی فرانسه و حیاط پوژه. همچنین چند اثر مومی تاریخی و بسیار حساس از محل نمایش خارج شدند. در موزه کارناواله نیز هشت اثر مومی برای جلوگیری از آسیب احتمالی به سرعت از نمایش خارج شدند.
در موزه هنر مدرن پاریس نیز حدود ۴۰ اثر هنری به سرعت از دیوار پایین آورده شدند؛ در میان این آثار، تابلوهایی از بونار، پابلو پیکاسو، آمادئو مودیلیانی و هانری ماتیس قرار داشتند.
این اقدامات نشان میدهد مسئله گرما برای موزهها تنها به آسایش بازدیدکنندگان مربوط نیست؛ کنترل دما و رطوبت برای حفظ بسیاری از آثار هنری بخشی اساسی از فعالیت موزههاست و افزایش دمای محیط میتواند هزینههای نگهداری و حفاظت را بالا ببرد.
بناهای تاریخی هم از گرما در امان نیستند
گزارش «لوموند» همچنین به پیامدهای گرما برای خود بناهای تاریخی اشاره میکند. گرمای شدید میتواند به نمای ساختمانها، درزهای میان سنگها و ساختارهای تاریخی فشار وارد کند و روند فرسایش را افزایش دهد.
مرکز ملی بناهای تاریخی فرانسه به همین دلیل در حال افزایش بودجه نگهداری و تعمیرات خود است و بودجه مربوط به نگهداری بناها قرار است تا سال ۲۰۲۹ به حدود ۱۲ میلیون یورو برسد.
در کاخ ورسای نیز پروژههای مربوط به خنکسازی هوا در بخشهای تاریخی ادامه دارد. در دیگر بناها نیز راهکارهایی مانند نصب دستگاههای تهویه، ایجاد سایهبان و فضاهای خنک، تغییر ساعت بازدید و انتقال برنامههای فرهنگی به ساعات خنکتر روز در حال بررسی است.
برای نمونه، در قلعه آزای-لو-ریدو، پس از هفت مورد تعطیلی زودهنگام، ساعت آغاز فعالیت به ۸:۳۰ صبح منتقل شد، دستگاه مهپاش در محوطه قرار گرفت و برای نصب دستگاههای خنککننده در اتاقها بودجه اختصاص یافت. با وجود این اقدامات، بازدید از این بنای تاریخی در ژوئیه ۱۰ درصد و در اوت ۱۵ درصد کاهش یافت.
تابستان موزهها دیگر مثل گذشته نخواهد بود
تغییرات اقلیمی در حال تغییر دادن یکی از الگوهای قدیمی گردشگری فرهنگی در فرانسه است. تابستان که زمانی فصل مهمی برای برگزاری برنامهها، نمایشگاهها و جذب گردشگران بود، اکنون ممکن است به دورهای پرخطر برای موزهها و بناهای تاریخی تبدیل شود.
برخی مدیران مراکز فرهنگی فرانسه معتقدند برنامهریزی تابستانی باید از اساس تغییر کند؛ از کاهش فعالیت در گرمترین ساعات روز گرفته تا انتقال نمایش آثار حساس به فصلهای خنکتر.
برای لوور نیز مسئله تنها مدیریت یک تابستان دشوار نیست. مدیران این موزه اکنون درباره راهکارهایی مانند سبزتر کردن محوطه پیرامون هرم لوور و افزایش عملکرد حرارتی شیشههای آن فکر میکنند. حتی پیشنهاد نصب سایهبانهای بیرونی در بخش جنوبی ساختمان مطرح شده، اما اجرای چنین طرحهایی در بناهای تاریخی با محدودیتهای مربوط به حفاظت میراث روبهرو است.
به این ترتیب، موج گرمای تابستان ۲۰۲۶ برای موزههای فرانسه تنها یک بحران موقت نبود؛ بلکه هشداری درباره هزینههای آینده تغییرات اقلیمی بود. موزهها از یک سو باید برای کاهش بازدیدکنندگان و درآمد آماده شوند و از سوی دیگر، ناچارند سرمایهگذاری بیشتری برای خنکسازی، حفاظت از آثار و سازگار کردن بناهای تاریخی با شرایط اقلیمی جدید انجام دهند.
آنچه زمانی یک مسئله زیستمحیطی تلقی میشد، اکنون به مسئلهای مستقیم برای اقتصاد فرهنگ، گردشگری فرهنگی و حفاظت از میراث هنری تبدیل شده است.
۵۹۵۹
