به گزارش برگزیده، خاویر میلی یکی از متفاوتترین چهرههای سیاسی آمریکای لاتین در سالهای اخیر به حساب میآید. او سیاستمداری است که با موهای بلند و نامرتب، ادبیات تند و حملات بیپرده علیه ساختار سیاسی آرژانتین وارد عرصه قدرت شد و خیلی زود از یک اقتصاددان جنجالی تلویزیونی به ریاست جمهوری رسید. ظهور میلی محصول سالها بحران اقتصادی، تورم، بیاعتمادی به احزاب سنتی و فرسایش اعتبار ساختار سیاسی آرژانتین است.
او که تصویرش با ارهای در دست جهانی شده است، در انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۲۳ پیروز شد و در دسامبر همان سال ریاستجمهوری را در دست گرفت. میلی با وعده شکستن ساختار سیاسی موجود، کاهش شدید هزینههای دولت، کوچک کردن دولت و بازگرداندن اقتصاد به اصول بازار آزاد به میدان آمد. شعارها و مواضع او در بسیاری از موارد از چارچوب راست سنتی آرژانتین فراتر میرفت و به آزادیخواهی اقتصادی رادیکال نزدیک بود.
مسیری که به کاخ ریاستجمهوری رسید
میلی پیش از ورود جدی به سیاست، بیشتر بهعنوان اقتصاددان و چهره تلویزیونی شناخته میشد. حضور مکرر او در برنامههای سیاسی و اقتصادی، بهویژه سخنان تند علیه سیاستمداران و اقتصاددانان جریان اصلی، باعث شد به چهرهای شناختهشده در میان آرژانتینیهایی تبدیل شود که از وضعیت اقتصادی کشور ناراضی بودند.
او خود را مخالف طبقه سیاسی معرفی کرد و بهشدت از پرونیسم، جریان سیاسی قدرتمند آرژانتین، انتقاد داشت. میلی معتقد بود دخالت گسترده دولت در اقتصاد، کسری بودجه، چاپ پول و مقررات سنگین، کشور را به چرخهای از تورم و بحران گرفتار کرده است.
در مبارزات انتخاباتی، یکی از نمادهای اصلی او اره برقی بود؛ نمادی که قرار بود نشان دهد دولت او قصد دارد هزینهها، دستگاه اداری و مقررات اضافی را از ریشه قطع کند.
مهمترین بخش پروژه سیاسی میلی، اصلاح اقتصاد آرژانتین بوده است.
او در شرایطی ریاستجمهوری را آغاز کرد که کشور با تورم بسیار بالا، کسری بودجه و کاهش قدرت خرید مردم مواجه بود. دولت جدید تلاش کرد با کاهش شدید هزینههای عمومی، حذف یا کاهش برخی یارانهها، محدود کردن مخارج دولت و اجرای سیاستهای پولی سختگیرانه، تورم را مهار کند.
نتایج این سیاستها از یک سو برای طرفداران میلی قابل توجه بود. بر اساس گزارشهای اخیر، تورم سالانه که در ابتدای دوره ریاستجمهوری او به حدود ۲۸۹ درصد رسیده بود، تا ژوئیه ۲۰۲۶ به حدود ۳۴ درصد کاهش پیدا کرد. دولت همچنین توانسته است کسری بودجه را به شکل قابل توجهی کاهش دهد و ثبات بیشتری در اقتصاد کلان ایجاد کند.
اما روی دیگر این سیاستها، فشار بر بخشهایی از جامعه بوده است. کاهش یارانههای انرژی و حملونقل، محدودیت هزینههای عمومی و سیاست پولی سختگیرانه، هزینه زندگی را برای بسیاری از مردم افزایش داده است. در حالی که تورم کاهش یافته، رشد دستمزدها و ایجاد فرصتهای شغلی با سرعت مورد انتظار پیش نرفته است.
گزارش آسوشیتدپرس در سپتامبر ۲۰۲۶ نشان میدهد مشکلات اقتصادی برای بخشی از جامعه به افزایش بدهی خانوارها منجر شده است. بر اساس این گزارش، نزدیک به نیمی از جمعیت آرژانتین بدهکارند و بیش از پنج میلیون نفر در بازپرداخت بدهیهای خود عقب افتادهاند.
همین مسئله یکی از مهمترین چالشهای پیش روی میلی است: اینکه آیا میتواند از مرحله «مهار بحران» به مرحله «ایجاد رشد پایدار و اشتغال» برسد یا نه.
میلی و رابطه ویژه با ترامپ
در عرصه سیاست خارجی نیز میلی به یکی از نزدیکترین متحدان دونالد ترامپ تبدیل شده است.
او خود را بخشی از جریان جهانی راست و آزادیخواه میداند و روابط نزدیکی با دولت آمریکا برقرار کرده است. واشنگتن در سالهای اخیر حمایت قابل توجهی از دولت او نشان داده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اخیراً آشکارا از استفاده از قدرت مالی آمریکا بهعنوان ابزار سیاست خارجی دفاع کرد و آرژانتین را نمونهای از این رویکرد دانست. او گفت دولت میلی سیاستهای اقتصادی مناسبی دارد و به حمایت مالی آمریکا از آرژانتین اشاره کرد.
این رابطه برای میلی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا او برای تثبیت اقتصاد آرژانتین به سرمایه، اعتبار بینالمللی و دسترسی به منابع مالی نیاز دارد.
در مقابل، رابطه نزدیک با واشنگتن به میلی اجازه میدهد خود را بهعنوان بخشی از یک تغییر بزرگتر در سیاست آمریکای لاتین معرفی کند؛ تغییری که در آن دولتهای متمایل به بازار و مخالف جریانهای چپگرا نقش بیشتری پیدا میکنند.
بازگشت مسئله فالکلند
یکی از مهمترین تحولات اخیر در سیاست میلی، تشدید موضع او درباره جزایر فالکلند است؛ جزایری که آرژانتینیها آنها را «مالویناس» مینامند.
میلی در سپتامبر ۲۰۲۶ موضع سختتری درباره فعالیت شرکتهای نفتی در اطراف این جزایر اتخاذ کرد و اعلام کرد دولت آرژانتین قصد دارد تحریمهایی علیه شرکتهایی که در پروژههای نفتی این منطقه فعالیت میکنند، اعمال کند.
این اقدام در شرایطی انجام شد که دونالد ترامپ نیز از احتمال بازنگری در موضع سنتی آمریکا درباره مناقشه فالکلند سخن گفته بود. میلی این تغییر احتمالی را نشانهای از اهمیت روابط نزدیک خود با واشنگتن دانست.
دولت بریتانیا اما تأکید کرده است که موضعش درباره حاکمیت بر جزایر تغییر نکرده است. مناقشه فالکلند همچنان یکی از حساسترین مسائل ملی در آرژانتین است و جنگ سال ۱۹۸۲ میان دو کشور، که با شکست آرژانتین پایان یافت، همچنان در حافظه سیاسی و تاریخی این کشور حضور دارد.
موضع جدید میلی در داخل آرژانتین نیز تا حدی حمایت گستردهای به همراه داشته است؛ حتی برخی مخالفان سیاسی او از موضع سختتر دولت در قبال فعالیتهای نفتی حمایت کردهاند.
چالش بزرگ؛ محبوبیت یا اصلاحات؟
مشکل اصلی میلی در حال حاضر این است که موفقیت اقتصادی او هنوز الزاما به محبوبیت سیاسی تبدیل نشده است.
کاهش تورم برای اقتصاددانان و بازارها یک دستاورد مهم محسوب میشود، اما برای شهروندی که با درآمد پایین، هزینه بالای زندگی یا نبود شغل مواجه است، این موفقیت ممکن است به اندازه کافی ملموس نباشد.
در چنین شرایطی، انتخابات ۲۰۲۷ به آزمونی تعیینکننده برای پروژه میلی تبدیل خواهد شد.
اگر اقتصاد بتواند از ثبات به رشد برسد و اشتغال و دستمزدهای واقعی افزایش پیدا کنند، میلی میتواند استدلال کند که دردهای کوتاهمدت اصلاحات اقتصادی، مقدمهای برای بازسازی بلندمدت اقتصاد آرژانتین بوده است.
اما اگر رشد اقتصادی کند بماند و فشار بر خانوارها ادامه پیدا کند، مخالفان او میتوانند استدلال کنند که هزینه اصلاحات بیش از منافع آن بوده است.
در همین حال، دولت میلی با اتهامهای مربوط به فساد و مشکلات سیاسی نیز مواجه است؛ مسائلی که میتواند ادعای او درباره مبارزه با «طبقه سیاسی فاسد» را تضعیف کند.
پروژه میلی فراتر از مرزهای آرژانتین نیز اهمیت پیدا کرده است. اگر سیاستهای او به ثبات اقتصادی همراه با رشد منجر شود، میتواند برای جریانهای آزادیخواه و طرفداران کوچکسازی دولت در کشورهای دیگر آمریکای لاتین و حتی خارج از این منطقه به یک الگو تبدیل شود.
اما اگر اصلاحات او با رکود، افزایش بدهی خانوارها، بیکاری و نارضایتی اجتماعی همراه شود، مخالفانش خواهند گفت که آزادی اقتصادی بدون توجه به هزینههای اجتماعی آن، نمیتواند یک پروژه سیاسی پایدار بسازد.
۳۱۲/۴۲۵۷
