به گزارش برگزیده، در این نشست که با حضور شینا انصاری، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیطزیست، فعالان و پژوهشگران محیطزیست، مدیران تشکلهای مردمنهاد و نماینده مردم بجنورد در مجلس برگزار شد، سمنها تلاش کردند مسائل محیطزیستی استان را از زاویهای متفاوت با دستگاههای اجرایی مطرح کنند؛ مسائلی که بخش قابل توجهی از آنها سالهاست در فهرست دغدغههای محیطزیستی خراسانشمالی قرار دارد.
در میان مطالبات مطرحشده، مدیریت یکپارچه پارک ملی گلستان جایگاه ویژهای داشت؛ پارکی که اگرچه بخشهایی از آن در خراسانشمالی قرار دارد، اما مدیریت آن به دلیل قرار گرفتن در محدوده سه استان، نیازمند سازوکاری فراتر از تقسیمات اداری معمول است.
شورای راهبردی؛ مطالبهای برای مدیریت یکپارچه گلستان
سیدسعید هاشمی، فعال محیطزیست، در این نشست مدیریت یکپارچه پارک ملی گلستان را یکی از ضرورتهای حفاظت از این زیستبوم دانست و گفت ایجاد شورای راهبری میتواند هماهنگی میان دستگاهها، تشکلهای مردمنهاد و جوامع محلی را افزایش دهد.
وی بر استفاده سازمانیافته از ظرفیت همیاران محیطزیست تأکید کرد و افزود: افرادی که در این عرصه فعالیت میکنند، سرمایه اجتماعی ارزشمندی برای حفاظت از پارک هستند و باید از ظرفیت آنان به شکل هدفمند استفاده شود.
هاشمی همچنین به موضوع تشکیل شرکت تعاونی اشاره کرد و گفت این شرکت ثبت شده و میتواند زمینهساز مشارکت بیشتر مردم در مدیریت و حفاظت از پارک ملی گلستان باشد.
این مطالبه البته تنها از سوی سمنها مطرح نشد. محمدمهدی شهریاری، نماینده مردم بجنورد در مجلس شورای اسلامی نیز با اشاره به پیگیریهای انجامشده برای تشکیل شورای راهبردی پارک ملی گلستان گفت موضوع معرفی ذیحساب این شورا نیز در استانهای خراسانشمالی، گلستان و سمنان پیگیری خواهد شد.
رئیس محیطزیست: شورای راهبردی پارک گلستان فعال میشود
شینا انصاری نیز با اشاره به جایگاه پارک ملی گلستان گفت: این پارک نخستین پارک ملی کشور است و به دلیل قرار گرفتن در محدوده سه استان و برخورداری از ذخیرهگاههای مهم طبیعی، اهمیت راهبردی ویژهای دارد.
وی اعلام کرد که شورای راهبردی پارک ملی گلستان با مشارکت هر سه استان شکل خواهد گرفت و موضوع استقلال مدیریتی پارک نیز قابل پیگیری است.
انصاری تأکید کرد که مدیریت یکپارچه محیطزیست نیازمند هماهنگی میان دستگاههای مختلف است و همه بخشهای اجرایی باید برای تحقق اهداف حفاظتی همکاری کنند.
یوزپلنگ؛ گونهای که هنوز فرصت نجات دارد
یکی دیگر از محورهای اصلی این نشست، وضعیت یوزپلنگ آسیایی بود؛ گونهای که خراسانشمالی یکی از زیستگاههای مهم آن محسوب میشود.
حسین انصاریمود، رئیس نظام پزشکی بجنورد و فعال محیطزیست، یوزپلنگ آسیایی را مسئلهای با ابعاد بینالمللی دانست و گفت حفاظت از این گونه نیازمند برنامهریزی علمی و توجه همزمان به عوامل مؤثر بر بقای آن است.
وی مدیریت جمعیت گونههای طعمه را یکی از الزامات حفاظت از یوز عنوان کرد و خواستار استفاده از ظرفیتهای علمی و ژنتیکی استان در برنامههای بلندمدت حفاظتی شد. وی همچنین بر ضرورت بازنگری در شیوه حفاظت از یوزپلنگ هلیا تأکید کرد.
محمدحسن کلیدر، مدیرعامل تشکل دوستداران طبیعت خراسانشمالی نیز خواستار اختصاص اعتبارات بیشتر برای حفاظت از یوزپلنگ شد و گفت تداوم برنامههای حفاظتی، تأمین منابع مالی و پشتیبانی از فعالیتهای تخصصی و میدانی برای حفظ این گونه ضروری است.
محیطبانان؛ خط مقدم حفاظت اما با دغدغههای قدیمی
بخش دیگری از مطالبات سمنها به وضعیت محیطبانان اختصاص داشت؛ نیروهایی که در خط مقدم حفاظت از مناطق طبیعی قرار دارند اما به گفته فعالان محیطزیست همچنان با مشکلات معیشتی، رفاهی و تجهیزاتی مواجهاند.
شهرزاد پورمحمود ناورودی، پژوهشگر و فعال محیطزیست، با تأکید بر ضرورت تقویت امنیت محیطبانان گفت استفاده از تجهیزات پایش نوین میتواند توان نیروهای حفاظتی را افزایش دهد و مخاطرات فعالیت آنان را کاهش دهد.
وی همچنین خواستار توجه به مسائل معیشتی و رفاهی محیطبانان و ارتقای سطح حفاظتی منطقه شاهجهان شد و بر نقش زنان در آموزش و فرهنگسازی محیطزیستی تأکید کرد.
از محیطزیست نمیشود فقط با بخشنامه حفاظت کرد
یکی از نکات قابل توجه مطرحشده در این نشست، تأکید چندباره بر نقش مردم و جوامع محلی در حفاظت از طبیعت بود؛ موضوعی که فعالان محیطزیست معتقدند بدون آن، حتی افزایش امکانات و اعتبارات دولتی نیز نمیتواند به حفاظت پایدار منجر شود.
شهریاری، نماینده مردم بجنورد، سمنها را بخشی از سرمایه اجتماعی کشور دانست و گفت این تشکلها ظرفیت قابل توجهی برای حل مسائل جامعه دارند، هرچند موانعی نیز بر سر راه فعالیت آنها وجود دارد که باید برطرف شود.
وی با اشاره به تجربه آتشسوزی جنگل گلستان و حضور خودجوش مردم برای کمک به مهار آتش گفت این اتفاق نشان داد سرمایه اجتماعی بزرگی در میان مردم وجود دارد و اگر این ظرفیت به شکل سازمانیافته مورد استفاده قرار گیرد، میتواند در مدیریت بحرانهای محیطزیستی بسیار مؤثر باشد.
آموزش از کودکی؛ مطالبهای کوچک با اثرگذاری بلندمدت
در این میان، مطالبه یکی از فعالان کودک محیطزیست استان نیز قابل توجه بود. شهرزاد غلامی بر ضرورت آموزش کودکان و نوجوانان درباره طبیعت و حیاتوحش تأکید کرد و گفت آشنایی نسل جدید با گونههای در معرض خطر میتواند نگاه مسئولانهتری نسبت به محیطزیست در آینده ایجاد کند.
وی خواستار حمایت بیشتر از کارگاههای آموزشی کودکان و توجه به یوزپلنگ آسیایی در جاجرم شد.
خراسانشمالی فقط طبیعت ندارد؛ یک سرمایه اجتماعی هم دارد
مجید دریکوند، مدیرکل حفاظت محیطزیست خراسانشمالی نیز تشکلهای مردمنهاد را یکی از ظرفیتهای مهم استان دانست و گفت فعالان محیطزیست در سالهای گذشته نشان دادهاند که حفاظت از طبیعت تنها وظیفه دستگاههای دولتی نیست و جامعه نیز در این زمینه احساس مسئولیت دارد.
در سوی دیگر، انصاری با اشاره به ظرفیتهای طبیعی خراسانشمالی گفت استان با وجود مساحت محدود، از تنوع زیستی و گیاهی ارزشمندی برخوردار است و مناطق ساریگل و میاندشت از جمله زیستگاههای مهم کشور به شمار میروند.
رئیس سازمان حفاظت محیطزیست در عین حال کمبود امکانات، نیروی انسانی و برخی مشکلات محیطبانان را پذیرفت و گفت با وجود محدودیت منابع، تلاش میشود این مشکلات با اولویتبندی کاهش یابد.
او همچنین از پیگیری برای توسعه هنرستانهای محیطبانی، تقویت موزه تاریخ طبیعی باباامان و گسترش آموزشهای محیطزیستی خبر داد.
با این حال، آنچه از مجموع مطالبات مطرحشده در این نشست به چشم میآید، یک نکته مشترک است؛ سمنهای خراسانشمالی بیش از وعدههای کلی، سازوکار مشخص برای مشارکت در حفاظت از طبیعت میخواهند. از شورای راهبردی پارک ملی گلستان گرفته تا استفاده از ظرفیت جوامع محلی، حمایت از محیطبانان و برنامه علمی برای یوزپلنگ؛ مطالباتی که اگر از سطح جلسه و مصوبه فراتر برود، میتواند بخشی از فاصله میان سیاستگذاری محیطزیستی و واقعیتهای میدانی استان را پر کند.
