به گزارش برگزیده، بسیاری از افراد در موقعیتهای پراسترس ناگهان احساس سردرگمی میکنند؛ آدرسها را فراموش میکنند، تمرکزشان بههم میریزد یا حتی در مسیرهای آشنا اشتباه میکنند. حالا یک پژوهش جدید نشان میدهد این اتفاق فقط یک احساس ذهنی نیست؛ استرس واقعاً میتواند سیستم مسیریابی مغز را مختل کند.
دانشمندان با استفاده از تصویربرداری MRI دریافتند هورمون استرس، یعنی کورتیزول، فعالیت بخشی از مغز را که مسئول جهتیابی و پیدا کردن مسیر است، تضعیف میکند. این یافته میتواند توضیح دهد چرا در شرایط اضطراب و فشار روانی، انسانها بیشتر دچار سردرگمی میشوند.
مغز ما یک GPS درونی دارد
پژوهشگران سالهاست میدانند مغز انسان دارای نوعی سیستم موقعیتیابی داخلی است. بخشی از این سیستم به سلولهایی به نام «سلولهای شبکهای» یا Grid Cells مربوط میشود؛ سلولهایی که در ناحیهای از مغز به نام قشر انتورینال قرار دارند و به مغز کمک میکنند موقعیت خود را تشخیص دهد، فاصلهها را تخمین بزند و مسیر بازگشت را پیدا کند.
دانشمندان گاهی از این سیستم بهعنوان «GPS درونی مغز» یاد میکنند.
استرس چگونه این سیستم را مختل میکند؟
در مطالعه جدید، پژوهشگران به برخی شرکتکنندگان کورتیزول (هورمون اصلی استرس) دادند و سپس عملکرد مغز آنها را هنگام مسیریابی بررسی کردند. نتیجه جالب بود: افرادی که سطح کورتیزول بالاتری داشتند، خطاهای بیشتری در پیدا کردن مسیر داشتند، سختتر به نقطه شروع برمیگشتند و عملکرد ضعیفتری در جهتیابی نشان دادند. تصاویر MRI هم نشان داد فعالیت سلولهای شبکهای در این افراد کاهش پیدا کرده است.
چرا در حین استرس تمرکز مغز بههم میریزد؟
پژوهشگران میگویند مغز در شرایط استرس، منابع خود را به سمت «بقا» هدایت میکند. در این وضعیت، بدن بیشتر روی تهدید و واکنش فوری متمرکز میشود تا پردازش دقیق اطلاعات محیطی.
به همین دلیل، تواناییهایی مثل تمرکز، حافظه و مسیریابی ممکن است موقتاً ضعیف شوند.
ارتباط احتمالی با آلزایمر
یکی از نکات مهم این پژوهش، ارتباط آن با بیماری آلزایمر است. قشر انتورینال — همان بخشی که سلولهای شبکهای در آن قرار دارند — یکی از نخستین نواحی مغز است که در آلزایمر آسیب میبیند.
دانشمندان میگویند استرس مزمن ممکن است در طولانیمدت روی همین ناحیه اثر بگذارد و به اختلالات شناختی مرتبط باشد.
منبع: scitechdaily
مترجم: الهه جعفرزاده
۴۷۲۳۲
