زینب کامرانی: در طول خواب، بدن از فعالیت کردن باز نمیماند؛ بلکه مجموعهای پیچیده از فرآیندهای حیاتی آغاز میشود که بر مغز، قلب، سیستم ایمنی، متابولیسم و حتی سلامت روان تأثیر میگذارد.
تحقیقات جدید نشان میدهد که اختلالات خواب یا کمبود مزمن خواب نه تنها منجر به خستگی روزانه میشود، بلکه ممکن است با افزایش خطر ابتلا به بیماریهای جدی مانند آلزایمر، دیابت، بیماریهای قلبی و افسردگی نیز مرتبط باشد.
بیدار ماندن تا دیروقت چه ارتباطی با آلزایمر دارد؟
آمیلوئید بتا، پروتئینی است که مغز به صورت طبیعی تولید میکند، اما مشکل زمانی شروع میشود که بدن نتواند آن را به صورت موثر از بین ببرد، بنابراین میان سلولهای عصبی تجمع مییابد و پلاکهایی را تشکیل میدهد که از برجستهترین علائم مرتبط با بیماری آلزایمر به شمار میآید.
محققان میگویند خواب عمیق به مغز کمک میکند تا این پروتئین را از بین ببرد، در حالی که خواب منقطع یا شب بیداری مزمن، کارایی این فرآیند را کاهش میدهد و به پروتئینهای مضر اجازه میدهد تا به تدریج تجمع یابند.
مطالعات نشان دادهاند که حتی یک شب محرومیت شدید از خواب میتواند به طور موقت سطح آمیلوئید بتا را در مغز افزایش دهد، اما بیشترین خطر با اختلالات خواب مانند بیخوابی مزمن یا آپنه خواب مرتبط است که سالها ادامه دارند.
دانشمندان همچنین معتقدند که نوعی از پروتئین آمیلوئید بتا که به عنوان Aβ۴۲ شناخته میشود، خطرناکترین نوع آن محسوب میشود زیرا بیشتر مستعد تجمع در مغز است و ممکن است به التهاب عصبی و آسیب به سلولهای مسئول حافظه منجرشود.
خواب و سلامت روان
تأثیر خواب به حافظه و مغز محدود نمیشود، بلکه به سلامت روان و کنترل حواس نیز گسترش مییابد.
خواب خوب به مغز فرصتی میدهد تا استرسها و احساسات روزانه را پردازش کند، در حالی که محرومیت از خواب به افزایش اضطراب، تنش و نوسانات خلقی منجر میشود و ممکن است خطر ابتلا به افسردگی را در درازمدت افزایش دهد.
کارشناسان خاطرنشان میکنند که اختلالات خواب اغلب با شرایط روانی مرتبط هستند، زیرا بیخوابی میتواند هم علت و هم پیامد اختلالات خلقی باشد.
در طول خواب چه اتفاقی برای قلب میافتد؟
در طول خواب طبیعی، فشار خون و میانگین ضربان قلب کاهش مییابد و به قلب و رگهای خونی فرصتی برای استراحت و تجدید قوا میدهد.
با این حال، خواب ناکافی یا منقطع میتواند به افزایش سطح استرس و التهاب در بدن منجر شود که با خطر افزایش احتمال ابتلا به فشار خون بالا، بیماری قلبی و سکته مغزی مرتبط است.
آپنه خواب نیز یک اختلال خواب خطرناک به شمار میآید که میتواند به صورت مستقیم بر سلامت قلب و سطح اکسیژن بدن تأثیر بگذارد.
خواب و دیابت؛ یک رابطه پنهان
از نظر متابولیکی، خواب نقش مهمی در تنظیم پاسخ بدن به انسولین و میزان قند خون دارد.
محققان تاکید میکنند که خواب عمیق به بدن کمک میکند تا تعادل هورمونی را حفظ کند و حساسیت سلولها به انسولین را بهبود بخشد، در حالی که کمبود خواب با افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ مرتبط است، به خصوص هنگامی که برای مدت طولانی ادامه یابد.
کمبود خواب همچنین بر هورمونهای مسئول گرسنگی و سیری تأثیر میگذارد، اشتها را برای غذاهای پرچرب و شیرین افزایش میدهد و احتمال افزایش وزن و چاقی را بالا میبرد.
سیستم ایمنی بدن نیز تحت تأثیر قرار میگیرد
فواید خواب فقط به مغز و قلب محدود نمیشود، زیرا نقش کلیدی در حمایت از سیستم ایمنی بدن دارد.
بدن در طول خواب، تولید برخی از مواد ایمنی لازم برای مقاومت در برابر عفونت و التهاب را افزایش میدهد، در حالی که افرادی که از کمبود خواب رنج میبرند به دلیل ضعف پاسخ سیستم ایمنی، بیشتر در معرض بیماریها قرار دارند.
آیا خوابیدن به مدت طولانی همیشه مفید است؟
کارشناسان بهداشت نسبت به خواب مداوم و بیش از حد هشدار میدهند، زیرا خوابیدن برای مدت طولانی ممکن است نشانهای از مشکلات سلامتی یا روانی نهفته باشد و همچنین ممکن است با کندذهنی و کاهش فعالیت بدنی مرتبط باشد.
کارشناسان تأکید میکنند این امر فقط با ساعات خواب مرتبط نیست، بلکه کیفیت و منظم بودن خواب نیز مهم است.
سازمانهای بهداشتی توصیه میکنند که بزرگسالان معمولاً روزانه ۷ تا ۸ ساعت بخوابند، برنامههای منظم خوابشان را حفظ کنند و قبل از خواب، کمتر در معرض صفحه نمایش و محرکها قرار بگیرند.
منبع: الجزیره
۴۷۲۳۲
