به گزارش برگزیده، پایگاه خبری میدل ایست آی (Middle East Eye) در گزارشی به کالبدشکافی ابعاد برنامه موشکی پادشاهی عربستان سعودی و همکاری‌های تسلیحاتی این کشور با چین پرداخت. در این گزارش آمده‌است بررسی تصاویر ماهواره‌ای توسط پژوهشگران آمریکایی نشان می‌دهد که عربستان سعودی در حال توسعه سایت تولید موشک‌های بالستیک خود در منطقه «الدوادمی» واقع در استان ریاض است. هدف از این توسعه، ساخت موشک‌های بزرگ‌تر با سوخت جامد است که قادرند کلاهک‌های سنگین‌تر را در بردهای طولانی‌تر حمل کنند.
این تحرکات در حالی صورت می‌گیرد که درگیری‌ها میان پادشاهی سعودی و نیروهای حوثی یمن از ماه ژوئیه شدت گرفته و آتش‌بس باواسطه سازمان ملل که از سال ۲۰۲۲ برقرار بود، عملاً فروپاشیده است. حوثی‌ها در واکنش به آنچه «محاصره» فرودگاه‌ها و بنادر یمن می‌خوانند، حملات موشکی و پهپادی خود را به شهرها، فرودگاه‌ها و زیرساخت‌های انرژی عربستان تشدید کرده‌اند؛ امری که به گفته تحلیلگران، اهمیت زرادخانه موشکی عربستان را دوچندان کرده است.
ردپای چین از خرید مخفیانه تا تولید بومی
گزارش‌ها حاکی از آن است که ریاض ساخت بومی موشک‌های بالستیک با کمک چین را از سال ۲۰۲۱ آغاز کرده، اما ریشه این همکاری به دهه‌ها قبل بازمی‌گردد:
-
در دهه ۱۹۸۰، عربستان با تأسیس «نیروی موشکی استراتژیک سلطنتی» (RSSMF)، موشک‌های میان‌برد دی‌اف-۳ (DF-۳) را با برد بیش از ۲ هزار مایل اما با دقت بسیار پایین از پکن خریداری کرد.
-
در سال ۲۰۰۷، ریاض موشک‌های دقیق‌تر و میان‌برد دی‌اف-۲۱ (DF-۲۱) با کلاهک‌های متعارف را به زرادخانه خود افزود.
-
در ماه سپتامبر گذشته، کشف لاشه یک موشک در یمن نشان داد که عربستان برای نخستین بار از موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد دی‌اف-۱۵ای (DF-15A) چینی در میدان نبرد استفاده کرده است.
آمنه محور، تحلیلگر ارشد خاورمیانه در پروژه Acled، در این باره می‌گوید: «ریاض همچنان به سرمایه‌گذاری سنگین در نیروی هوایی آمریکایی خود ادامه می‌دهد، اما تولید بومی موشک‌های چینی به این کشور امکان می‌دهد بدون به خطر انداختن جنگنده‌های خود در برابر پدافند هوایی دشمن، به حملات دوربرد دست بزند و وابستگی خود را به تحویل تسلیحات خارجی کاهش دهد.»
ایمن‌سازی در برابر شوک‌های ژئوپلیتیک
سیم تک، کارشناس ارشد اطلاعاتی در اندیشکده AllSource Analysis، معتقد است که توسعه زیرساخت‌ها در الدوادمی نشان‌دهنده عزم جدی ریاض برای خودکفایی موشکی است.
وی تأکید کرد: «اتکای سنتی ریاض به غرب، گزینه‌های این کشور را در بخش موشکی به شدت محدود کرده بود، چرا که کشورهای غربی از بیم گسترش فناوری موشکی در منطقه، از فروش آن به ریاض امتناع می‌کردند. اکنون تولید بومی باعث می‌شود عربستان در برابر تغییرات ژئوپلیتیکی که ممکن است دسترسی این کشور به تسلیحات بازدارنده را محدود کند، مصون بماند.»
وی افزود: «حتی تا به امروز، عربستان و دیگر کشورهای منطقه برای ضربه زدن به ایران کاملاً به عملیات‌های آمریکا وابسته بوده‌اند. داشتن یک گزینه تهاجمی مستقل، دست‌کم می‌تواند وابستگی آن‌ها به واشنگتن را در مذاکرات یا هرگونه اقدام نظامی علیه ایران کاهش دهد.»
از بازدارندگی اتمی تا دقت نقطه‌زنی
سباستین روبلین، روزنامه‌نگار و کارشناس هوانوردی نظامی، دو کارکرد اصلی برای نیروی موشکی عربستان متصور است:
- بازدارندگی هسته‌ای احتمالی: روبلین تأکید می‌کند: «مهم‌ترین جنبه این زرادخانه آن است که اگر ریاض روزی تصمیم به ساخت یا خرید کلاهک‌های هسته‌ای بگیرد—امری که امروز با توجه به ائتلاف ریاض با پاکستان بسیار محتمل به نظر می‌رسد—موشک‌های بالستیک تولید داخل، عملی‌ترین پلتفرم برای حمل آن‌ها خواهند بود و برای این کار به دقت بالایی نیز نیاز ندارند.» ویژگی موشک‌های سوخت جامد این است که می‌توانند برخلاف موشک‌های سوخت مایع، برای مدت نامحدود در حالت آماده‌باش بمانند و پیش از آنکه دشمن بتواند آن‌ها را نابود کند، شلیک شوند.
- چالش دقت در حملات متعارف: اگر هدف عربستان از شلیک موشک به جای ایجاد رعب و وحشت، انهدام اهداف دقیق باشد، دقت سلاح اهمیتی حیاتی می‌یابد. موشک‌های DF-15A و DF-۲۱ با دقت خطای ۳۰ تا ۴۵ متر بسیار دقیق‌تر از نسل‌های قبلی هستند. با این حال، روبلین هشدار می‌دهد که در یک جنگ تمام‌عیار، هدف قرار دادن تأسیسات زیرزمینی و پرتابگرهای متحرک موشکی در کشوری مانند ایران، نیازمند عملیات پیچیده اطلاعاتی، نظارت پهپادی مستمر و توانمندی شلیک فوق‌سریع است که عربستان هنوز بدون حمایت آمریکا در این حوزه‌ها با چالش جدی روبه‌روست.
چرخش از فاز بازدارندگی به فاز تهاجمی؟
استفاده احتمالی از موشک DF-15A در جنگ یمن نشان می‌دهد که نیروی موشکی عربستان در حال خروج از سایه و ایفای نقشی فعال در میدان نبرد است. به گفته تحلیلگران، این اقدام دو هدف را دنبال می‌کند: نخست، آزمایش عملیاتی سلاح؛ و دوم، ارسال یک پیام سیاسی روشن به حوثی‌ها و ایران مبنی بر اینکه پادشاهی سعودی ظرفیت و اراده لازم برای تشدید تنش نظامی را در اختیار دارد.
با وجود این پیشرفت‌ها، کارشناسان متفق‌القول‌اند که به دلیل انعطاف‌پذیری و قدرت عملیاتی بالاتر، نیروی موشکی عربستان هرگز جایگزین نیروی هوایی سلطنتی (RSAF) نخواهد شد و به احتمال زیاد، این دو نیرو در درگیری‌های آینده به عنوان مکمل یکدیگر عمل خواهند کرد.
۴۲/۴۲
