برگزیده: افزایش قیمت مواد غذایی در سالهای اخیر، موضوع امنیت غذایی و کیفیت تغذیه خانوارها را بیش از گذشته به یکی از دغدغههای اصلی حوزه سلامت تبدیل کرده است. در شرایطی که بسیاری از خانوادهها برای تأمین نیازهای روزمره خود با محدودیتهای اقتصادی روبهرو هستند، کارشناسان نسبت به کاهش مصرف برخی گروههای غذایی ضروری از جمله لبنیات، میوه، سبزیجات و مواد پروتئینی هشدار میدهند. این نگرانی تنها به کاهش کیفیت رژیم غذایی محدود نمیشود، بلکه آثار آن میتواند در سالهای آینده به شکل افزایش بیماریها، سوءتغذیه، اختلال رشد کودکان، پوکی استخوان و کاهش بهرهوری نیروی کار نمایان شود.
در همین راستا، وزارت بهداشت نیز نسبت به پیامدهای تغذیهای افزایش قیمت مواد غذایی ابراز نگرانی کرده است. احمد اسماعیلزاده، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، میگوید کاهش قدرت خرید مردم میتواند دسترسی گروههای مختلف سنی به مواد مغذی مورد نیاز را محدود کند. او در عین حال از پیگیری طرحهایی مانند تقویت کالابرگ غذایی، حمایت از مصرف لبنیات و ارائه پیشنهادهایی برای کارت اعتباری خرید مواد غذایی سالم خبر میدهد و تأکید میکند که کشور همزمان با دو چالش مهم کمبود دریافت مواد مغذی و افزایش چاقی و اضافه وزن مواجه است.
نگرانی از کاهش دریافت مواد مغذی
احمد اسماعیلزاده در گفتوگو با برگزیده اظهار کرد: «با توجه به افزایش قیمتهایی که در حوزه مواد غذایی اتفاق افتاده است، طبیعتاً یکی از دغدغههای ما در وزارت بهداشت، کمبود دریافت پروتئین، کالری و سایر مواد مغذی مورد نیاز گروههای سنی مختلف است. ما همواره درخواست کردهایم که ثبات قیمتی در کشور برقرار شود تا مردم بتوانند مواد مغذی کافی را دریافت کنند.»
کمتر از ۵۰ درصد نیاز جامعه به لبنیات تأمین میشود؛ این موضوع همواره یکی از دغدغههای اصلی ما در وزارت بهداشت بوده است.
او افزود: «اگر مواد مغذی مورد نیاز به اندازه کافی به گروههای مختلف، بهویژه گروههای پرخطر مانند زنان باردار، کودکان در حال رشد و سالمندان نرسد، در سالهای آینده با مخاطرات جدی سلامت مواجه خواهیم شد.»
مصرف لبنیات کمتر از نصف میزان مورد نیاز
مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با اشاره به وضعیت مصرف لبنیات در کشور گفت: «همسو با افزایش قیمت سایر مواد غذایی، متأسفانه در چند ماه اخیر شاهد افزایش قیمت محصولات لبنی نیز بودهایم. این موضوع نگرانی ما را در وزارت بهداشت نسبت به کاهش مصرف لبنیات در میان مردم بیشتر کرده است.»
او ادامه داد: «ما برای گروههای سنی مختلف، بهویژه زنان باردار و کودکان در حال رشد، و همچنین برای پیشگیری از پوکی استخوان در سنین میانسالی و سالمندی، به مصرف لبنیات نیاز داریم. توصیه استاندارد این است که افراد در گروههای سنی مختلف روزانه دو تا سه واحد لبنیات مصرف کنند. هر واحد لبنیات معادل یک لیوان شیر، یک لیوان ماست یا حدود ۳۰ گرم پنیر است. بنابراین بسته به گروه سنی، مصرف دو تا سه واحد لبنیات در روز توصیه میشود.»
پیشنهادهایی درباره تخصیص منابع بیشتر برای خرید لبنیات یا ارائه کارت اعتباری اختصاصی برای خرید لبنیات مطرح شده است.
اسماعیلزاده با اشاره به آمار مصرف لبنیات در کشور افزود: «اما آنچه حتی پیش از این افزایش قیمتها در کشور وجود داشت، پایین بودن میزان مصرف لبنیات بود. بهطور متوسط هر فرد روزانه حدود یک واحد یا حتی کمتر از یک واحد لبنیات مصرف میکرد، در حالی که نیاز واقعی دو تا سه واحد در روز است. به عبارت دیگر، کمتر از ۵۰ درصد نیاز جامعه به لبنیات تأمین میشد. این موضوع همواره یکی از دغدغههای اصلی ما بوده است.»
به گفته او، وزارت بهداشت طی سالهای گذشته علاوه بر اقدامات فرهنگی، مذاکراتی را نیز با نهادهای مسئول انجام داده است. «به همین دلیل، از سالهای گذشته برنامههای فرهنگسازی را آغاز کردهایم و همزمان وارد مذاکره با دستگاههای مسئول در حوزه تنظیم بازار و ثبات قیمتها و همچنین نهادهای حمایتی شدهایم تا بتوانیم لبنیات را در سفره خانوار حفظ کنیم.»
پیشنهاد کارت اعتباری ویژه لبنیات
اسماعیلزاده درباره حمایت وزارت بهداشت از طرحهای حمایتی برای مصرف لبنیات گفت: «ما پیش از افزایش اخیر قیمتها نیز جلسات متعددی با وزارت صمت، وزارت جهاد کشاورزی و وزارت رفاه داشتیم و پیشنهادها و درخواستهای مختلفی را برای افزایش دسترسی مردم به لبنیات ارائه کردهایم.»
او افزود: «در طرح کالابرگ الکترونیکی نیز یکی از اقلامی که مردم میتوانند خریداری کنند، شیر و لبنیات است و این موضوع از توصیههای جدی دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت بوده که لبنیات حتماً در فهرست اقلام ضروری قرار گیرد.»
عدم تأمین کافی مواد مغذی مورد نیاز بدن خود را به شکل سوءتغذیه و کوتاهقدی در سنین رشد نشان میدهد.
مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت ادامه داد: «همچنین پیشنهادهایی درباره تخصیص منابع بیشتر برای خرید لبنیات یا ارائه کارت اعتباری اختصاصی برای خرید لبنیات مطرح شده است. در این زمینه نامهنگاریهای لازم انجام شده، هرچند هنوز موضوع به مراحل نهایی تصمیمگیری در دولت نرسیده است. امیدواریم این پیشنهاد از سوی چند وزیر در هیئت دولت مطرح شود و در صورت موافقت اعضای دولت، امکان تأمین کارت اعتباری برای خرید لبنیات فراهم شود.»
او تأکید کرد: «البته پیشنهاد ما تنها محدود به لبنیات نیست و شامل سایر مواد غذایی سالم مانند میوه، سبزیجات و مواد پروتئینی نیز میشود؛ زیرا در این گروههای غذایی نیز با افزایش قیمت و کاهش قدرت خرید مردم مواجه هستیم.»
اسماعیلزاده افزود: «این ایده هنوز در مراحل اولیه قرار دارد و نیازمند بررسی و کارشناسی بیشتر است. هدف ما این است که موضوع از طریق وزارت جهاد کشاورزی در هیئت دولت مطرح شود و وزیر بهداشت نیز به عنوان حامی این طرح از آن دفاع کند. در حال حاضر مذاکرات لازم از طریق دبیرخانه شورای عالی سلامت و سایر نهادهای مرتبط در حال انجام است.»
دو چالش بزرگ تغذیه در ایران
مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت درباره مهمترین نگرانیهای این دفتر گفت: «ما با چند چالش اساسی روبهرو هستیم.»
او توضیح داد: «یکی از این چالشها، عدم تأمین کافی مواد مغذی مورد نیاز بدن است که در قالب بیماری، خود را به شکل سوءتغذیه و کوتاهقدی در سنین رشد نشان میدهد. سوءتغذیه در کودکان میتواند موجب لاغری و کموزنی شود و در سنین بالاتر نیز کاهش توانایی و بهرهوری افراد در محیط کار را به دنبال داشته باشد. در سالمندان نیز با مشکلاتی مانند انواع کمخونی، پوکی استخوان و لاغری مفرط مواجه خواهیم شد.»
او چالش دوم را افزایش چاقی و اضافه وزن دانست و افزود: «دغدغه مهم دیگر ما، بیماریهای ناشی از دریافت بیش از حد کالری و برخی مواد مغذی است؛ یعنی اضافه وزن و چاقی. همین مسئله منشأ بسیاری از بیماریهای غیرواگیر مانند بیماریهای قلبی، عروقی و دیابت است.»
۲۳۳۲۳۳
