به گزارش برگزیده به نقل از الجزیره؛ بیشکک، پایتخت قرقیزستان، روز دوشنبه میزبان سران سازمان همکاری شانگهای است؛ نشستی که ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، شی جینپینگ، رئیسجمهور چین و بیش از ۱۲ رهبر دیگر در آن حضور خواهند داشت.
سازمان همکاری شانگهای در ابتدا با تمرکز بر مسائل اقتصادی شکل گرفت، اما در سالهای اخیر به بستری برای طرح دیدگاههای روسیه و چین درباره نظم جهانی نیز تبدیل شده است. پوتین و شی جینپینگ در این چارچوب بر ضرورت حرکت به سمت جهانی چندقطبی تأکید کردهاند و تلاش کردهاند در برابر غرب، تصویری از همگرایی میان کشورهای عضو و شرکای این سازمان ارائه دهند.
با این حال، سازمان همکاری شانگهای رسماً خود را ائتلافی علیه غرب یا هیچ کشور دیگری نمیداند. در بیانیه تأسیس این سازمان نیز تصریح شده است که این گروه «ائتلافی علیه سایر کشورها نیست».
مواضع رهبران روسیه و چین در نشستهای این سازمان، اما، نشان داده است که این چارچوب میتواند محلی برای بیان انتقادهای آنها از سیاستهای غرب نیز باشد. پوتین در نشست سال گذشته کشورهای غربی را به تحریک جنگ اوکراین متهم کرد و شی جینپینگ نیز در اشارهای به تنشهای میان آمریکا و چین، «اقدامات ارعابآمیز» را محکوم کرد.
در میان حاضران در نشست امسال، نام مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، نیز دیده میشود. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، نیز قرار است در این نشست حضور داشته باشد، هرچند ترکیه عضو سازمان همکاری شانگهای نیست.
دیدار پزشکیان و پوتین در بیشکک
یکی از دیدارهای مورد توجه در حاشیه این اجلاس، گفتوگوی دوجانبه مسعود پزشکیان و ولادیمیر پوتین خواهد بود. انتظار میرود رئیسجمهور ایران در جریان حضور خود در بیشکک با همتای روس خود دیدار کند.
این دیدار در ادامه تماسهای دیپلماتیک تهران و مسکو در چارچوب سازمان همکاری شانگهای انجام میشود. وزیران امور خارجه ایران و روسیه نیز در ماه ژوئیه و در حاشیه نشست شورای وزیران امور خارجه این سازمان با یکدیگر دیدار کرده بودند.
ایران در سال ۲۰۲۳ به عضویت سازمان همکاری شانگهای درآمد و از آن زمان روابط خود با دو قدرت اصلی این سازمان را دنبال کرده است؛ تهران روابط نظامی نزدیکی با مسکو دارد و در حوزه انرژی نیز با پکن همکاری میکند.
سازمان همکاری شانگهای علاوه بر ۱۰ عضو دائم، ۱۵ کشور دیگر را نیز بهعنوان «شرکای گفتوگو» در کنار خود دارد. ترکیه، عربستان سعودی و قطر از جمله این کشورها هستند.
هند و پاکستان نیز که هر دو عضو کامل سازمان همکاری شانگهای هستند، از دیگر کشورهاییاند که انتظار میرود رهبرانشان در نشست بیشکک حضور داشته باشند.
اهمیت این سازمان تنها به شمار اعضای آن محدود نمیشود. سازمان همکاری شانگهای میگوید کشورهای عضو و مرتبط با آن در مجموع حدود ۴۰ درصد جمعیت جهان را در خود جای دادهاند و حدود ۲۵ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان را تشکیل میدهند. نشست امسال همچنین با بیستوپنجمین سالگرد تأسیس سازمان همکاری شانگهای همزمان شده است.
نشست شرق در سایه فشار اقتصادی آمریکا بر چین
اجلاس بیشکک در شرایطی برگزار میشود که روابط اقتصادی آمریکا و چین بار دیگر به یکی از محورهای مهم مناسبات بینالمللی تبدیل شده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، چند روز پیش از برگزاری این نشست اعلام کرد که واشنگتن قصد دارد اعضای گروه ۲۰ را به بازنگری در مناسبات تجاری خود با چین ترغیب کند.
بخش مهمی از انتقادهای بسنت متوجه مازاد تجاری چین است؛ رقمی که به گفته او به ۱.۲ تریلیون دلار رسیده و ادامه آن برای اقتصاد جهانی قابل دوام نیست.
بسنت روز یکشنبه و در آستانه نشست وزیران دارایی گروه ۲۰ در آمریکا، به خبرگزاری رویترز گفت: «جهان نمیتواند با چینی مواجه باشد که مازاد تجاری ۱.۲ تریلیون دلاری دارد.»
وزیر خزانهداری آمریکا در ادامه مدعی شد که اقتصاد چین با ضعف مواجه است و پکن تلاش میکند با افزایش صادرات از این وضعیت خارج شود. او گفت چین باید میان بخشهای مختلف اقتصاد خود توازن بیشتری ایجاد کند.
بسنت گفت: «در چین، اقتصاد نسبتاً ضعیف است و آنها تلاش میکنند با صادرات راه خود را از این وضعیت باز کنند و باید اقتصاد خود را متوازن کنند.»
در همین حال، وزیر خزانهداری آمریکا از برنامه خود برای دیدار دوجانبه با پان گونگشنگ، رئیس بانک خلق چین، در حاشیه نشست گروه ۲۰ خبر داد؛ با این حال حاضر نشد درباره جزئیات این دیدار توضیح بیشتری ارائه کند.
به این ترتیب، نشست سازمان همکاری شانگهای در بیشکک نه تنها فرصتی برای دیدار رهبران روسیه، چین، ایران و دیگر کشورهای عضو و شریک این سازمان است، بلکه در شرایطی برگزار میشود که رقابت میان قدرتهای شرقی و غربی، از جنگ اوکراین و نظم جهانی گرفته تا تجارت و اقتصاد، همچنان یکی از محورهای اصلی سیاست بینالملل است.
315
