به گزارش خبرگزاری برگزیده، ۱۴ آبان در تقویم فرهنگی کشور به نام روز مازندران نام‌گذاری شده است؛ روزی برای بازخوانی جایگاه یکی از کهن‌ترین و پرتنوع‌ترین خطه‌های ایران. مازندران سرزمینی میان جنگل‌های هیرکانی و پهنه کاسپین است. دیاری با زبان طبری، آئین‌های کهن، موسیقی محلی، غذاهای بومی، معماری چوبی و تاریخی که از طبرستان باستان تا امروز امتداد دارد. روز مازندران فرصتی است برای توجه دوباره به این میراث طبیعی، تاریخی و ناملموس و سینمای مستند در سال‌های اخیر یکی از مهم‌ترین بسترهای ثبت و روایت این میراث بوده است.
به بهانه روز مازندران سه مستند با موضوع مازندران که در پلتفرم‌های مختلف اکران هستند، معرفی می‌شوند:
«آب‌بندان»؛ حافظه ۵۰۰ ساله آب در مازندران
مستند «آب‌بندان» ساخته رضا اکبریان گالشکلایی به سراغ سازه‌های خاکی مازندران رفته است. سازه‌هایی که نیاکان مردم این خطه از حدود ۵۰۰ سال پیش برای ذخیره‌سازی آب و مصرف در کشاورزی به وجود آورده‌اند. این سازه‌های به‌ظاهر ساده در طول زمان کارکردی فراتر از ذخیره آب پیدا کرده‌اند. رشد گیاهان در پیرامون و درون آنها، مهاجرت پرندگان و شکل‌گیری زیست‌بومی تازه، آب‌بندان‌ها را به کانون تنوع زیستی تبدیل کرده است. در کنار مصرف کشاورزی، پرورش ماهی‌های بومی نیز در این آب‌بندان‌ها شکل گرفته است؛ ماهی‌هایی که امروز در معرض خطر انقراض قرار دارند. این فیلم با تمرکز بر پیوند دانش بومی و محیط‌زیست، روند تبدیل یک تدبیر سنتی برای مدیریت آب به یک زیستگاه طبیعی را دنبال می‌کند.
«ورس»؛ تاریخی که از پل ورسک می‌گذرد
مستند «ورس» ساخته جواد وطنی به پل ورسک و راه‌آهن شمال می‌پردازد؛ سازه‌ای که در مناطق کوهستانی ایران با ساختاری فنی و پیچیده ساخته شده است. جواد وطنی که آشنایی‌اش با جغرافیا و فرهنگ مازندران به تجربه زیسته خود او بازمی‌گردد، در این فیلم پل استراتژیک ورسک را نه‌فقط به‌عنوان یک شاهکار مهندسی و معماری، بلکه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نمادهای راه‌آهن سراسری ایران بررسی می‌کند، پلی که در ارتباط مردم شمال با دیگر نقاط کشور، تبادل فرهنگی و تغییر سبک زندگی منطقه نقشی کلیدی داشته است. این مستند با پیوند دادن موضوع‌هایی چون سیاست، جنگ جهانی، معماری و زندگی روزمره مردم، راه‌آهن شمال را بخشی از تاریخ معاصر ایران معرفی می‌کند و نشان می‌دهد که این راه‌آهن فقط ریل و پل نیست، بلکه روایت زندگی مردمی است که با عبور قطار دگرگون شد.
«بر کرانه‌های کاسپین»؛ هشدار از دل آبی شمال
مستند «بر کرانه‌های کاسپین» ساخته پژمان مظاهری‌پور به آلودگی‌های زیست‌محیطی دریای کاسپین و پیامدهای آن می‌پردازد. این فیلم در کنار بررسی وضعیت امروز، به تاریخچه این پهنه آبی، دلیل به‌کار رفتن واژه دریا برای این دریاچه و شیوه تقسیم‌بندی‌های آن در نسبت با روسیه و سپس پنج کشور دیگر نیز اشاره می‌کند. محور اصلی روایت فیلم، مباحث اقتصادی و محیط‌زیستی است و نشان می‌دهد که چگونه آلودگی می‌تواند این دریا را به مجموعه‌ای آلوده و عظیم تبدیل کند که طبیعت، اقتصاد و گردشگری را تهدید می‌کند.
این مستند نیمه‌بلند از اواخر اسفند ۱۴۰۳ همراه با بیش از ۲۰۰ فیلم دیگر به اکران آنلاین رسیده است و تصویری روشن از ابعاد بحران پیش‌روی بزرگ‌ترین پهنه آبی محصور جهان به دست می‌دهد.
مستندهای «آب‌بندان»، «ورس» و «بر کرانه‌های کاسپین» از تولیدات مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی هستند.
۵۹۲۴۴
