به گزارش برگزیده، با پایان یافتن انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، تصمیم‌گیری در کاخ سفید برای توقف یا آغاز مجدد جنگ با ایران به نقطه عطفی سرنوشت‌ساز رسیده است. در شرایطی که واشنگتن گزینه‌های نظامی و دیپلماتیک خود را برای گام بعدی ارزیابی می‌کند، خاورمیانه شاهد ترافیک سنگین رایزنی‌های دیپلماتیک از سوی کشورهای منطقه برای جلوگیری از تشدید بحران است. در این میان، اکسیوس از طرح گام‌به‌گام برای اعتمادسازی و بازگشایی تنگه هرمز که از سوی میانجی‌گران قطری ارائه شده پرده برداشته، اما مقامات ارشد جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر لزوم تحقق پیش‌شرط‌های تهران، نسبت به عواقب غیرقابل‌پیش‌بینی هرگونه ماجراجویی جدید به صراحت هشدار داده‌اند.
ماراتن دیپلماتیک، از خلیج فارس تا کرملین
در روزهای اخیر و همزمان با بالا رفتن احتمال جنگ، تلاش‌ها برای جلوگیری از آغاز دور تازه‌ای از درگیری‌ها شدت گرفته است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در یک رشته تماس تلفنی با میانجی‌گران منطقه‌ای از کشورهای قطر، عربستان سعودی، ترکیه، امارات متحده عربی، عمان و مصر گفت‌وگو کرد. در این تماس‌ها، وی با همتای سعودی خود درباره بهبود امنیت و ثبات منطقه، با وزیر خارجه قطر در خصوص کاهش تنش‌ها، و با وزیر خارجه عمان پیرامون ایمنی گذرگاه‌ها در تنگه هرمز رایزنی کرد.
همزمان، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و از چهره‌های کلیدی در مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا، روز پنجشنبه در مسکو با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه دیدار کرد. رضایی در این دیدار پیام رهبر انقلاب را به پوتین تسلیم کرد و رئیس‌جمهور روسیه نیز بر آمادگی خود برای کمک به پایان جنگ تاکید ورزید. به گفته رضایی، تهران به صراحت به مسکو اعلام کرده است که تا زمان برآورده نشدن شروط هفت‌گانه ایران از سوی آمریکا، نه تنگه هرمز بازگشایی خواهد شد و نه مذاکره‌ای صورت می‌پذیرد.
نگرانی بغداد از گسترش دامنه جنگ
کشورهای همسایه نیز به شدت نگران پیامدهای هرگونه درگیری جدید هستند. به گزارش الجزیره، علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق در گفت‌وگوی تلفنی با دونالد ترامپ، تصریح کرد که بغداد اجازه نخواهد داد از خاک این کشور برای حمله به همسایگان استفاده شود.
فؤاد حسین، وزیر خارجه عراق نیز با هشدار نسبت به عواقب فاجعه‌بار جنگ برای کشورش، از گروه‌های مسلح عراقی خواست تا در هیچ‌گونه اقدام تلافی‌جویانه احتمالی مشارکت نکنند. عراق که پس از بسته شدن تنگه هرمز بیش از ۶۰ میلیارد دلار از درآمدهای نفتی خود (معادل حدود ۹۰ درصد بودجه کشور) را از دست داده است، یکی از معدود کشورهایی است که از سوی ایران معافیت عبور آزادانه از این آبراه را دریافت کرده و اکنون در تلاش است تا از کشیده شدن به میدان نبرد جلوگیری کند.
ابتکار عمل دو روزه قطر
در میان طرح‌ها و ابتکارات مطرح‌شده برای پایان دادن به درگیری‌ها، قطر به همراه پاکستان نقش محوری را در زمینه میانجی‌گری ایفا می‌کند. شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر در تماس تلفنی روز جمعه با ترامپ، بر اهمیت تداوم گفت‌وگوها، جلوگیری از تشدید تنش‌ها، و تضمین آزادی دریانوردی و امنیت عرضه انرژی تاکید کرد.
به گزارش اکسیوس، میانجی‌گران قطری در حال رایزنی با مقامات ایرانی و کاخ سفید بر سر پیش‌نویس طرحی هستند که خواستار برداشتن گام‌های متقابل طی دو روز برای اعتمادسازی متقابل و هموار کردن مسیر دستیابی به توافقی جامع‌تر است.
رئیس‌جمهور آمریکا دست‌کم در شرایط فعلی سه گزینه را در دست بررسی دارد: آغاز حملات جدید، ادامه تلاش برای اعمال فشار بر اقتصاد ایران از طریق محاصره، یا تن دادن به توافقی که شامل امتیازات قابل‌توجهی به ایرانی‌ها باشد. ترامپ پس از این نشست در دفتر بیضی کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «اکنون ما تصمیم خواهیم گرفت.» وی با طرح این پرسش که آیا واشنگتن می‌خواهد با حملات بیشتر اطمینان حاصل کند که برنامه هسته‌ای ایران کاملاً از بین رفته است، افزود: «ترجیح می‌دهم در صورت امکان مابقی کشور را ویران نکنم، اما شاید مجبور شوم این کار را بکنم. به‌زودی متوجه خواهید شد.»
بر اساس این ابتکار عمل، در روز نخست، ایالات متحده محاصره دریایی خود را لغو کرده و بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد می‌کند. در مقابل، ایران بر اساس توافقی که یک سال پیش در قاهره به دست آمده بود، دعوت‌نامه‌ای رسمی برای بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی جهت بازدید از سایت‌های هسته‌ای بمباران‌شده ارسال خواهد کرد. در روز دوم این طرح، مقرر شده است که تنگه هرمز بازگشایی شود و به دنبال آن، مذاکرات هسته‌ای با تمرکز بر ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران از سر گرفته شود.
به گفته دو مقام آمریکایی، دونالد ترامپ روز پنجشنبه برای نخستین بار پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، در چارچوب نشست هفتگی توجیهی اطلاعاتی خود، با مشاوران ارشد امنیت ملی‌اش درباره مسئله ایران دیدار کرد. انتخابات اخیر به عنوان مقطعی سرنوشت‌ساز برای تصمیم‌گیری ترامپ در خصوص راه‌اندازی موج جدیدی از بمباران‌ها با هدف پایان دادن به جنگ در نظر گرفته می‌شد.
اکسیوس نوشته رئیس‌جمهور آمریکا دست‌کم در شرایط فعلی سه گزینه را در دست بررسی دارد: آغاز حملات جدید، ادامه تلاش برای اعمال فشار بر اقتصاد ایران از طریق محاصره، یا تن دادن به توافقی که شامل امتیازات قابل‌توجهی به ایرانی‌ها باشد. ترامپ پس از این نشست در دفتر بیضی کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «اکنون ما تصمیم خواهیم گرفت.» وی با طرح این پرسش که آیا واشنگتن می‌خواهد با حملات بیشتر اطمینان حاصل کند که برنامه هسته‌ای ایران کاملاً از بین رفته است، افزود: «ترجیح می‌دهم در صورت امکان مابقی کشور را ویران نکنم، اما شاید مجبور شوم این کار را بکنم. به‌زودی متوجه خواهید شد.»
هشدار صریح مقامات نظامی و سیاسی ایران
با وجود تمام این تحرکات دیپلماتیک، سایه جنگ همچنان سنگینی می‌کند. یک مقام آمریکایی به اکسیوس خبر داده است که فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) در حال نهایی کردن آماده‌سازی‌ها برای از سرگیری احتمالی عملیات رزمی بزرگ در ایران است، هرچند هنوز دستورالعمل جدیدی از واشنگتن دریافت نکرده است.
یکی از نشانه‌های جدی مبنی بر برنامه‌ریزی ایالات متحده برای آغاز حملات جدید، ورود سومین گروه ناو هواپیمابر ضربتی نیروی دریایی آمریکا به خاورمیانه است. یک مقام آمریکایی اعلام کرد که ناو هواپیمابر یواس‌اس تئودور روزولت و گروه ضربت همراه آن، از روز جمعه برای توقفی چندروزه در سنگاپور پهلو می‌گیرند. بر این اساس، پیش‌بینی می‌شود این ناوگان اواسط نوامبر به منطقه تحت مسئولیت سنتکام برسد.
علی‌اکبر ولایتی، وزیر خارجه پیشین و مشاور رهبر انقلاب، تاکید کرده است که خاورمیانه در برابر دو گزینه «امنیت دسته‌جمعی» یا «ناامنی دسته‌جمعی» قرار دارد.
محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران ضمن تاکید بر ضرورت تحقق شروط هفت‌گانه تهران، هشدار داد که وقوع هرگونه حمله مجدد یا اقدام خصمانه جدید، مانع از بازگشایی تنگه هرمز خواهد شد. وی با صراحت اعلام کرد که در صورت بروز حمله، نیروهای مسلح ایران تمامی اهداف مادی و غیرمادی دشمن آمریکایی را در پایگاه‌های فرامنطقه‌ای و بدون در نظر گرفتن هیچ‌گونه محدودیت جغرافیایی هدف قرار خواهند داد.
۴۲/۴۲
