جلسات تدریس عمومی حضرت زهرا (س) برای زنان

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری برگزیده های ایران، کتاب «تصویر بانوان قرآنی در آینه جمال الهی» نوشته مرضیه محمدزاده و بتول حاجی غفاری به تازگی توسط انتشارات امیرکبیر منتشر و راهی بازار نشر شده است.

مرضیه محمدزاده، یکی از مؤلفان این کتاب، متولد 1337 است که در رشته تاریخ و تمدن ملل اسلامی تحصیل کرده و به عنوان مدرس تاریخ اسلام در دانشگاه تدریس می‌کند. «مریم(س) شاهکار آفرینش»، «زنان ائمه معصومین(ع) و زنان با ائمه معصومین(ع)»، «زنان پیامبر اکرم و زنان با پیامبر اکرم»، «محمد (ص) رحمةللعالمین»،  «فرزندان امام علی(ع)»، «عاشورا و تحریفات»، «نقش زنان در نهضت امام حسین(ع)»، «فرزندان امام حسین (ع)»، «شهیدان جاوید»، «دوزخیان جاوید»، «خدیجه همتای بی همتا» و … ازجمله آثار محمدزاده هستند.

بتول حاجی غفاری نیز متولد 1345 است و علاوه بر این کتاب، یکی از دو نویسنده کتاب «مریم(س) شاهکار آفرینش» نیز هست.  

کتاب پیش رو دو فصل اصلی دارد که به ترتیب «هستی‌شناسی وجود زن از نگاه قرآن» و «بررسی زندگانی بانوان قرآنی و تطبیق آن با روایات و تاریخ» نام دارند و مخاطب در فصل دوم با این عناوین روبرو می‌شود:

«حوا، زوجیت با زوج»، «ملکه سبا (بلقیس)، زوجیت با اقتدار»، «ساره، زوجیت با قیام»، «هاجر، زوجیت با سعی»، «زلیخا، زوجیت با عشق»، «یوکابد، مادر موسی، زوجیت با توکل»، «میریام، خواهر موسی، زوجیت با درایت»، «آسیه، همسر فرعون، زوجیت با خلوص»، «دختران شعیب، زوجیت با حیا»، «الیصابات، مادر یحیی (ع)، زوجیت با حیات»، «حنه، مادر مریم، زوجیت با تفویض»، «مریم (س) زوجیت با کلمه» و «فاطمه (س)، زوجیت با کوثر».

در فصل اول کتاب، به هستی‌شناسی وجود زن از نگاه قرآن و در فصل دوم به بررسی زندگانی بانوان قرآنی و تطبیق آن با روایات و تاریخ پرداخته شده است.

همان‌طور که در عناوین فصل دوم مشخص است، برای صحبت از شخصیت هر زن قرآنی، از واژه زوجیت استفاده شده که به معنای قرین گشتن و همراه بودن است. قانون زوجیت به معنای رابطه بین دو چیز است که براساس برنامه ای معین، هدف خاصی را دنبال می کند. این قانون فقط مربوط به قرابت در جنس نیست و مراتب گوناگونی را در زندگی انسان پوشش می‌دهد و چون انسان موجودی پیچیده است و ابعاد و مراتب وجودی متفاوتی دارد، می تواند در مسیر رشد و تعالی خود به جایگاهی برسد که با مرتبه‌ای از حقیقتی عالی به زوجیت درآید و متخلق به آن حقیقت شود و تجلی جلوه‌ای از آن شود.

محمدزاده و حاجی غفاری می‌گویند در قرآن، روایت زنان منفی مانند زن لوط و زن نوح هم وجود دارد اما چون هدف معرفی چهره زن مورد نظر دین بوده، از پرداختن به این شخصیت‌های منفی اجتناب شده است.

دو نویسنده کتاب «تصویر بانوان قرآنی در آینه جمال الهی» می گویند برای زدودن زنگار از چهره حقیقی زن در اسلام، به طرح الگوهای راستین زن در قرآن پرداخته‌اند تا چهره حقیقی زن مسلمان را تا حدودی معرفی کنند. چون در شریعتی که عالی‌ترین و کامل‌ترین چهره دین را ارائه می‌کند، چهره زن مسلمان به گونه‌ای ترسیم کرده‌اند که متکی به مرد، بدون استقلال و مطیع و فرمانبردار است و نمی‌تواند بدون اذن او از خانه خارج شود که این نگرش با الگوهای قرآنی سازگار نیست.

در قسمتی از متن این کتاب که درباره حضرت زهرا (س) است، می‌خوانیم:

زیارت مزار شهدا و دیدار با خانواده شهدا: فاطمه (س) هر دو سه روز یکبار به زیارت شهدا می رفت و کنار قبور ایشان می‌گریست و دعا می‌کرد. در برخی از کتاب‌های تاریخی آمده است که فاطمه گاه دست فرزندان خود را می‌گرفت و به دیدار خانواده‌های شهدا می‌رفت و یا در تشییع پیکر پاک شهیدان شرکت می‌کرد.

قضاوت: همچنین گاه بر مسند قضا می‌نشست، چنان که دو زن که در مورد مساله‌ای اختلاف داشتند، نزد او آمدند و طرح دعوا نمودند و حضرت بین آنان داوری کرد.

معلمی: فاطمه (س) معلم زنان نیز بود. شواهد زیادی وجود دارد که آن حضرت جلسات عمومی تدریس برای زنان داشته است. همچنین زنان به صورت فردی به نزد او آمده و سئوالات دینی خود را می‌پرسیدند. به نمونه‌ای اشاره می‌کنیم: زنی به حضور فاطمه (س) رسید و گفت: من مادر ضعیف و ناتوانی دارم که درباره نماز خواندن خود دچار مشکلی شده و مرا به حضور تو فرستاده است تا سوال کنم تکلیف او چیست؟ زن سوال خود را مطرح کرد و حضرت جواب او را داد. سپس آن زن سوال دیگری مطرح کرد و پاسخ شنید. سوال سوم تا دهم تکرار شد و فاطمه (س) با حوصله زیاد هریک از سوال ها را پاسخ داد. آن زن خجالت زده شد و گفت: ای دختر رسول خدا! تو را خسته کردم. فاطمه (س) فرمود: ایرادی ندارد، سوال‌های خود را ادامه بده و هرچه می خواهی سوال کن.

با این وصف می‌باید احادیث بسیاری از فاطمه (س) نقل شده باشد، اما سیر حوادث پس از وفات پیامبر (ص) و دگرسانی صحنه سیاست و به دنبال آن جریان فرهنگ منع حدیث و تدوین آن و جلوگیری از نشر فضایل و علوم اهل بیت و غیره موجب شد احادیث اندکی از ایشان به دست ما برسد.

ملاقات و مراوده با مومنین و غیرمومنین: اصحاب رسول الله به راحتی به خانه فاطمه (س) رفت و آمد داشتند و سوالات خود را از محضر او می پرسیدند. فاطمه نوعی مرجعیت فکری و دینی داشت و به سوالات آنان پاسخ می‌داد. جابر بن عبدالله انصاری نقل می کند که من صحیفه فاطمیه را از فاطمه (س) آموختم. سلمان فارسی نیز می گوید: فاطمه به من دعای نور را آموخت و فرمود این دعا را از پدرم آموختم و به تو می‌آموزم.

فاطمه (س) حتی با غیر مومنین نیز ملاقات داشته است و طرف استمداد آنان واقع شده است. پس از شکستن صلح حدیبیه، ابوسفیان به مدینه آمد تا شاید بتواند پیمان را برای مدتی طولاتی‌تر تجدید کند. او با بعضی از اصحاب ملاقات نمود، اما آنها او را طرد کردند، سپس به خانه فاطمه (س) آمد و از او درخواست کرد تا میانجی باشد. آن حضرت فرمود: ابوسفیان، عزم پدرم جزم شده است.

حضور در فعالیت‌های دسته جمعی، از دیگر مراودات ایشان بود. مثل حضور در مراسم حج، حضور در حجه الوداع و غدیر خم.

این کتاب با 167 صفحه، شمارگان 200 نسخه و قیمت 190 هزار تومان منتشر شده است.

/