زینب کامرانی: جیل کاسل، متخصص تغذیه، به وبسایت «د ناریشد چایلد» توضیح میدهد این مشکل یکی از استرسزاترین چالشهای والدین است، به خصوص وقتی که با نگرانی در مورد کاهش وزن یا کم آبی بدن و تأثیر آن بر رشد و نمو و تکامل جسمی کودک مرتبط باشد.
دادههای جهانی نشاندهنده مقیاس این بحران است، به طوری که حدود ۱۵۰ میلیون کودک زیر پنج سال از کوتاهی قد به دلیل سوءتغذیه رنج میبرند، در حالی که بیش از ۴۲ میلیون کودک با لاغری مفرط (کاهش وزن شدید) و خطرات ابتلا به بیماریهای مرتبط و آمار بالای مرگ و میر مواجه هستند. اما این سؤال همچنان باقی است: آیا امتناع کودک از غذا خوردن همیشه نگران کننده است؟ چگونه میتوان با آن به صورت مؤثر برخورد کرد؟ و چه زمانی نشاندهنده یک مشکل سلامتی است؟
چرا کودک شما از خوردن غذا امتناع میکند؟
سیندی گلنر، متخصص اطفال، در وبسایت «هلثکر» خاطرنشان میکند از دست دادن اشتها در کودکان نسبتاً طبیعی است، به خصوص بین سنین یک تا پنج سال، مرحلهای که در آن سرعت رشد در مقایسه با سال اول زندگی کاهش مییابد.
در حالی که این رفتار میتواند برای مادران پس از تلاشی که برای تهیه، پخت و سرو غذا انجام میدهند، ناامیدکننده و استرسزا باشد، اما تا زمانی که کودک سالم و در حال رشد طبیعی باشد، جای نگرانی نیست.
برخی از رایجترین دلایل عبارتند از:
*فشار برای غذا خوردن: مجبور کردن کودک به تمام کردن وعده غذایی خود و نظارت مداوم بر او میتواند باعث اضطراب و منجر به امتناع از غذا شود.
*کسل شدن از تکرار: ارائه مکرر غذاهای مشابه میتواند باعث شود کودک علاقه خود را از دست بدهد، حتی اگر قبلاً از آنها لذت میبرد.
*عدم احساس گرسنگی: اشتهای کودکان در این مرحله اغلب بیثبات و ناپایدار است.
*میان وعدههای زیاد: خوردن تنقلات میتواند اشتهای کودک را برای وعدههای اصلی غذا کاهش دهد.
*ترجیحات غذایی: بعضی از کودکان غذاهای خاصی را ترجیح دهند و برخی دیگر را رد کنند و این بخشی از شخصیت آنهاست.
چگونه میتوانید اشتهای کودک خود را افزایش دهید؟
اگر مشکل سلامتی زمینهای پشت عادات غذایی بدغذایی فرزندتان وجود ندارد، میتوانید چندین استراتژی مؤثر را برای تقویت رابطه مثبت با غذا امتحان کنید:
۱. ایجاد محیط مثبت در زمان صرف غذا: یک مطالعه کانادایی که در سال ۲۰۱۵ انجام شده، نشان میدهد کودکانی که در فضای خانوادگی مثبت غذا میخورند، اعتماد به نفسشان افزایش یافته و رابطهشان با غذا بهبود مییابد. برای دستیابی به این هدف، لازم است:
*در زمانهای ثابتی غذا صرف کنید تا حس ثبات را در آنها تقویت کنید.
*با حذف اسباببازیها و دستگاههای الکترونیکی و خاموش کردن تلویزیون در طول وعدههای غذایی، عوامل حواسپرتی را به حداقل برسانید تا کودک تمرکز بیشتری روی غذا خوردن داشته باشد.
* با انجام فعالیتهای شاد و سرگرمکننده مانند بازیهای تخیلی، اضافه کردن چاشنی طنز، به حرف آوردن سبزیجات وساختن آهنگهای خندهدار درباره غذا، وعدههای غذایی را مفرح کنید، در عین حال از فشار آوردن به کودک برای تمام کردن بشقابش خودداری کنید.
۲. فرزندتان را در تهیه غذا مشارکت دهید: به فرزندتان فرصت دهید تا در کارهای سادهای مانند شستن سبزیجات، مخلوط کردن مواد یا چیدن سفره غذا به شما کمک کند. این کار میتواند او را نسبت به چشیدن و خوردن غذاهای مختلف، پذیراتر کند.
۳. وعدههای غذایی با مقادیر مناسب ارائه دهید: آکادمی پزشکان خانواده آمریکا توصیه میکند که به ازای هر سال از سن کودک، یک قاشق غذاخوری از هر غذای جدید به او بدهید. به عنوان مثال، اگر فرزند شما ۳ ساله است، سه قاشق غذاخوری از هر غذا به او بدهید. این امر به کودک فرصت میدهد بدون احساس فشار، غذای بیشتری درخواست کند.
۴. غذاهای جدید را به تدریج معرفی کنید: کودکان ممکن است قبل از پذیرش یک غذای جدید، ۱۰ تا ۱۵ بار آن را امتحان کنند، بنابراین مهم است که صبور باشید و ناراحتی نشان ندهید.
شما میتوانید این غذاها را با طعمهایی که فرزندتان از قبل با آنها آشنا است، مانند اضافه کردن کمی پنیر یا ادویه، یا سرو کردن آنها با سایر افزودنیهای دلخواه، طعمدار کنید. به عنوان مثال، میتوانید گل کلم را با سس کچاپ سرو کنید یا پیتزا را با سبزی آروگولا تزئین کنید. حتماً غذاهای جدید را به روشنی معرفی کنید، و آنها را پنهان نکنید تا اعتماد میان شما و فرزندتان حفظ شود.
۵. غذا را جذاب کنید: سعی کنید غذا را به شیوهای خلاقانه، مانند برش دادن میوهها و سبزیجات به شکل صورتکهای خندان، ارائه دهید تا توجه فرزندتان را جلب کنید و او را به چشیدن آن تشویق کنید.
۶. از چانهزنی سر میز غذا خودداری کنید: برخی از والدین به تاکتیکهایی مانند موارد زیر متوسل میشوند:
*رشوه: اگر کلم بروکلی را بخوری، دسر خواهی گرفت.
*مقایسه: برادرت همیشه سبزیجاتش را میخورد، چرا تو نمیخوری؟
*تنبیه: امشب تلویزیون تماشا نمیکنی چون شامت را تمام نکردهای.
*اجبار: تا دو لقمه دیگر نخوری، از سر میز بلند نمیشوی.
با وجود رواج این روشها، متخصصان تغذیه تأکید میکنند که این روشها اغلب نتیجهی معکوس میدهند. آنها میتوانند بیزاری کودک از غذا را افزایش داده و توانایی او را برای پاسخ طبیعی به سیگنالهای گرسنگی و سیری تضعیف کنند. در حالی که ستایش و تشویق مثبت در ایجاد عادات غذایی سالم و پایدار مؤثرتر هستند.
۷. تنوع بخشیدن به روشهای پخت و پز: تغییر نحوه تهیه غذا میتواند تفاوت زیادی در میزان پذیرش آن توسط فرزندتان ایجاد کند. اگر سبزیجات بخارپز را دوست ندارد، سرخ کردن را امتحان کنید. همچنین، جایگزین کردن مرغ آبپز با مرغ کبابی میتواند جذابتر باشد.
۸. درک الگوی غذایی کودک: اشتهای کودک از روزی به روز دیگر و از وعده غذایی به وعده غذایی دیگر متفاوت است. طبق توصیههای اداره خدمات بهداشتی آمریکا، “بهتر است رژیم غذایی کودک را در طول یک هفته کامل ارزیابی کنید تا اینکه ارزیابی روزانه انجام دهید.”
چه زمانی امتناع از غذا نشان دهندهی یک مشکل سلامتی است؟
بدغذایی در بیشتر موارد موقتی است، اما گاهی اوقات میتواند به یک اختلال پیچیدهتر مانند اختلال خوردن اجتنابی یا محدودکننده تبدیل شود، به خصوص اگر با عواملی مانند اوتیسم یا حساسیتهای حسی به بافت یا رنگ غذا مرتبط باشد. از دست دادن اشتها همچنین میتواند با شرایط سلامتی مانند دندان درآوردن، گلودرد، رفلاکس اسید یا یبوست شدید مرتبط باشد.
هلثلاین به نقل از یافی لوفوفا، متخصص تغذیه، بر لزوم مشورت با پزشک در موارد زیر تأکید میکند:
*کاهش وزن قابل توجه
*امتناع از خوردن گروههای غذایی کامل مانند غلات یا پروتئینها
*وابستگی به تعداد بسیار محدودی از غذاها
*امتناع از غذا خوردن برای چند روز
*واکنشهای شدید به غذا، مانند فریاد زدن یا فرار کردن
منبع: الجزیره
۴۷۲۳۲
